Glycemische index: wat het getal zegt en hoeveel het uitmaakt
De glycemische index (GI) geeft aan hoe snel de koolhydraten uit een product in je bloed komen, op een schaal tot 100. Onder de 55 heet laag, boven de 70 hoog. Het getal helpt om producten te vergelijken, maar houdt geen rekening met je portie of de rest van je bord, en mensen reageren verschillend op hetzelfde eten. Bij diabetes helpt een lage GI een beetje, en wie met overgewicht wil afvallen heeft er weinig aan. Ben je gezond, dan is het onderzoek naar vezels en volkoren overtuigender dan dat naar de GI. Tabellen leren hoeft dus niet.
Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.
Je staat in de supermarkt met een zak zoete aardappelen in je hand, of je leest ergens dat een banaan “te snel” is. Online vind je lange lijsten met GI-getallen, met rood voor alles wat hoog scoort. Wat zegt zo’n getal eigenlijk, en maakt het voor jou iets uit?
Wat is de glycemische index?
De glycemische index is een getal van 0 tot 100 dat aangeeft hoe snel de koolhydraten uit een product in je bloed worden opgenomen1. Je ziet ook de spelling “glykemische”. Zie koolhydraten als brandhout: sommige zijn aanmaakhoutjes die in één keer opvlammen, andere zijn blokken die rustig doorbranden.
Om het getal te bepalen, eten proefpersonen op een lege maag een portie van het product met 50 gram koolhydraten1. Daarna wordt twee uur lang gemeten hoeveel hun bloedsuiker stijgt. Dat wordt vergeleken met dezelfde hoeveelheid koolhydraten in de vorm van glucose, ofwel druivensuiker2. Glucose staat dus op 100 en alle andere producten worden daaraan afgemeten. De indeling ziet er zo uit1:
- Lager dan 55: een lage GI. De koolhydraten komen geleidelijk in je bloed.
- Van 55 tot 70: een gemiddelde GI.
- Hoger dan 70: een hoge GI. Je bloedsuiker stijgt snel.
Rood betekent hier alleen: snel. De GI is vooral bedoeld om koolhydraatrijke producten met elkaar te vergelijken1.
Wat is het verschil tussen glycemische index en glycemische lading?
De GI zegt hoe snel je bloedsuiker stijgt, de glycemische lading (GL) zegt ook hoeveel. De GI gaat altijd uit van 50 gram koolhydraten en houdt dus geen rekening met hoeveel koolhydraten er in een gewone portie zitten. De lading doet dat wel: die geeft het effect van één portie op je bloedsuiker weer. Grofweg is een lading onder 10 laag, tussen 10 en 20 gemiddeld en boven 20 hoog1.
Gekookte aardappel en witte rijst hebben allebei een hoge GI, 78 en 73. Toch geeft een portie aardappel van 140 gram een lading van 15, terwijl een portie witte rijst van 150 gram op 29 uitkomt1.
Hoe hoog is de GI van banaan, brood en zoete aardappel?
Een paar voorbeelden uit de tabel van het Diabetesfonds, waar je ook de volledige lijst vindt, laten zien dat het getal soms anders uitpakt dan je verwacht1:
- Banaan: een rijpe, helemaal gele banaan heeft een GI van 51. Dat is laag.
- Zoete aardappel: gekookt 45, dus laag. Gebakken loopt hij op tot 82 à 94, hoger dan een gekookte gewone aardappel met 78. Hoe je hem klaarmaakt, telt dus mee.
- Volkorenbrood: 74, bijna even hoog als witbrood met 75. Roggebrood zit op 50.
- Linzen: 32, laag.
- Cornflakes: 81, hoog.
Bij brood en ontbijtgranen loopt de GI sterk uiteen, ook bij de volkorenversies, vermoedelijk door hoe ze gemaakt worden, en van veel soorten bestaat een versie met een hoge, een gemiddelde en een lage GI. Zuivel, peulvruchten, pasta en fruit hebben meestal een lage GI, en de meeste aardappelsoorten een hoge3.
Waarom reageert jouw bloedsuiker anders dan de tabel zegt?
