{"id":7889,"date":"2026-07-31T16:31:15","date_gmt":"2026-07-31T16:31:15","guid":{"rendered":"https:\/\/zgbm2hfdgl-staging.onrocket.site\/?p=7889"},"modified":"2026-11-13T13:02:49","modified_gmt":"2026-11-13T13:02:49","slug":"apob-lp-a-moderne-markers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/apob-lp-a-moderne-markers\/","title":{"rendered":"ApoB en Lp(a): de moderne cholesterolmarkers voorbij LDL"},"content":{"rendered":"<p>Op een gewone uitslag staan meestal vier getallen: totaal cholesterol, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol en triglyceriden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Online lees je dat je eigenlijk je ApoB zou moeten kennen. Een collega vertelt dat zijn Lp(a) veel te hoog bleek. Wat vertellen die twee waarden dat je gewone uitslag niet vertelt? En moet jij ze laten meten?<\/p>\n<h2>Waarom zegt LDL-cholesterol niet alles?<\/h2>\n<p>LDL-cholesterol vertelt hoeveel cholesterol er in je bloed wordt rondgebracht, maar niet in hoeveel deeltjes. Cholesterol lost niet op in bloed en reist daarom mee in kleine deeltjes, een soort bestelbusjes met een vetlading. Het LDL-getal op je uitslag is het gewicht van alle lading samen. Hoeveel busjes er rijden, staat er niet op. Wat het LDL-getal zelf betekent, lees je bij <a href=\"\/nl\/ldl-cholesterol\/\">LDL-cholesterol<\/a>.<\/p>\n<figure class=\"cv-visual\" id=\"fig-fable_001\"><picture><source media=\"(max-width: 780px)\" srcset=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/apob-lp-a-moderne-markers-FABLE_001-zelfde-ldl-ander-aantal-deeltjes-mobile-2.svg\"><img src=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/apob-lp-a-moderne-markers-FABLE_001-zelfde-ldl-ander-aantal-deeltjes-2.svg\" alt=\"Twee kaarten naast elkaar. Twee mensen met dezelfde LDL-waarde: de een heeft weinig, goed gevulde deeltjes en een lager ApoB, de ander veel deeltjes die elk minder meedragen en een hoger ApoB. Daaronder: LDL-cholesterol meet de cholesterol in je deeltjes, niet hoeveel deeltjes je hebt.\" width=\"860\" height=\"614\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"><\/picture><figcaption><span class=\"fig-label\">Afbeelding \u00b7<\/span> Zelfde LDL-waarde, ander aantal deeltjes<\/figcaption><\/figure>\n<p>Twee mensen met precies hetzelfde LDL-cholesterol kunnen dus heel anders onderweg zijn: de een met een paar volgeladen busjes, de ander met veel busjes die elk maar half vol zijn. Bij ruim twaalfduizend Amerikaanse volwassenen die geen statines gebruikten, liep het aantal deeltjes bij hetzelfde LDL-cholesterol flink uiteen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Bij een LDL-cholesterol van ongeveer 2,6 mmol\/l (100 mg\/dl) lag het ApoB bij 95 op de 100 mensen ergens tussen 66 en 99 mg\/dl. Aan de bovenkant van die band zaten dus anderhalf keer zoveel deeltjes als aan de onderkant. Mensen met diabetes, overgewicht of hoge triglyceriden hadden vaker een hoger ApoB dan je bij hun LDL zou verwachten, maar het kwam ook voor bij mensen zonder die kenmerken.<\/p>\n<p>Waarom het aantal busjes telt, zie je aan hoe aanslag in een bloedvat begint:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Het binnendringen:<\/strong> een deeltje met cholesterol glipt door de binnenwand van een bloedvat.<\/li>\n<li><strong>Het vastlopen:<\/strong> daar blijft het hangen, met zijn lading en al. Dat is een van de eerste stappen van aderverkalking<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><strong>De optelsom:<\/strong> hoe meer deeltjes er langskomen, hoe meer kans dat er een blijft steken. Hoeveel cholesterol elk deeltje meedraagt, weegt daarbij minder zwaar dan het aantal deeltjes<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Wat meet ApoB, en wat zegt een hoge waarde?