{"id":7931,"date":"2026-07-31T16:31:12","date_gmt":"2026-07-31T16:31:12","guid":{"rendered":"https:\/\/zgbm2hfdgl-staging.onrocket.site\/?p=7931"},"modified":"2026-10-19T16:54:14","modified_gmt":"2026-10-19T16:54:14","slug":"familiaire-hypercholesterolemie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/familiaire-hypercholesterolemie\/","title":{"rendered":"Familiaire hypercholesterolemie (FH): erfelijk hoog cholesterol herkennen en behandelen"},"content":{"rendered":"<p>Je huisarts belt met je uitslag: je cholesterol is hoog, terwijl je gezond eet en genoeg beweegt. Of je moeder vertelt dat haar cholesterol &ldquo;altijd al hoog was&rdquo; en dat ze daar medicijnen voor slikt. Dan komt de vraag vanzelf: zit dit in de familie? En wat betekent dat voor jou en voor je kinderen?<\/p>\n<h2>Wat is erfelijk hoog cholesterol?<\/h2>\n<p>Bij erfelijk hoog cholesterol heb je een fout in een gen. Door die fout kan je lever het cholesterol niet goed uit je bloed weghalen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Vergelijk het met een gootsteen waarvan de afvoer half dicht zit: de kraan loopt gewoon, maar het water zakt langzaam weg en blijft daardoor hoog staan. Zo blijft er ook meer LDL-cholesterol in je bloed rondgaan.<\/p>\n<figure class=\"cv-visual\" id=\"fig-fable_002\"><picture><source media=\"(max-width: 780px)\" srcset=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/familiaire-hypercholesterolemie-FABLE_002-heterozygoot-homozygoot-cascade-mobile-1.svg\"><img src=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/familiaire-hypercholesterolemie-FABLE_002-heterozygoot-homozygoot-cascade-1.svg\" alt=\"Twee kaarten naast elkaar. Links heterozygote FH: een gen-fout van \u00e9\u00e9n ouder, waardoor de lever het cholesterol niet goed uit het bloed haalt; volgens een Europese labafspraak aparte doorverwijzing bij een LDL boven 5 mmol\/l. Rechts homozygote FH: een gen-fout van beide ouders; volgens dezelfde afspraak aparte doorverwijzing bij een LDL boven 13 mmol\/l. Daaronder: broers, zussen en kinderen van iemand met de gen-fout hebben elk een kans van 1 op 2 om hem ook te hebben.\" width=\"860\" height=\"688\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"><\/picture><figcaption><span class=\"fig-label\">Afbeelding \u00b7<\/span> Heterozygote en homozygote FH, en hoe de familie in beeld komt<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wie de gen-fout heeft, heeft meestal een erg hoog cholesterol, vaak al op jonge leeftijd. Dat geldt niet voor iedereen: sommige mensen met de gen-fout hebben geen hoog cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Ter vergelijking: bij gezonde mensen die geen medicijnen gebruiken is een LDL-cholesterol onder de 3 mmol\/l meestal goed<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Je kunt de gen-fout van \u00e9\u00e9n ouder erven of van allebei. Artsen spreken dan van heterozygote en homozygote FH. Een Europese afspraak tussen artsen en laboratoria noemt voor elke vorm een grens waarboven iemand apart moet worden doorverwezen: een LDL-cholesterol boven 5 mmol\/l bij de vorm van \u00e9\u00e9n ouder en boven 13 mmol\/l bij de vorm van beide ouders<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Waaraan kun je erfelijk hoog cholesterol herkennen?<\/h2>\n<p>Een hoog cholesterol geeft zelf geen klachten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Toch zijn er dingen die aan erfelijk hoog cholesterol doen denken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Een heel erg hoog cholesterol<\/strong> op je uitslag.<\/li>\n<li><strong>Dikke plekken op je pezen<\/strong>, vooral op je achillespees of op de pezen aan de bovenkant van je handen.<\/li>\n<li><strong>Een witgele ring rond het gekleurde deel van je oog<\/strong>, als je jonger bent dan 45.<\/li>\n<li><strong>Gele bultjes rond je ogen.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Zelf jong een hart- of vaatziekte<\/strong>: je kreeg die voordat je 60 was.