Omdat de GI geldt voor één los product onder vaste omstandigheden, terwijl jij een hele maaltijd eet1. Drie dingen spelen mee:
- De rest van je bord: vet, eiwit en vezels houden het eten langer in je maag, zodat de koolhydraten geleidelijker in je bloed komen1. Producten met meer vet en eiwit lieten de bloedsuiker van gezonde proefpersonen minder hard stijgen2.
- De bereiding: hoe langer je iets kookt of bakt en hoe fijner het gesneden of gemalen is, hoe hoger de GI. Koud eten heeft een lagere GI dan hetzelfde product warm1.
- Jijzelf: hoe snel je maag zich leegt en hoe je darmen werken, verschilt van persoon tot persoon1.
Bij gezonde jonge mannen die verschillende ontbijtjes aten, klopte de GI die je uit de tabel zou uitrekenen niet met de gemeten GI. Vet en eiwit in het ontbijt voorspelden de uitkomst beter dan de koolhydraten4. Zelfs bij hetzelfde witbrood liep de gemeten GI uiteen. Bij 63 gezonde volwassenen schommelde de GI van witbrood bij dezelfde persoon gemiddeld zo’n 20 procent rond het eigen gemiddelde, en tussen mensen zo’n 25 procent rond het groepsgemiddelde5. Toen 800 mensen een week lang hun bloedsuiker lieten meten, reageerden ze heel verschillend op precies dezelfde maaltijd6.
Zie een GI-tabel daarom als een grove richting voor producten, niet als een voorspelling voor jouw bloedsuiker. Wil je weten wat een sensor je daarover kan vertellen, lees dan CGM voor gezonde mensen.
Helpt eten met een lage GI bij diabetes of overgewicht?
Bij diabetes helpt het een beetje, om af te vallen nauwelijks. Volwassenen met diabetes, de meesten met diabetes type 2, die voeding met een lage GI of lading aten, zagen hun HbA1c, de gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen maanden, iets meer dalen dan wie voeding met een hogere GI at: gemiddeld 0,31 procentpunt. Ook de nuchtere bloedsuiker, het LDL-cholesterol, het gewicht en de bovendruk gingen iets omlaag7. Een aparte samenvatting van proeven bij diabetes type 2 kwam voor het HbA1c op hetzelfde uit8. Of je door zo’n kleine daling ook minder complicaties krijgt, is daarmee nog niet gezegd.
Wie overgewicht heeft en wil afvallen, heeft er weinig aan. In proeven van acht weken tot anderhalf jaar vielen mensen met overgewicht of obesitas met eten met een lage GI niet duidelijk meer af dan met eten met een hogere GI9. Ook voor andere risicofactoren leverde het weinig op. In een strakke proef bij 163 volwassenen met overgewicht en een wat hoge bloeddruk, die vijf weken lang al hun eten kregen, verbeterde een lage GI binnen een gezond eetpatroon de gevoeligheid voor insuline, het cholesterol en de bloeddruk niet10.
Moet je op de GI letten als je gezond bent?
Dat hoeft niet per product. Wel gaat je eetpatroon als geheel in onderzoek samen met je gezondheid op lange termijn. Bij volwassenen die bij de start gezond waren, ging een eetpatroon met een hogere GI samen met meer diabetes type 2 in de jaren erna: per 10 punten hogere GI van het eetpatroon ruim een kwart meer kans11. Bij bijna 138.000 mensen van 35 tot 70 jaar op vijf continenten kregen mensen met de hoogste GI vaker een hartinfarct, beroerte of hartfalen, of overleden ze vaker, dan mensen met de laagste GI. Bij wie nog geen hart- en vaatziekte had, ging het om ongeveer een vijfde meer kans12. Zulk onderzoek laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit.
Vezels en volkoren zeggen in zulk onderzoek meer dan de GI. Wie de meeste vezels at, had 15 tot 30 procent minder kans op overlijden, hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker dan wie de minste vezels at. Voor een lage GI was het verschil kleiner of afwezig, en het bewijs zwakker13.