<\/h2>\n<p>ApoB telt de busjes. Elk deeltje dat zich in je vaatwand kan vastzetten draagt precies \u00e9\u00e9n ApoB-eiwit op zijn buitenkant<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>. Dat geldt voor LDL en ook voor de grotere deeltjes die vooral triglyceriden vervoeren. Meet het lab hoeveel ApoB er in je bloed zit, dan weet je hoeveel van zulke deeltjes je hebt, los van hoe vol ze zijn. De Nederlandse richtlijn noemt een ApoB boven 1,0 g\/l (100 mg\/dl) afwijkend<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Dat tellen lijkt het risico beter te vangen dan wegen. Een overzicht van vijftien studies keek naar mensen bij wie LDL en ApoB iets anders zeiden. In alle negen vergelijkingen voorspelde ApoB het risico op hart- en vaatziekten beter dan LDL-cholesterol dat deed<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Bij bijna 390.000 Britten zonder cholesterolverlagers bleef van de vier onderzochte vetwaarden alleen ApoB samenhangen met een hartinfarct, zodra ze tegelijk werden bekeken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>. Bij herseninfarcten zag je iets vergelijkbaars: bij ruim honderdduizend Denen kon twee keer zo&rsquo;n groot deel van de herseninfarcten aan een hoog ApoB of non-HDL-cholesterol worden toegeschreven als aan een hoog LDL-cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>. Zulk onderzoek laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit.<\/p>\n<p>Schrik ook niet als je alleen een LDL-getal hebt. LDL en ApoB hangen sterk met elkaar samen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>, dus bij de meeste mensen vertellen ze hetzelfde verhaal. Het verschil zit bij de mensen bij wie ze uit elkaar lopen. Dat gebeurt vaker bij wie al een cholesterolverlager gebruikt. Juist bij hen geven ApoB en non-HDL-cholesterol het beste aan hoeveel risico er overblijft<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-8\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Is non-HDL-cholesterol een goed alternatief?<\/h2>\n<p>Het is een bruikbaar getal dat je waarschijnlijk al hebt, al vangt het niet alles wat ApoB laat zien<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Trek je HDL af van je totaal cholesterol: wat overblijft is de cholesterol in alle deeltjes die ApoB dragen. Daarom rekenen de modellen waarmee je huisarts je risico op hart- en vaatziekten inschat met dat getal, in plaats van met de oude verhouding tussen totaal cholesterol en HDL. Nuchter hoef je er niet voor te zijn<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--insight\">\n<strong>Zo reken je het uit<\/strong><\/p>\n<p>Staat er op je uitslag een totaal cholesterol van 5,2 en een HDL-cholesterol van 1,5, dan is je non-HDL-cholesterol 5,2 min 1,5 = 3,7 mmol\/l. De Nederlandse richtlijn noemt een non-HDL-cholesterol boven 3,9 mmol\/l afwijkend<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Hoe je de getallen op je uitslag samen leest, staat in <a href=\"\/nl\/cholesterol-waarden-interpretatie\/\">cholesterolwaarden samen lezen<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<p>Non-HDL-cholesterol komt dicht bij wat ApoB meet. Bij hetzelfde non-HDL-cholesterol liep het ApoB tussen mensen minder ver uiteen dan bij hetzelfde LDL-cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Helemaal gelijk zijn ze niet: in zeven van de negen studies die ze rechtstreeks vergeleken, voorspelde ApoB het risico nauwkeuriger dan non-HDL-cholesterol dat deed<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Wat is Lp(a), en waarom zit het in de familie?<\/h2>\n<p>Lp(a), voluit lipoprote\u00efne(a), is een deeltje dat op LDL lijkt, met een extra eiwit eraan vast. De hoogte zit in de familie. De Europese richtlijn spreekt van een erfelijk hoog Lp(a) en zegt dat een waarde boven 180 mg\/dl (430 nmol\/l) een levenslang risico op hart- en vaatziekten kan geven dat vergelijkbaar is met het risico bij <a href=\"\/nl\/familiaire-hypercholesterolemie\/\">erfelijk hoog cholesterol<\/a><sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Zo lees je een Lp(a)-uitslag in mg\/dl:<\/p>\n<ul class=\"cv-stoplicht\">\n<li class=\"groen\"><strong>50 mg\/dl of lager:<\/strong> onder de grens waarboven de Nederlandse specialistenrichtlijn het risico verhoogd vindt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li class=\"geel\"><strong>Tussen 50 en 150 mg\/dl:<\/strong> volgens dezelfde richtlijn een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Boven de 50 zit een op de vijf mensen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li class=\"rood\"><strong>Boven 150 mg\/dl:<\/strong> volgens een Europese afspraak tussen artsen en laboratoria een zeer hoog risico, reden