Gezondheid · Onderzoek · Bewijs
Ontsteking en inflammaging

Inflammaging: hoe chronische laaggradige ontsteking samenhangt met veroudering

Snel antwoord

Inflammaging is de lichte ontsteking die in je lichaam langzaam toeneemt naarmate je ouder wordt. Er zit geen acute infectie of wond achter en je merkt er meestal niets van. Verschillende processen houden haar gaande: verouderde cellen die niet afsterven en ontstekingsstoffen blijven afgeven, een afweer die met de jaren minder goed werkt, vetweefsel en veranderingen in je darmbacteriën. Bij ouderen gaat meer ontsteking samen met meer kwetsbaarheid. Middelen die verouderde cellen opruimen staan nog in de kinderschoenen. Wat je eet, hoeveel je beweegt en hoe je slaapt, heb je wel zelf in de hand.

Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.

Een ontstoken wondje kent iedereen. Het wordt rood en warm, maar na een paar dagen is het voorbij. Naarmate je ouder wordt, speelt er in je lichaam ook een andere, veel stillere vorm van ontsteking. Waarom neemt die toe met de jaren en wat betekent dat voor je gezondheid?

Wat is inflammaging?

Inflammaging is een lage ontsteking door je hele lichaam die bij het ouder worden ontstaat en langzaam toeneemt1. De naam plakt de Engelse woorden voor ontsteking en ouder worden aan elkaar: inflammation en aging. Er is geen acute infectie of wond die haar verklaart. Daarom noemen onderzoekers deze ontsteking steriel. Wel kunnen ziekteverwekkers die je in de loop van je leven tegenkomt haar mee gaande houden1.

Twee schematische curven van ontstekingsactiviteit tegen de tijd. Links een acute ontsteking: na een prikkel zoals een infectie of wond vlamt de activiteit binnen kort op en zakt daarna terug naar het uitgangsniveau. Rechts inflammaging: zonder acute infectie of wond en zonder gebeurtenis loopt de activiteit over tientallen jaren langzaam op en keert niet terug. Onderaan per verloop wat je ervan merkt: een acute ontsteking is merkbaar en heeft een oorzaak die je kunt wegnemen; inflammaging geeft geen koorts en geen pijnlijke plek en blijft onopgemerkt. Schematisch verloop, geen meetwaarden.
Afbeelding · Opvlammen en uitdoven, of jarenlang sudderen

Vergelijk het met koken. Een gewone ontsteking is een pan die even flink opkookt: je ziet het, je hoort het en zodra het vuur uit gaat, is het voorbij. Inflammaging is een pan soep die jarenlang op het laagste pitje staat te sudderen. Je ziet geen bubbels, maar de warmte gaat nooit helemaal weg. Daarom merk je er ook niets van: er is geen koorts, geen pijnlijke plek en geen dag waarop het begon.

Wat laaggradige ontsteking in het algemeen is en hoe je die herkent in je bloedwaarden, lees je in laaggradige ontsteking: wat het is.

Wat zet het pitje hoger naarmate je ouder wordt?

Er is niet één oorzaak. Verschillende processen in je lichaam leveren elk een beetje warmte en versterken elkaar. Dit zijn er vier:

Een lus tussen twee motoren van inflammaging. Links verouderende cellen: een grote cel met stilgevallen kern en uitgestraalde signaalstippen, met kleinere cellen eromheen die zich opstapelen. Ze delen niet meer, sterven niet af en scheiden ontstekingsstoffen uit. Rechts een afweer die meeveroudert: een immuuncel met rommel die blijft liggen en daaruit opstijgende ontstekingssignalen. Ze reageert minder goed en houdt de ontsteking gaande. Een gestippelde pijl van links naar rechts draagt ontstekingsstoffen, een gestippelde pijl terug draagt de ontsteking die de afweer gaande houdt. Gestippeld omdat de processen elkaar lijken te versterken; in het midden een lege gestippelde stip: er is geen begin aangewezen. Onder de lus: in het bloed deels af te lezen aan IL-6. Slot: een kringloop die niet vanzelf uitdooft; een deel van de brandstof heb je zelf in de hand.
Afbeelding · Twee motoren die elkaar voeden, zonder aanwijsbaar begin
  • Verouderde cellen: een cel die beschadigd raakt, kan stoppen met delen. Dat is op zich nuttig, want zo remt je lichaam kanker en herstelt het weefsel2. Zo’n stilgevallen cel blijft wel actief en geeft stoffen af die ontsteking aanwakkeren, vlak in de buurt en in de rest van je lichaam3. Zulke cellen hebben een ingebouwde bescherming tegen afsterven4. Met de jaren stapelen ze zich op3.
  • Een afweer die meeveroudert: je afweer reageert met de jaren minder goed op ziekteverwekkers. Ouderen krijgen daardoor makkelijker een infectie en vaccins werken bij hen minder goed. Tegelijk draagt die verouderende afweer bij aan een ontsteking die aanhoudt5.
  • Vetweefsel en een overschot aan eten: krijgt je lichaam lange tijd meer voedingsstoffen dan het nodig heeft, dan komen dezelfde ontstekingsroutes in gang als bij inflammaging1. Vetweefsel doet daarbij actief mee. Bij knaagdieren met overgewicht of diabetes maakte vetweefsel meer van de ontstekingsstof TNF-alfa aan. Schakelden onderzoekers die stof bij zwaarlijvige ratten uit, dan reageerde hun lichaam beter op insuline6. Meer daarover lees je bij buikvet en ontsteking.
  • Je darmbacteriën: ze kunnen stoffen afgeven die ontsteking aanwakkeren1. Met de leeftijd verandert hun samenstelling. Ook dat draagt bij aan inflammaging7.

Die processen staan niet los van elkaar. Ze grijpen in elkaar en houden elkaar in stand, zodat er een kringloop ontstaat van een minder goed werkende afweer en ontsteking door je hele lichaam7. Zo’n kringloop dooft niet vanzelf uit. Daarom blijft het pitje branden.

Wat betekent inflammaging voor je gezondheid?

Bij ouderen gaat meer ontsteking samen met meer kwetsbaarheid, meer beperkingen in het dagelijks leven en eerder overlijden8. Inflammaging geldt als een grote risicofactor voor ouderdomsziekten en als een punt waar veel verouderingsprocessen samenkomen9. Het verband loopt waarschijnlijk twee kanten op. Chronische ziekten zijn volgens onderzoekers niet alleen een gevolg van ouder worden, ze versnellen het ouder worden ook1. Zo kunnen ontsteking, ziekte en veroudering elkaar aanjagen.

Onderzoekers werken aan ontstekingsklokken: maten die uit ontstekingssignalen een “ontstekingsleeftijd” berekenen. Die klokken hangen sterk samen met het later krijgen van ouderdomsziekten9. Hoe zulke klokken je biologische leeftijd proberen te vangen, lees je bij biologische leeftijd.

Schrik daar niet meteen van. Het meeste onderzoek bij mensen laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit. Bovendien gaat het over groepen: wat gemiddeld geldt, zegt weinig over hoe het jou zal vergaan.

Wat kun je zelf doen?

Een deel van wat het pitje hoger zet, heb je zelf in de hand. Een overzichtsartikel over de verouderende afweer noemt onder meer: een eetpatroon in mediterrane richting, regelmatig bewegen, genoeg slaap en minder stress7. Er hoort wel een kanttekening bij. Zulke artikelen beschrijven vooral hoe het zou kunnen werken. Hoeveel je ontstekingswaarden ervan zakken en of je daardoor later minder vaak ziek wordt, meten ze niet.

1. Eet in mediterrane richting

Waarom het telt: zo’n eetpatroon beïnvloedt volgens een overzichtsartikel de ontsteking door je hele lichaam en ondersteunt de wand van je darmen7.

Zo doe je het: zet vaker groente, peulvruchten, volkoren graan en noten op tafel en kook met olijfolie.