Hoe gebruik je de GI in de praktijk?
Gebruik de GI als hulpje bij een paar keuzes.
Waarom het werkt: peulvruchten hebben een lage GI3, en volkoren levert vezels. Heb je een grotere kans op diabetes type 2, dan is het advies om weinig producten van wit meel te eten en veel groente, fruit, volkoren producten, peulvruchten en noten14.
Zo doe je het: doe linzen of kikkererwten door je soep of salade, en kies bij brood vaker roggebrood (lagere GI) of volkoren (meer vezels) in plaats van wit.
Waarom het werkt: de lading houdt rekening met hoeveel koolhydraten je echt eet. Daarom geeft een portie witte rijst een hoge lading en een portie gekookte wortels een heel lage1.
Zo doe je het: schep wat minder rijst, pasta of aardappelen op en vul je bord aan met groente.
Waarom het werkt: vet, eiwit en vezels op je bord laten de koolhydraten geleidelijker binnenkomen, en korter koken of koud eten geeft een lagere GI1.
Zo doe je het: eet bij je brood ook iets met eiwit, zoals kaas of ei, kook pasta niet langer dan nodig en kies eens voor gekookte in plaats van gebakken zoete aardappel.
Meer manieren om de stijging na een maaltijd te dempen, zoals een korte wandeling na het eten, lees je bij glucosepieken na het eten.
Wanneer naar je huisarts?
Maak een afspraak bij je huisarts als je klachten hebt die bij diabetes type 2 kunnen horen, bijvoorbeeld14:
- veel plassen;
- dorst;
- moe zijn;
- afvallen zonder dat je het probeert;
- vaak blaasontsteking.
Een te hoge bloedsuiker merk je meestal niet. Daarvoor moet je bloedsuiker gemeten worden14. Wat de waarden op je uitslag betekenen, lees je bij de bloedsuikerspiegel.
Is je bloedsuiker al wat verhoogd, dan lees je bij prediabetes wat dat voorstadium inhoudt. Wil je je eetpatroon aanpassen omdat je diabetes hebt, dan kunnen je huisarts of een diëtist met je meedenken.
Wat je hieruit kunt meenemen
Laat je niet gek maken door rode vakjes in een GI-lijst. Het getal vertelt hoe snel de koolhydraten uit één product binnenkomen, maar jouw bord, jouw portie en jouw lichaam maken het verhaal pas af. Heb je diabetes, dan is kiezen voor lage-GI-producten een kleine extra hulp. Ben je gezond, kijk dan vooral naar het geheel: vaker peulvruchten, volkoren en groente, porties die bij je passen, en verder gewoon genieten van je eten. Meer over je stofwisseling lees je bij bloedsuiker en metabolisme.
Veelgestelde vragen
Is een product met een hoge GI ongezond?
Heeft suiker de hoogste GI?
Is de GI anders als je diabetes hebt?
Helpt een lage GI tegen pieken na het eten?