om apart door te verwijzen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Een hoog Lp(a) staat niet los van de rest van je cholesterol. Bij bijna dertienduizend Amerikanen zonder hart- en vaatziekte hing een hoog Lp(a), het hoogste vijfde deel, op zichzelf al samen met meer hart- en vaatziekten. Vergeleken met mensen bij wie Lp(a) en ApoB allebei laag waren, zat het extra risico bij wie ook een ApoB van 89 mg\/dl (0,89 g\/l) of meer had: de helft van de groep met de hoogste waarden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-13\">13<\/a><\/sup>. Die grens ligt lager dan de 1,0 g\/l die de Nederlandse richtlijn afwijkend noemt. Of het helpt om bij een hoog Lp(a) je ApoB omlaag te brengen, is daarmee nog niet bewezen.<\/p>\n<p>Je Lp(a) zit in de familie. Wat wel in je eigen handen ligt, zijn de andere dingen die je risico groter maken, zoals roken, een hoge bloeddruk, te weinig bewegen en te zwaar zijn<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Heb je een hoog Lp(a), dan zijn dat de knoppen waar je zelf aan kunt draaien. Hoe je aan de knop bloeddruk draait, lees je bij <a href=\"\/nl\/bloeddruk-verlagen\/\">bloeddruk verlagen<\/a>.<\/p>\n<h2>Moet je ApoB of Lp(a) laten meten?<\/h2>\n<p>Dat hangt af van wie je het vraagt. Bij Lp(a) zeggen twee richtlijnen iets anders:<\/p>\n<figure class=\"cv-visual\" id=\"fig-fable_002\"><picture><source media=\"(max-width: 780px)\" srcset=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/apob-lp-a-moderne-markers-FABLE_002-vier-markers-wat-ze-meten-mobile-2.svg\"><img src=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/apob-lp-a-moderne-markers-FABLE_002-vier-markers-wat-ze-meten-2.svg\" alt=\"Tabel met vier markers. LDL-cholesterol meet hoeveel cholesterol je deeltjes vervoeren en staat op je gewone uitslag. Non-HDL reken je zelf uit als totaal cholesterol min HDL. ApoB telt de deeltjes: elk deeltje draagt \u00e9\u00e9n ApoB-eiwit. Lp(a) lijkt op LDL, de hoogte zit in de familie en je hoeft er niet nuchter voor te zijn.\" width=\"860\" height=\"780\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"><\/picture><figcaption><span class=\"fig-label\">Afbeelding \u00b7<\/span> Wat ze meten en hoe je eraan komt<\/figcaption><\/figure>\n<ul>\n<li><strong>De Europese richtlijn voor cholesterol<\/strong> vindt dat elke volwassene minstens \u00e9\u00e9n keer in zijn leven een Lp(a)-meting zou moeten overwegen, om mensen met een erfelijk zeer hoog Lp(a) op te sporen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><strong>De Nederlandse richtlijn voor specialisten<\/strong> ziet geen reden om Lp(a) bij iedereen te meten. Wel noemt zij een meting het overwegen waard bij mensen die op jonge leeftijd een hart- of vaatziekte kregen of ondanks goede behandeling opnieuw hart- of vaatproblemen krijgen, bij erfelijk hoog cholesterol en bij hart- en vaatziekten of een hoog Lp(a) in de familie<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Over ApoB zeggen de Nederlandse richtlijnen weinig. In het risicoprofiel dat je huisarts opstelt staan totaal cholesterol, HDL, LDL, triglyceriden en non-HDL-cholesterol. ApoB en Lp(a) staan er niet bij<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a><\/sup>. Sommige onderzoekers vinden dat ApoB de hoofdmaat zou moeten worden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. De Europese richtlijn gebruikt ApoB als extra doel naast LDL, met een eigen grens per risicogroep<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Heb je via een eigen bloedtest al een ApoB- of Lp(a)-uitslag, neem die dan mee naar je huisarts. Zo&rsquo;n getal zegt pas iets naast de rest van je risico. Hoe groot dat risico is, kan je huisarts uitzoeken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Wanneer naar je huisarts?