Inflammaging: hoe chronische laaggradige ontsteking samenhangt met veroudering

Dit artikel is educatief. Heb je persoonlijke gezondheidsklachten of overweeg je interventies: bespreek dit met je huisarts, diëtist of medisch specialist voor diagnose en behandeling. Celprisma geeft geen individueel medisch advies.

Wat is inflammaging precies?

Inflammaging verschilt van een gewone ontsteking vooral in de tijd: een acute ontsteking vlamt op en dooft weer uit, terwijl deze vorm jarenlang op de achtergrond blijft sudderen. De term plakt inflammation en aging aan elkaar. In overzichtsartikelen wordt deze chronische, steriele, laaggradige ontsteking in verband gebracht met het ontstaan van leeftijdsgebonden ziekten (Franceschi & Campisi, 2014; Franceschi et al., 2018).

Onschuldig lijkt dat sudderen niet. Verhoogde markers van laaggradige ontsteking zijn geassocieerd met een hoger risico op kwetsbaarheid (frailty), functieverlies en versnelde biologische veroudering (Andonian et al., 2025; Dugan et al., 2023; Santoro et al., 2021). Dit artikel gaat vooral over het begrijpen van het mechanisme en minder over behandeling.

Wat drijft inflammaging aan?

Inflammaging heeft geen enkele knop: verouderende cellen, een meeverouderend immuunsysteem en ontstekingsstoffen uit vetweefsel lijken elkaar te voeden. Wie die drie lagen naast elkaar legt, ziet waarom het proces zichzelf in stand houdt. De laag van het vetweefsel raakt aan wat je in je bloed kunt meten: de ontstekingsstof TNF-alfa wordt ook in vetweefsel aangemaakt.

Senescente cellen en hun SASP

Naarmate je ouder wordt, stapelen zich cellen op die in een toestand van senescentie zijn beland. Ze delen niet meer maar sterven ook niet af, terwijl ze wél blijven uitscheiden: een cocktail van signaalstoffen die samen het senescence-associated secretory phenotype heet, kortweg SASP. Die factoren zijn pro-inflammatoir en worden beschreven als aanjager van de laaggradige ontsteking (Chung et al., 2023; van Deursen, 2014).

Dat onderscheid is meer dan biologische fijnproeverij. Een cel die stilvalt is hinderlijk maar hanteerbaar, terwijl een cel die stilvalt en tegelijk blijft roepen de omgeving om zich heen verandert. Senescente cellen worden in verband gebracht met een omgeving die veroudering versnelt (Sun et al., 2022). Dat maakt begrijpelijk waarom inflammaging zo hardnekkig is: er is geen prikkel om weg te nemen. De bron zit in het weefsel zelf, dat met de jaren voller wordt in plaats van leger.

Wat gebeurt er als je die cellen weghaalt? In onderzoek bij dieren en celkweek stelt het opruimen van senescente cellen de start van leeftijdsgebonden aandoeningen uit (Baker et al., 2011). Hier zijn alleen dierstudies beschikbaar. Dat is geen reden om de bevinding weg te wuiven, wel om hem te lezen als steun voor het mechanisme en niet als bewijs dat dit bij mensen werkt.

Een immuunsysteem dat meeveroudert

Inflammaging loopt niet naast je afweer, het loopt er dwars doorheen. Immunosenescentie is de geleidelijke herprogrammering van het immuunsysteem bij het ouder worden. Die herprogrammering en de aanhoudende ontsteking lijken elkaar te versterken, zodat verminderde immuunfunctie en laaggradige ontsteking samen optrekken (Müller & Di Benedetto, 2025; Wrona et al., 2024).

Dat maakt oorzaak en gevolg lastig te scheiden. Een afweersysteem dat minder scherp opruimt laat meer liggen, waarna wat blijft liggen ontstekingssignalen uitlokt. Andersom slijt een systeem dat jarenlang op halve kracht aanstaat vermoedelijk sneller. Het zijn twee processen in één lus, waarvan met observationeel onderzoek niet uit te maken valt welke van de twee begint.

IL-6 en TNF-alpha: waar je het kunt zien

In het bloed is inflammaging deels af te lezen aan ontstekingsboodschappers. Aanhoudend verhoogde IL-6-waarden zijn geassocieerd met chronische laaggradige ontsteking (Said et al., 2021; Tanaka et al., 2014). Een meetlat waarop je je eigen ontstekingsveroudering afleest, is zo’n marker niet: een losse waarde blijft een momentopname van een proces dat over decennia loopt.

TNF-alfa, een andere centrale ontstekingsstof, komt tot expressie in vetweefsel en is geassocieerd met insulineresistentie en systemische ontsteking, dus ontsteking door je hele lichaam (Hotamisligil et al., 1993). Daarmee is vetweefsel in dit verhaal geen passieve opslagruimte maar weefsel dat meepraat in je ontstekingsbalans. Dat maakt het aannemelijk dat de verwevenheid van inflammaging en stofwisselingsgezondheid meer is dan een toevallige samenloop: mogelijk speelt hetzelfde weefsel in allebei een rol.