2. Beweeg regelmatig

Waarom het telt: regelmatig bewegen hoort bij de leefstijl die volgens een overzichtsartikel je afweer bij het ouder worden ondersteunt5.

Zo doe je het: kies iets wat je volhoudt, zoals wandelen, fietsen of in de tuin werken.

3. Zorg voor slaap en rust

Waarom het telt: genoeg slaap en minder stress noemt het overzicht van stap 1 als manieren om je afweer weerbaar te houden7.

Zo doe je het: slaap je al langer slecht of zit je lang in de stress, bespreek dat dan met je huisarts.

Wat er op je bord kan en wat het onderzoek over eten en ontsteking zegt, lees je in ontstekingsremmende voeding.

Hetzelfde overzicht noemt ook losse stoffen, zoals omega-3 en polyfenolen uit plantaardig eten7. Wat het onderzoek per stof laat zien en bij wie, lees je bij natuurlijke ontstekingsremmers.

Hoe ver is het onderzoek naar senolytica?

Senolytica staan nog aan het begin: bij mensen is er alleen klein, voorlopig onderzoek. Het zijn middelen die verouderde cellen gericht laten afsterven. Daarnaast zijn er middelen in ontwikkeling die alleen de ontstekingsstoffen van die cellen proberen te remmen, senomorfica genoemd4.

  • Bij muizen: onderzoekers ruimden bij muizen die versneld verouderen de verouderde cellen op met een genetische truc. Aandoeningen in onder meer vetweefsel, spieren en ogen begonnen daardoor later. Ruimden ze de cellen pas op latere leeftijd op, dan verergerden bestaande aandoeningen langzamer10.
  • Bij mensen: in een kleine, vroege proef kregen negen mensen met een nierziekte door diabetes drie dagen lang het medicijn dasatinib samen met quercetine. Elf dagen later zaten er minder verouderde cellen in hun vetweefsel en huid en was er minder IL-6 en andere ontstekingsstof in hun bloed11. Iedereen kreeg het middel, er was geen vergelijkingsgroep en of iemand er gezonder van werd, staat niet in het verslag van deze proef.

Volgens een overzichtsartikel lieten zulke middelen bij proefdieren en in vroege proeven bij mensen opvallende voordelen zien, maar zijn er nog veilige en werkzame behandelingen nodig3. Minder verouderde cellen in een stukje weefsel is dus nog niet hetzelfde als gezonder ouder worden.

Goed om te weten

Quercetine kom je ook tegen als supplement. In de proef hierboven kregen zieke mensen quercetine samen met dasatinib, onder medische begeleiding. Wat quercetine als los supplement doet, laat die proef niet zien.

Wanneer naar je huisarts?

Inflammaging is een begrip uit onderzoek en je huisarts gaat uit van je klachten. Neem contact op met je huisarts als:

  • je klachten hebt die blijven, zoals moeheid of pijn, ook als je denkt dat het bij ouder worden hoort;
  • je een verhoogde ontstekingswaarde kreeg uit een test die je zelf hebt laten doen;
  • je overweegt een middel te gebruiken dat verouderde cellen zou opruimen of ontsteking zou remmen.

Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.

Wat je hieruit kunt meenemen

Dat ontsteking met de jaren wat toeneemt hoort bij ouder worden. Het pitje staat bij de een hoger dan bij de ander. Een deel van wat het hoger zet, heb je zelf in de hand: wat je eet, hoeveel je beweegt, hoe je slaapt en hoe je met stress omgaat. Laat je niet verleiden door middelen die beloven je cellen te verjongen. Het onderzoek naar senolytica is boeiend, maar bij mensen gaat het nog om een handvol proefpersonen. Wat wel kan: elke dag een stuk bewegen en vaker groente en peulvruchten op tafel. Verwacht er geen wonderen van, want het onderzoek beschrijft vooral hoe het zou kunnen werken.