<\/h2>\n<p>Een hoog cholesterol geeft geen klachten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Je gaat dus naar je huisarts om je uitslag of je risico te laten bespreken. Doe dat als:<\/p>\n<ul>\n<li>hart- en vaatziekten in je familie op jonge leeftijd voorkomen. Voor je huisarts is dat een reden om laagdrempelig je risico in kaart te brengen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>je zelf op jonge leeftijd een hart- of vaatziekte kreeg zonder duidelijke verklaring<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>erfelijk hoog cholesterol bij jou of in je familie bekend is of vermoed wordt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>je totaal cholesterol 8 of hoger is<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-14\">14<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>een eigen test een Lp(a) boven 50 mg\/dl of een ApoB boven 1,0 g\/l liet zien<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--slot\">\n<h2>Wat je hieruit kunt meenemen<\/h2>\n<p>Je hoeft niet meteen extra bloed te laten prikken omdat je over ApoB of Lp(a) hebt gelezen. Met het totaal cholesterol en het HDL van je gewone uitslag reken je zelf je non-HDL-cholesterol uit. Dat getal komt dicht bij wat ApoB meet. Lp(a) is een ander verhaal, want dat zit in de familie. Komen hart- en vaatziekten op jonge leeftijd bij jullie voor, bespreek dan met je huisarts of een meting zinvol is. En blijkt je Lp(a) hoog, zie dat dan als een reden om de dingen die je w\u00e9l kunt veranderen serieus te nemen: niet roken, je bloeddruk in de gaten houden en genoeg bewegen.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"faq\" id=\"faq\">\n<h2>Veelgestelde vragen<\/h2>\n<details>\n<summary>Welke ApoB-waarde is te hoog? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">De Nederlandse richtlijn noemt een ApoB boven 1,0 g\/l afwijkend, ook als je niet nuchter bent<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Die grens zegt alleen wanneer een uitslag opvalt. Voor mensen met een verhoogd risico noemt de Europese richtlijn doelen voor ApoB: onder 65, 80 of 100 mg\/dl bij een zeer hoog, hoog of matig risico<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>. Let op de eenheid: 100 mg\/dl is hetzelfde als 1,0 g\/l. Welk getal voor jou telt, hangt af van je totale risico. Lees ook <a href=\"\/nl\/cholesterol-referentiewaarden\/\">welk streefgetal voor jou geldt<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Moet ik nuchter zijn voor ApoB, Lp(a) of non-HDL-cholesterol? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Nee. ApoB en Lp(a) veranderen niet door wat je gegeten hebt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>. Non-HDL-cholesterol zakt na een gewone maaltijd gemiddeld hooguit 0,2 mmol\/l, te weinig om voor de uitslag uit te maken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>. Alleen als je triglyceriden niet-nuchter boven 5 mmol\/l liggen, wordt aangeraden om die nog eens nuchter te laten prikken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Wat een hoge triglyceridenwaarde betekent, lees je bij <a href=\"\/nl\/triglyceriden\/\">triglyceriden<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Mijn Lp(a) is hoog. Moet mijn familie zich ook laten testen? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Dat kan zinvol zijn. De Nederlandse specialistenrichtlijn noemt een hoog Lp(a) in de familie als een van de redenen om een meting te overwegen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>. Je ouders, broers, zussen en kinderen kunnen dat dus met hun eigen huisarts bespreken.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Geldt een hoog Lp(a) ook voor vrouwen na de overgang? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Daar is minder over bekend. Een overzicht van tien studies met samen bijna 158.000 vrouwen na de overgang vond wisselende uitkomsten: vier studies zagen een verband tussen een hoger Lp(a) en meer hart- en vaatziekten, twee zagen er geen en vier alleen bij een deel van de vrouwen of bij sommige uitkomsten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-15\">15<\/a><\/sup>. Het duidelijkst was het verband bij problemen met de kransslagaders. Wat er rond de overgang met de rest van je cholesterol gebeurt, lees je bij <a href=\"\/nl\/overgang-en-cholesterol\/\">overgang en cholesterol<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<div class=\"evtable\">\n<h2>Bewijsoverzicht<\/h2>\n<p>Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.