Waarom doet dit ertoe voor veroudering?

Inflammaging doet ertoe om wat er later uit kan voortkomen, ook als je nergens last van hebt. Laaggradige ontsteking wordt in het onderzoek beschreven als gedeelde noemer onder veel ouderdomsziekten, van hart- en vaatziekten tot stofwisselingsstoornissen (Dugan et al., 2023; Franceschi et al., 2018). Dat verklaart de belangstelling: inflammaging wordt niet gezien als één ziekte maar als een achtergrondproces waar meerdere ziektebeelden op aantakken. Recent werk richt zich op preciezere maten en interventies om inflammaging te volgen en te beïnvloeden (Franceschi et al., 2025).

De samenhang komt in vrijwel elke onderzoekslijn terug, maar de causale stap ontbreekt: het bewijs is grotendeels observationeel en komt voor een groot deel uit overzichtsartikelen. Begrijpen waarom ontsteking en veroudering samen oplopen is daarom iets heel anders dan weten welke knop je moet indrukken.

Wat kun je zelf beïnvloeden?

Wat je zelf kunt beïnvloeden, loopt vooral via je eetpatroon en leefstijl: bescheidener dan de supplementenhoek belooft en concreter dan je zou denken. Meerdere onderzoekslijnen wijzen dezelfde kant op: leefstijl hangt samen met de mate van ontstekingsveroudering. Dieet- en leefstijlaanpassingen kunnen laaggradige ontsteking en immunosenescentie moduleren (Müller & Di Benedetto, 2025). Voedingspatronen die rijk zijn aan ontstekingsremmende componenten en vormen van caloriebeperking zijn geassocieerd met lagere ontstekingsactiviteit en gunstiger verouderingsuitkomsten (Fontana & Partridge, 2015).

Als hier winst te halen valt, zit die in herhaling en niet in een ingreep: de verbanden gaan over voedingspatronen en niet over één product of één kuur. Voor de praktische kant gaat het artikel over ontstekingsremmende voeding verder.

Senolytica: hoe ver is het onderzoek?

Het onderzoek naar senolytica, stoffen die selectief senescente cellen proberen op te ruimen, staat bij mensen nog aan het begin. In een kleine, voorlopige klinische studie verminderden senolytica het aantal senescente cellen bij mensen (Hickson et al., 2019; Zhang et al., 2023).

Wat in een laboratorium werkt, vertaalt zich niet altijd naar de praktijk. Cellen tellen is niet hetzelfde als iemand gezonder maken, want tussen die twee ligt precies het onderzoek dat nog gedaan moet worden. Zie dit als een veelbelovende richting in onderzoek, niet als een vastgestelde of aan te raden behandeling.

Wat ik hieruit meeneem

Inflammaging is geen ziekte die je oploopt maar een richting die je lichaam met de jaren inslaat.

De bron zit in het weefsel, terwijl je bij de meeste ontstekingen een oorzaak kunt aanwijzen en wegnemen. Dat verklaart waarom het advies zo saai klinkt: je stuurt op omstandigheden en niet op een schakelaar. Wie hier een snelle oplossing verwacht, leest het mechanisme verkeerd.

Dan het tempo. Senolytica vind ik het spannendste deel van dit veld en tegelijk het deel waar ik het meeste geduld zou bewaren. Een aantrekkelijk mechanisme met dunne humane data blijft een onderzoeksrichting, hoe goed het verhaal ook klinkt.

Consistent bewijs en ontbrekend bewijs liggen in dit onderwerp vlak naast elkaar. Op welke van de twee een advies steunt, bepaalt wat het waard is. Zelf stuur ik op wat in meerdere onderzoekslijnen terugkomt en volg ik de rest met belangstelling, zonder er nu al iets aan op te hangen.

Wanneer naar je huisarts?

Neem contact op met je huisarts:

• Bij klachten die je aan ontsteking of veroudering toeschrijft. Inflammaging is een populatiebegrip; klachten horen individueel beoordeeld te worden.
• Voordat je op eigen initiatief supplementen inzet om markers te beïnvloeden, zeker naast voorgeschreven medicatie.
• Bij een verhoogde ontstekingsmarker uit een particuliere test. Een getal buiten de range vraagt duiding en is geen diagnose.

Gebruik wat je hier leest om je vragen aan je huisarts scherper te maken, niet als basis voor een eigen behandelbesluit.

Zie ook

• Laaggradige ontsteking: wat is het? (pillar)
• Biologische leeftijd: PhenoAge, GrimAge en telomeren
• CRP verhoogd: betekenis en wat te doen