Veelgestelde vragen

Krijgt iedereen inflammaging?
Gemiddeld neemt de ontsteking bij het ouder worden toe, maar hoe sterk verschilt per persoon. Volgens onderzoekers is jouw inflammaging de optelsom van alles waaraan je lichaam een leven lang blootstond: je genen, je leefstijl, je sociale en economische omstandigheden en dingen uit je omgeving zoals infecties en luchtvervuiling9. Sommige onderzoekers zien de toename deels ook als aanpassing, omdat het lichaam er een ontstekingsremmende reactie tegenover zet. Bij honderdjarigen lijkt dat aanpassen beter te lukken dan bij andere ouderen12.
Kun je inflammaging in je bloed meten?
Deels, maar één meting zegt weinig over jouw eigen veroudering. Bij gezonde volwassenen lag de ontstekingsstof IL-6 gemiddeld rond 5,2 pg/ml, een piepkleine hoeveelheid per milliliter bloed, en kwam er per levensjaar gemiddeld 0,05 pg/ml bij13. Oudere mensen hadden dus gemiddeld iets hogere waarden, maar de studies liepen ver uiteen: de gemelde waarden lagen tussen 0 en 43,5 pg/ml. Wat je eigen ontstekingswaarden betekenen, lees je bij ontstekingswaarden in je bloed.
Kun je ouder worden afremmen met ontstekingsremmers?
Dat is nog niet bekend. Ontstekingsremmende behandelingen worden wel steeds vaker onderzocht als mogelijke manier om veroudering te remmen. Bij een aantal ouderdomsziekten lieten proeven voordelen zien8. Of het ook gezonde mensen langzamer laat verouderen, is nog een open vraag. Gebruik je ontstekingsremmers voor een aandoening, bespreek dan met je huisarts wat ze voor jou doen.
Helpt minder eten tegen inflammaging?
Minder eten zonder ondervoeding remde bij proefdieren de veroudering en ouderdomsziekten, en er zijn aanwijzingen dat dat bij mensen ook zo is14. Ook het moment waarop je eet en minder eiwit lijken mee te tellen. Volgens een ander overzicht beïnvloedt minder eten ook de ontsteking door het hele lichaam7. Het nadeel: mensen vinden zo’n beperking moeilijk vol te houden14. Wil je minder eten of afvallen, bespreek dan met je huisarts wat voor jou verstandig is.

Bewijsoverzicht

Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.

Bewering Bewijsniveau Wat het bewijs wel zegt Wat het niet zegt Bron
Verouderde cellen geven stoffen af die ontsteking aanwakkeren en stapelen zich op Beperkt Overzichtsartikelen beschrijven dat stilgevallen cellen actief blijven, ontstekingsstoffen afgeven en zich tegen afsterven beschermen Hoe groot hun aandeel in de ontsteking bij mensen is 3, 4
Een verouderende afweer en ontsteking houden elkaar in stand Beperkt Overzichtsartikelen beschrijven een kringloop van een minder goed werkende afweer en ontsteking door het hele lichaam Welke van de twee begint en hoe sterk het bij jou speelt 7, 5
Meer ontsteking gaat bij ouderen samen met kwetsbaarheid, beperkingen en eerder overlijden Beperkt Bij ouderen hangt inflammaging samen met kwetsbaarheid, beperkingen in het dagelijks leven en overlijden Dat de ontsteking die problemen veroorzaakt, of dat het voor jou persoonlijk geldt 8
Voeding, bewegen, slaap en minder stress kunnen inflammaging beïnvloeden Beperkt Een overzichtsartikel beschrijft hoe een mediterraan eetpatroon, bewegen, slaap en minder stress op afweer en ontsteking kunnen inwerken Hoeveel je ontstekingswaarden dalen of dat je daardoor minder vaak ziek wordt 7
Opruimen van verouderde cellen stelt ouderdomsaandoeningen uit bij muizen Beperkt Bij muizen die versneld verouderen begonnen aandoeningen in vetweefsel, spieren en ogen later Of opruimen bij mensen hetzelfde doet; het onderzoek is bij dieren gedaan 10
In een kleine proef bij 9 mensen met een nierziekte door diabetes verminderde dasatinib met quercetine het aantal verouderde cellen Beperkt Elf dagen na drie dagen behandeling waren er minder verouderde cellen in vetweefsel en huid en minder van enkele ontstekingsstoffen in het bloed Of iemand daar gezonder van wordt, en of het bij andere mensen ook zo werkt; er was geen vergelijkingsgroep 11