<\/p>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Bewering<\/th>\n<th>Bewijsniveau<\/th>\n<th>Wat het bewijs wel zegt<\/th>\n<th>Wat het niet zegt<\/th>\n<th>Bron<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>ApoB voorspelt het risico op hart- en vaatziekten nauwkeuriger dan LDL-cholesterol<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-sterk\">Sterk<\/span><\/td>\n<td>In alle negen studies die het vergeleken deed ApoB het beter dan LDL-cholesterol en in zeven van de negen ook beter dan non-HDL-cholesterol<\/td>\n<td>Dat iedereen ApoB moet laten meten: bij de meeste mensen hangen de getallen sterk samen<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-5\">5<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bij hetzelfde LDL-cholesterol kan het aantal deeltjes (ApoB) per persoon verschillen<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij Amerikaanse volwassenen zonder statines liep ApoB bij gelijk LDL uiteen, ook bij mensen zonder diabetes of overgewicht<\/td>\n<td>Hoe vaak dat bij jou speelt: dat zie je alleen met een meting; het onderzoek is een momentopname<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-2\">2<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bij gelijktijdig bekijken blijft alleen ApoB samenhangen met een hartinfarct<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>In een grote Britse bevolkingsgroep en bij pati\u00ebnten met aderverkalking hing ApoB samen met een hartinfarct, los van de andere vetwaarden<\/td>\n<td>Dat ApoB de oorzaak is: dit onderzoek volgt groepen mensen en laat samenhang zien<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-6\">6<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bij een hoog ApoB of non-HDL-cholesterol hoort een twee keer zo groot deel van de herseninfarcten als bij een hoog LDL-cholesterol<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij Deense volwassenen was het deel van de herseninfarcten dat bij een hoog ApoB of non-HDL hoorde twee keer zo groot<\/td>\n<td>Dat het verlagen van deze waarden een herseninfarct voorkomt<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-7\">7<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een hoog Lp(a) gaat samen met meer hart- en vaatziekten, vooral als ook ApoB in de bovenste helft zit<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij Amerikanen zonder hart- en vaatziekte hing een hoog Lp(a) ook los van ApoB samen met meer ziekte; vergeleken met wie beide laag had, zat het extra risico bij een ApoB van 89 mg\/dl of meer<\/td>\n<td>Of het verlagen van ApoB het risico van een hoog Lp(a) wegneemt<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-13\">13<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een hoger Lp(a) en hart- en vaatziekten bij vrouwen na de overgang<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-wisselend\">Wisselend<\/span><\/td>\n<td>Een deel van de studies vond een verband, het duidelijkst bij de kransslagaders<\/td>\n<td>Andere studies in hetzelfde overzicht vonden geen verband<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-15\">15<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Zie ook<\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-normaalwaarden\/\">Cholesterol normaalwaarden<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-waarden-interpretatie\/\">Cholesterolwaarden samen lezen<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-referentiewaarden\/\">Welk streefgetal geldt voor jou?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/familiaire-hypercholesterolemie\/\">Erfelijk hoog cholesterol (FH)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/triglyceriden\/\">Triglyceriden<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/overgang-en-cholesterol\/\">Overgang en cholesterol<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ApoB telt deeltjes, LDL weegt cholesterol. Wat dat verschil betekent voor je risico, en waarom Lp(a) je maar \u00e9\u00e9n keer hoeft te meten.