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Bewering | Bewijsniveau | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Eten met een lage GI verlaagt bij diabetes het HbA1c een beetje | Sterk | In gelote proeven bij volwassenen met diabetes daalde het HbA1c gemiddeld 0,31 procentpunt meer, met ook iets lagere nuchtere bloedsuiker en LDL | Of je daardoor minder complicaties krijgt: de proeven meten bloedwaarden | 7, 8 |
| Eten met een lage GI helpt niet duidelijk bij afvallen | Beperkt | Bij mensen met overgewicht of obesitas was het verschil in gewicht klein en onzeker | Dat het voor niemand verschil maakt: de proeven waren klein en de kwaliteit wisselend | 9 |
| Binnen een gezond eetpatroon verbetert een lage GI insulinegevoeligheid, cholesterol en bloeddruk niet | Redelijk | Bij volwassenen met overgewicht en een wat hoge bloeddruk die vijf weken al hun eten kregen | Wat een lage GI op langere termijn doet | 10 |
| Een eetpatroon met een hogere GI gaat samen met meer diabetes type 2 | Beperkt | Volwassenen die gezond begonnen en een hogere GI aten, kregen in de jaren erna vaker diabetes type 2 | Of de GI zelf de oorzaak is | 11 |
| Een eetpatroon met een hoge GI gaat samen met meer hart- en vaatziekten en sterfte | Beperkt | Bij volwassenen op vijf continenten met de hoogste GI kwamen hart- en vaatziekten en sterfte vaker voor | Of de GI zelf de oorzaak is | 12 |
| Mensen reageren verschillend op hetzelfde eten, en de GI van een maaltijd volgt niet uit de tabel | Beperkt | De gemeten GI van witbrood liep tussen en binnen mensen uiteen, en ook de reactie op dezelfde maaltijd | Hoe jouw lichaam op een bepaald product reageert | 5, 6, 4 |
Zie ook
Bronnen
- Diabetesfonds (2026). Glykemische index en glykemische lading. Diabetesfonds, bijgewerkt 15-06-2026. [Patiëntinformatie] Uitleg van het Diabetesfonds over de glykemische index en de glykemische lading, met een tabel van gewone producten. De GI zegt hoe snel koolhydraten in het bloed komen; portie, bereiding en de rest van de maaltijd tellen ook mee. bron
- Jenkins DJ, Wolever TM, Taylor RH et al. (1981). Glycemic index of foods: a physiological basis for carbohydrate exchange. The American Journal of Clinical Nutrition. PMID: 6259925 Het onderzoek waarin de glycemische index werd bedacht: gezonde vrijwilligers aten 62 gewone producten en hun bloedsuiker werd twee uur gemeten. De stijging werd vergeleken met die na glucose, en vet en eiwit in een product bleken de stijging te dempen. bron
- Atkinson FS, Brand-Miller JC, Foster-Powell K et al. (2021). International tables of glycemic index and glycemic load values 2021: a systematic review. The American Journal of Clinical Nutrition. PMID: 34258626 [Systematische review] De internationale tabellen met de glycemische index van ruim 4.000 producten. Zuivel, peulvruchten, pasta en fruit hebben meestal een lage GI, terwijl brood, ontbijtgranen en rijst sterk uiteenlopen en de meeste aardappelsoorten hoog scoren. bron
- Flint A, Møller BK, Raben A et al. (2004). The use of glycaemic index tables to predict glycaemic index of composite breakfast meals. The British Journal of Nutrition. PMID: 15182401 Een proef bij 28 gezonde jonge mannen die dertien verschillende ontbijtjes aten. De GI die je uit tabellen uitrekent, voorspelde de gemeten GI van het ontbijt slecht; vet en eiwit voorspelden die beter. bron
- Matthan NR, Ausman LM, Meng H et al. (2016). Estimating the reliability of glycemic index values and potential sources of methodological and biological variability. The American Journal of Clinical Nutrition. PMID: 27604773 [Klinische studie] Een studie bij 63 gezonde volwassenen die herhaald witbrood aten. De gemeten GI schommelde bij dezelfde persoon met zo'n 20 procent en tussen mensen met zo'n 25 procent. bron
- Zeevi D, Korem T, Zmora N et al. (2015). Personalized Nutrition by Prediction of Glycemic Responses. Cell. PMID: 26590418 Bij 800 mensen werd een week lang de bloedsuiker gemeten na bijna 47.000 maaltijden. Mensen reageerden heel verschillend op precies dezelfde maaltijd, wat algemene voedingsregels voor de bloedsuiker minder bruikbaar maakt. bron