Zie ook

Bronnen

  1. Franceschi C, Garagnani P, Parini P, et al. (2018). Inflammaging: a new immune-metabolic viewpoint for age-related diseases. PMID: 30046148. Evidence: Review Overzichtsartikel over chronische lichte ontsteking bij veroudering en de rol van voeding, darmflora en stofwisseling. De auteurs betogen dat chronische ziekten niet alleen het gevolg zijn van veroudering maar die ook versnellen, en stellen nieuwe biomarkers voor om biologische leeftijd te meten. bron
  2. van Deursen JM (2014). The role of senescent cells in ageing. PMID: 24848057. Evidence: Review Overzichtsartikel over verouderde cellen die niet meer delen (senescente cellen) en hun rol bij veroudering. Beter begrip van hoe deze cellen zich ontwikkelen kan volgens de auteurs leiden tot nieuwe behandelingen voor leeftijdsgebonden ziekten. bron
  3. Sun Y, Li Q, Kirkland JL (2022). Targeting senescent cells for a healthier longevity: the roadmap for an era of global aging. PMID: 36699942. Evidence: Review Overzichtsartikel over verouderde cellen die niet meer delen maar wel ontstekingsstoffen afgeven, en over middelen die deze cellen aanpakken. Zulke middelen lieten in proefdieren en vroege proeven bij mensen opvallende voordelen zien, maar veilige en werkzame behandelingen zijn nog nodig. bron
  4. Zhang L, Pitcher LE, Prahalad V, et al. (2023). Targeting cellular senescence with senotherapeutics: senolytics and senomorphics. PMID: 35015337. Evidence: Review Overzichtsartikel over geneesmiddelen die verouderde cellen doden (senolytica) of hun schadelijke afscheiding remmen (senomorfica). De auteurs bespreken de ontwikkeling ervan tegen leeftijdsgebonden ziekten en de uitdagingen bij het aantonen van hun werking. bron
  5. Wrona MV, Ghosh R, Coll K, et al. (2024). The 3 I's of immunity and aging: immunosenescence, inflammaging, and immune resilience. PMID: 39478807. Evidence: Review Overzichtsartikel over het verouderen van het afweersysteem, de langdurige lichte ontsteking die daarbij hoort en het herstelvermogen van de afweer. De auteurs bespreken ook invloeden van geslacht, darmflora en leefstijl, zoals voeding, beweging en stressbeheer, om de afweer bij ouderen te ondersteunen. bron
  6. Hotamisligil GS, Shargill NS, Spiegelman BM (1993). Adipose expression of tumor necrosis factor-alpha: direct role in obesity-linked insulin resistance. PMID: 7678183. Evidence: Dieronderzoek Onderzoek bij knaagdiermodellen van obesitas en diabetes naar TNF-α in vetweefsel. Bij vier modellen was TNF-α verhoogd, en het neutraliseren ervan bij zwaarlijvige ratten verhoogde de glucoseopname na insuline, wat wijst op een rol bij insulineresistentie. bron
  7. Müller L, Di Benedetto S (2025). Immunosenescence and inflammaging: Mechanisms and modulation through diet and lifestyle. PMID: 41425546. Evidence: Mechanistic Overzichtsartikel over veroudering van het afweersysteem en de langdurige lichte ontsteking die daarbij hoort, en over hoe voeding en leefstijl die kunnen beïnvloeden. De auteurs bespreken onder meer mediterrane voeding, omega-3, beweging, slaap en stressvermindering als mogelijke manieren om de afweer te ondersteunen. bron
  8. Andonian BJ, Hippensteel JA, Abuabara K, et al. (2025). Inflammation and aging-related disease: A transdisciplinary inflammaging framework. PMID: 39352664. Evidence: Review Overzichtsartikel over inflammaging, de chronische lichte ontsteking bij veroudering, vanuit negen medische specialismen. De auteurs stellen dat ontsteking samenhangt met veel ouderdomsziekten, wijzen op kennislacunes en stellen een gezamenlijke aanpak voor. bron