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8721,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_fable_quick_answer":"ApoB en Lp(a) zijn twee bloedwaarden die iets toevoegen aan een gewone cholesteroluitslag. LDL-cholesterol weegt hoeveel cholesterol er door je bloed wordt rondgebracht, ApoB telt in hoeveel deeltjes dat gebeurt. Lp(a) is een apart soort deeltje waarvan de hoogte in de familie zit. Bij de meeste mensen wijzen ApoB en LDL dezelfde kant op. ApoB en Lp(a) horen niet bij het standaardonderzoek van je huisarts. Een goed begin heb je al in handen: je totaal cholesterol min je HDL geeft je non-HDL-cholesterol, een getal dat je huisarts zelf ook gebruikt.","_fable_evidence_tier":"","_fable_faq":"[{\"q\": \"Welke ApoB-waarde is te hoog?\", \"a\": \"De Nederlandse richtlijn noemt een ApoB boven 1,0 g\/l afwijkend, ook als je niet nuchter bent<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>. Die grens zegt alleen wanneer een uitslag opvalt. Voor mensen met een verhoogd risico noemt de Europese richtlijn doelen voor ApoB: onder 65, 80 of 100 mg\/dl bij een zeer hoog, hoog of matig risico<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-10\\\">10<\/a><\/sup>. Let op de eenheid: 100 mg\/dl is hetzelfde als 1,0 g\/l. Welk getal voor jou telt, hangt af van je totale risico. Lees ook <a href=\\\"\/nl\/cholesterol-referentiewaarden\/\\\">welk streefgetal voor jou geldt<\/a>.\"}, {\"q\": \"Moet ik nuchter zijn voor ApoB, Lp(a) of non-HDL-cholesterol?\", \"a\": \"Nee. ApoB en Lp(a) veranderen niet door wat je gegeten hebt<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-12\\\">12<\/a><\/sup>. Non-HDL-cholesterol zakt na een gewone maaltijd gemiddeld hooguit 0,2 mmol\/l, te weinig om voor de uitslag uit te maken<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-12\\\">12<\/a><\/sup>. Alleen als je triglyceriden niet-nuchter boven 5 mmol\/l liggen, wordt aangeraden om die nog eens nuchter te laten prikken<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>. Wat een hoge triglyceridenwaarde betekent, lees je bij <a href=\\\"\/nl\/triglyceriden\/\\\">triglyceriden<\/a>.\"}, {\"q\": \"Mijn Lp(a) is hoog. Moet mijn familie zich ook laten testen?\", \"a\": \"Dat kan zinvol zijn. De Nederlandse specialistenrichtlijn noemt een hoog Lp(a) in de familie als een van de redenen om een meting te overwegen<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-11\\\">11<\/a><\/sup>. Je ouders, broers, zussen en kinderen kunnen dat dus met hun eigen huisarts bespreken.\"}, {\"q\": \"Geldt een hoog Lp(a) ook voor vrouwen na de overgang?\", \"a\": \"Daar is minder over bekend. Een overzicht van tien studies met samen bijna 158.000 vrouwen na de overgang vond wisselende uitkomsten: vier studies zagen een verband tussen een hoger Lp(a) en meer hart- en vaatziekten, twee zagen er geen en vier alleen bij een deel van de vrouwen of bij sommige uitkomsten<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-15\\\">15<\/a><\/sup>. Het duidelijkst was het verband bij problemen met de kransslagaders. Wat er rond de overgang met de rest van je cholesterol gebeurt, lees je bij <a href=\\\"\/nl\/overgang-en-cholesterol\/\\\">overgang en cholesterol<\/a>.\"}]","_fable_sources":"[{\"id\": \"bron-1\", \"text\": \"Thuisarts (2024). Ik heb een hoog cholesterol. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 05-09-2024. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-heb-hoog-cholesterol\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een hoog cholesterol. Het geeft geen klachten maar vergroot op den duur het risico op hart- en vaatziekten; een totaal cholesterol onder 5 is meestal goed en boven 8 erg hoog.\"}, {\"id\": \"bron-2\", \"text\": \"Sayed A, Peterson ED, Virani SS, et al. (2024). Individual Variation in the Distribution of Apolipoprotein B Levels Across the Spectrum of LDL-C. PMID: 38865115. Evidence: Observational\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jamacardio.2024.1310\", \"sam\": \"Doorsnedeonderzoek bij 12.688 volwassenen zonder statines uit een landelijk representatieve enqu\u00eate, naar hoe apoB varieert bij gelijke LDL-cholesterolwaarden. Bij hetzelfde LDL-cholesterol werd een breed bereik aan apoB gezien, ook bij stofwisselingsgezonde mensen, dus apoB alleen meten bij hoge triglyceriden lijkt te beperkt.