- Chiavaroli L, Lee D, Ahmed A et al. (2021). Effect of low glycaemic index or load dietary patterns on glycaemic control and cardiometabolic risk factors in diabetes: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ. PMID: 34348965 [Meta-analyse] Een meta-analyse van 29 gelote vergelijkingen bij ruim 1.600 volwassenen met diabetes. Eten met een lage GI of lading verlaagde het HbA1c gemiddeld 0,31 procentpunt meer, met ook iets lagere nuchtere bloedsuiker en LDL. bron
- Ojo O, Ojo OO, Adebowale F et al. (2018). The Effect of Dietary Glycaemic Index on Glycaemia in Patients with Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients. PMID: 29562676 [Meta-analyse] Een meta-analyse van gelote proeven bij mensen met diabetes type 2. Eten met een lage GI verlaagde het HbA1c meer dan eten met een hogere GI. bron
- Chekima K, Yan SW, Lee SWH et al. (2023). Low glycaemic index or low glycaemic load diets for people with overweight or obesity. The Cochrane Database of Systematic Reviews. PMID: 37345841 [Review] Een Cochrane-review van tien proeven met ruim 1.200 mensen met overgewicht of obesitas. Eten met een lage GI of lading gaf weinig of geen extra gewichtsverlies vergeleken met andere eetpatronen, en het bewijs was onzeker. bron
- Sacks FM, Carey VJ, Anderson CA et al. (2014). Effects of high vs low glycemic index of dietary carbohydrate on cardiovascular disease risk factors and insulin sensitivity: the OmniCarb randomized clinical trial. JAMA. PMID: 25514303 Een gelote proef van vijf weken waarin 163 volwassenen met overgewicht en een wat hoge bloeddruk al hun eten kregen. Binnen een gezond eetpatroon verbeterde een lage GI de insulinegevoeligheid, het cholesterol en de bloeddruk niet. bron
- Livesey G, Taylor R, Livesey HF et al. (2019). Dietary Glycemic Index and Load and the Risk of Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Updated Meta-Analyses of Prospective Cohort Studies. Nutrients. PMID: 31195724 [Meta-analyse] Een meta-analyse van cohortstudies bij volwassenen die gezond begonnen. Een eetpatroon met een hogere GI ging samen met meer diabetes type 2, ruim een kwart meer kans per 10 punten hogere GI. bron
- Jenkins DJA, Dehghan M, Mente A et al. (2021). Glycemic Index, Glycemic Load, and Cardiovascular Disease and Mortality. The New England Journal of Medicine. PMID: 33626252 [Cohortstudie] Het PURE-onderzoek volgde bijna 138.000 mensen van 35 tot 70 jaar op vijf continenten. Een eetpatroon met een hoge GI ging samen met meer hartinfarcten, beroertes, hartfalen en sterfte. bron
- Reynolds A, Mann J, Cummings J et al. (2019). Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. Lancet. PMID: 30638909 [Meta-analyse] Reeks samenvattingen van 185 groepen die jaren gevolgd werden en 58 gelote proeven met 4635 volwassenen naar de kwaliteit van koolhydraten. Veel vezels ging samen met 15 tot 30% minder sterfte en minder hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker, wat volgens de auteurs mogelijk een oorzakelijk verband is. bron
- Thuisarts (2026). Ik heb een grotere kans op diabetes type 2. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-01-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van de huisartsen voor mensen met een grotere kans op diabetes type 2. Gezond eten, meer bewegen en afvallen bij overgewicht verkleinen die kans; de pagina noemt ook de klachten waarvoor je een afspraak maakt. bron
- Atkinson FS, Foster-Powell K, Brand-Miller JC (2008). International tables of glycemic index and glycemic load values: 2008. Diabetes Care. PMID: 18835944 [Onderzoek] De eerdere internationale tabellen met de glycemische index van ruim 2.480 producten. Bij twintig basisproducten kwamen de waarden bij gezonde mensen en bij mensen met diabetes sterk overeen. bron
Verder lezen
Nuchtere glucose: wat je ochtendwaarde zegt
Wat je nuchtere glucose zegt: welke waarde normaal is, wat 6,1 tot 7,0 betekent, waarom je ochtendwaarde schommelt…
Lees → Bloedsuiker & metabolismeMetabool syndroom: wat het is en waarom de combinatie telt
Wat het metabool syndroom is, welke vijf waarden meetellen, waarom de combinatie je kans op diabetes en hart-…
Lees → Bloedsuiker & metabolismeLeververvetting: wat een vette lever zegt over je stofwisseling
Leververvetting: hoe vet in je lever komt, wat je ervan merkt, waarom het telt voor je stofwisseling en…
Lees →