  9. Franceschi C, Olivieri F, Moskalev A, et al. (2025). Toward precision interventions and metrics of inflammaging. PMID: 40813813. Evidence: Review Overzichtsartikel over inflammaging, de chronische lichte ontsteking bij veroudering, en over het meten ervan met ontstekingsklokken. De auteurs beschrijven dat deze ontsteking per persoon verschilt en bespreken voeding, beweging en andere ingrepen die haar mogelijk tegengaan. bron
  10. Baker DJ, Wijshake T, Tchkonia T, et al. (2011). Clearance of p16Ink4a-positive senescent cells delays ageing-associated disorders. PMID: 22048312. Evidence: Dieronderzoek Onderzoek bij muizen met versnelde veroudering waarbij oude cellen die p16Ink4a aanmaken met een medicijn werden verwijderd. Het verwijderen vertraagde het ontstaan van leeftijdsgebonden aandoeningen in onder meer vetweefsel, spieren en ogen, wat suggereert dat deze cellen daar een oorzaak van zijn. bron
  11. Hickson LJ, Langhi Prata LGP, Bobart SA, et al. (2019). Senolytics decrease senescent cells in humans: Preliminary report from a clinical trial of Dasatinib plus Quercetin. PMID: 31542391. Evidence: Pilot Open pilotonderzoek bij 9 mensen met diabetische nierziekte, die 3 dagen lang dasatinib en quercetine kregen. Elf dagen later waren er minder verouderde cellen in vetweefsel en huid en minder ontstekingsstoffen in het bloed. bron
  12. Santoro A, Bientinesi E, Monti D (2021). Immunosenescence and inflammaging in the aging process: age-related diseases or longevity?. PMID: 34391943. Evidence: Review Overzichtsartikel over veroudering van het afweersysteem en chronische lichte ontsteking, en hun samenhang met ziekten bij ouderen of juist met een lang leven. De auteurs zien de ontsteking mogelijk ook als aanpassing, en kijken naar honderdjarigen, de darmflora en verschillen tussen mannen en vrouwen. bron
  13. Said EA, Al-Reesi I, Al-Shizawi N, et al. (2021). Defining IL-6 levels in healthy individuals: A meta-analysis. PMID: 33155686. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 140 studies met 12.421 gemeten waarden van interleukine-6 in het bloed van gezonde volwassenen. De gemiddelde waarde was 5,186 pg/ml, en per jaar leeftijd steeg de waarde met 0,05 pg/ml, al was de spreiding tussen studies groot. bron
  14. Fontana L, Partridge L (2015). Promoting health and longevity through diet: from model organisms to humans. PMID: 25815989. Evidence: Review Overzichtsartikel over hoe voeding de gezondheid en levensduur kan bevorderen, van proefdieren tot mensen. Minder eten zonder ondervoeding, het moment van eten en minder van bepaalde voedingsstoffen zoals eiwit lijken het ouder worden te vertragen. bron
Hoe dit artikel tot stand kwam
  • De bronnen komen uit één kennisbank, waarin elke bevinding aan haar citatie vastzit.
  • Elke bewering draagt een zichtbaar bewijsniveau: meta-analyses wegen zwaarder dan cohortstudies, cohortstudies zwaarder dan dieronderzoek.
  • Elke bron gaat vóór publicatie langs de originele database. Een bron die niet bestaat, haalt de pagina niet.

Celprisma is evidence-based en science-led, niet medisch-gereviewd. De samensteller is geen medische professional. Lees onze werkwijze →

Samengesteld door Ronald de Jong · Redacteur onderzoekssynthese

De informatie in dit artikel is educatief en vormt geen medisch advies. Bespreek bloeduitslagen en risicofactoren altijd met je huisarts of een bevoegd zorgverlener.