\"}, {\"id\": \"bron-3\", \"text\": \"Galimberti F, Casula M, Olmastroni E. (2023). Apolipoprotein B compared with low-density lipoprotein cholesterol in the atherosclerotic cardiovascular disease. PMID: 37517561. Evidence: Observational\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.phrs.2023.106873\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over apolipoprote\u00efne B vergeleken met LDL-cholesterol bij het inschatten van het risico op hart- en vaatziekten. De auteurs stellen dat apoB het aantal schadelijke deeltjes weergeeft en vooral bij diabetes en hoge triglyceriden beter past, en bepleiten het meten van beide.\"}, {\"id\": \"bron-4\", \"text\": \"FMS (2018a). Richtlijn Cardiovasculair risicomanagement, module Nuchter bloedprikken bij CVRM. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, beoordeeld 01-06-2021. [Richtlijn, FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/cardiovasculair_risicomanagement_cvrm\/risicofactor_interventie_bij_cvrm\/lipiden_bij_cvrm\/nuchter_bloedprikken_bij_cvrm.html\", \"sam\": \"Module van de Nederlandse richtlijn over de vraag of je nuchter moet zijn voor een cholesteroltest. Het advies is niet-nuchter prikken, met als afwijkend totaal cholesterol boven 5, LDL boven 3, HDL onder 1,0 en triglyceriden boven 2 mmol\/l.\"}, {\"id\": \"bron-5\", \"text\": \"Sehayek D, Cole J, Bj\u00f6rnson E, et al. (2025). ApoB, LDL-C, and non-HDL-C as markers of cardiovascular risk. PMID: 40681368. Evidence: Systematic_Review\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jacl.2025.05.024\", \"sam\": \"Systematisch overzicht van 15 studies met 593.354 deelnemers, waarin apoB, LDL-cholesterol en non-HDL-cholesterol als voorspeller van hart- en vaatziekten werden vergeleken. ApoB voorspelde het risico nauwkeuriger dan LDL-cholesterol en meestal ook dan non-HDL-cholesterol, dus volgens de auteurs hoort apoB de hoofdmaat te zijn.\"}, {\"id\": \"bron-6\", \"text\": \"Marston NA, Giugliano RP, Melloni GEM, et al. (2022). Association of Apolipoprotein B-Containing Lipoproteins and Risk of Myocardial Infarction in Individuals With and Without Atherosclerosis: Distinguishing Between Particle Concentration, Type, and Content. PMID: 34773460. Evidence: Observational\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jamacardio.2021.5083\", \"sam\": \"Groep van 389.529 mensen uit de UK Biobank en 40.430 pati\u00ebnten met slagaderverkalking uit twee proeven, naar cholesterol, triglyceriden en deeltjes met apolipoprote\u00efne B. Alleen het aantal van die deeltjes hing samen met hartinfarct, wat volgens de auteurs wijst op apolipoprote\u00efne B als mogelijke hoofddrijver van slagaderverkalking.\"}, {\"id\": \"bron-7\", \"text\": \"Johannesen CDL, Mortensen MB, Langsted A, et al. (2022). ApoB and Non-HDL Cholesterol Versus LDL Cholesterol for Ischemic Stroke Risk. PMID: 35635038. Evidence: Observational\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1002\/ana.26425\", \"sam\": \"Groep van 104.618 mensen uit Kopenhagen die werd gevolgd om cholesterolwaarden te vergelijken met het risico op een herseninfarct. Het deel van de herseninfarcten dat toe te schrijven was aan hoog apoB of non-HDL-cholesterol was twee keer zo groot als bij hoog LDL-cholesterol.\"}, {\"id\": \"bron-8\", \"text\": \"Johannesen CDL, Mortensen MB, Nordestgaard BG, et al. (2025). Discordance analyses comparing LDL cholesterol, Non-HDL cholesterol, and apolipoprotein B for cardiovascular risk. PMID: 40073776. Evidence: Observational\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.atherosclerosis.2025.119139\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over analyses waarin LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol en apoB worden vergeleken wanneer ze elkaar tegenspreken. De methoden geven niet altijd dezelfde uitkomst, en bij mensen die cholesterolverlagers gebruiken geven non-HDL-cholesterol en apoB het beste het resterende risico aan.\"}, {\"id\": \"bron-9\", \"text\": \"NHG (2026). NHG-Standaard en multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair risicomanagement (CVRM), samenvatting. Nederlands Huisartsen Genootschap en Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, gepubliceerd 24-09-2026. [Richtlijn, NHG\/FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/cardiovasculair_risicomanagement_cvrm\/samenvatting_richtlijn_cardiovasculair_risicomanagement.html\", \"sam\": \"De richtlijn van huisartsen en medisch specialisten over het voorkomen van hart- en vaatziekten: bij wie het risico wordt geschat, hoe dat met SCORE2 gaat en welke LDL-streefwaarde geldt bij behandeling. Streefwaarden zijn onder 2,6 mmol\/l bij een verhoogd risico en onder 1,8 mmol\/l na een doorgemaakte hart- of vaatziekte.\"}, {\"id\": \"bron-10\", \"text\": \"Mach F, Baigent C, Catapano AL et al. (2020). 2019 ESC\/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. European Heart Journal. PMID: 31504418 [Richtlijn]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehz455\", \"sam\": \"De Europese richtlijn uit 2019 voor de behandeling van verhoogde bloedvetten. Ze deelt mensen in vier risicogroepen in, elk met een eigen doel voor LDL-cholesterol, van onder 3,0 mmol\/l bij een laag risico tot onder 1,4 mmol\/l bij een zeer hoog risico.\"}, {\"id\": \"bron-11\", \"text\": \"FMS (2018b). Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Meten Lp(a). Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase. [Richtlijn, FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/erfelijke_dyslipidemie_in_de_2e_en_3e_lijn\/diagnostiek_van_dyslipidemieen\/meten_lp_a.html\", \"sam\": \"Module van de Nederlandse specialistenrichtlijn over wanneer Lp(a) gemeten wordt. Meten kan overwogen worden bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd bij jezelf of in de familie, maar niet als screening voor iedereen.\"}, {\"id\": \"bron-12\", \"text\": \"Nordestgaard BG, Langsted A, Mora S et al. (2016). Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile: joint consensus statement from the European Atherosclerosis Society and European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. European Heart Journal. PMID: 27122601 [Richtlijn]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehw152\", \"sam\": \"Consensusverklaring van twee Europese verenigingen over de vraag of een vetprofiel in het bloed nuchter bepaald moet worden. De veranderingen na maaltijden zijn klinisch niet relevant, dus wordt routinematig niet-nuchter prikken aanbevolen, met nuchter prikken als de triglyceriden boven 5 mmol\/l liggen.\"}, {\"id\": \"bron-13\", \"text\": \"Lai Y, Zhang S, Guo Y, et al. (2025). Apolipoprotein B modifies the association between lipoprotein(a) and ASCVD risk. PMID: 39643097. Evidence: Observational\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ahj.2024.11.014\", \"sam\": \"Groep van 12.988 deelnemers van de ARIC-studie zonder hart- en vaatziekte, onderzocht op lipoprote\u00efne(a), apoB en het risico op hart- en vaatziekten. Een hoog lipoprote\u00efne(a) ging alleen samen met een groter risico als ook het apoB verhoogd was.\"}, {\"id\": \"bron-14\", \"text\": \"Thuisarts (2026a). Ik wil mijn cholesterol lager maken. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-wil-mijn-cholesterol-lager-maken\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een lager cholesterol door gezond leven: niet roken, gezond eten, genoeg bewegen, afvallen bij overgewicht en geen alcohol. Rode-gist-rijst-pillen worden afgeraden en visolie helpt waarschijnlijk niet tegen hart- en vaatziekten.\"}, {\"id\": \"bron-15\", \"text\": \"Masson W, Barbagelata L, Corral P, et al. (2023). Relationship Between Lipoprotein(a) Levels and Cardiovascular Outcomes in Postmenopausal Women: A Systematic Review. PMID: 36621517. Evidence: Systematic_Review\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cpcardiol.2023.101589\", \"sam\": \"Samenvatting van tien studies met 157.690 vrouwen na de overgang, over lipoprote\u00efne(a) en hart- en vaatziekten. De uitkomsten liepen uiteen: vier studies vonden een verband, twee niet, en vier gaven wisselende resultaten per subgroep of uitkomst.\"}]","_fable_disclaimer":"Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.","_fable_reviewed":"2026-07-30","_fable_area":"","_fable_hub_category":"","_fable_content":"","footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-7889","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cholesterol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7889"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8947,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7889\/revisions\/8947"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}