<\/li>\n<li><strong>Iemand in je naaste familie<\/strong>: je vader, moeder, kind, broer of zus heeft erfelijk hoog cholesterol, of een arts denkt dat ze het misschien hebben.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Je hoeft maar \u00e9\u00e9n van deze dingen te herkennen om het bij je huisarts aan te kaarten. Dikke plekken en een ring in je oog kun je zelf zien. Een hoog cholesterol zie je alleen op een uitslag.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--insight\">\n<strong>Goed om te weten<\/strong><\/p>\n<p>Komen hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in je familie voor, dan is dat voor je huisarts een reden om laagdrempelig je risico in kaart te brengen. Vaak gaat zo&#8217;n familiegeschiedenis samen met een andere risicofactor, bijvoorbeeld een hoog cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<h2>Hoe zoek je uit of je het hebt?<\/h2>\n<p>Of je de gen-fout hebt, kan een DNA-onderzoek uitwijzen. Er wordt bloed bij je geprikt en in een laboratorium kijken ze of je de gen-fout hebt. Na twee of drie maanden krijg je de uitslag<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Niet iedereen met een hoog cholesterol komt daarvoor in aanmerking. Volgens de richtlijn waarmee huisartsen en specialisten werken, kan genetisch onderzoek gerechtvaardigd zijn bij een zeer hoog LDL-cholesterol, hoger dan bij 95 van de 100 mensen van jouw leeftijd en geslacht, als daar nog iets bij komt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>hart- en vaatziekten op jonge leeftijd of een verhoogd cholesterol in je familie;<\/li>\n<li>of dikke plekken op je pezen of een ring rond het gekleurde deel van je oog voordat je 40 bent, want voor DNA-onderzoek houdt de richtlijn 40 aan, iets lager dan de 45 uit de lijst hierboven.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Zo&rsquo;n onderzoek heeft voordelen en nadelen. Een voordeel kan zijn dat je familieleden zich daarna ook kunnen laten testen. Maar niet iedereen vindt het prettig om te weten dat dit in de familie zit<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Neem rustig de tijd om dat met je huisarts door te praten.<\/p>\n<h2>Wat betekent het voor je familie?<\/h2>\n<p>Heb je de gen-fout, dan kunnen je broers, zussen en kinderen hem ook hebben. Elk van hen heeft een kans van 1 op 2<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Je kunt het zien als een munt die voor ieder kind en iedere broer of zus opnieuw wordt opgegooid: hoe het bij de een uitvalt, zegt niets over de ander.<\/p>\n<p>Andersom werkt het ook. Heeft je vader, moeder, broer, zus of kind erfelijk hoog cholesterol, dan is dat voor jou een reden om naar je huisarts te gaan<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Het is dus de moeite waard om het in je familie te vertellen als je het hebt, zodat de anderen kunnen kiezen of ze het willen weten.<\/p>\n<h2>Wat gebeurt er als je erfelijk hoog cholesterol hebt?<\/h2>\n<p>Bij erfelijk hoog cholesterol zijn cholesterolverlagende medicijnen, zoals statines, meestal nodig. Of dat bij jou zo is, vertelt je huisarts of praktijkondersteuner<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Bij mensen met verschillende hart- en vaatziekten verlaagden statines in gelote proeven het LDL-cholesterol, het totaal cholesterol en de triglyceriden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Er zijn ook nieuwere middelen, die je arts met je kan bespreken. Twee daarvan zijn onderzocht bij volwassenen met de vorm van \u00e9\u00e9n ouder. In de eerste proef kregen de deelnemers vier prikken, verspreid over ruim een jaar. Hun LDL-cholesterol lag na bijna anderhalf jaar bijna 40 procent lager, terwijl het met een nepmiddel iets steeg<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>. In de tweede proef gebruikten alle deelnemers al een statine en was hun LDL-cholesterol toch te hoog. Wie daarnaast elke dag de nieuwe pil kreeg, had na een half jaar ruim de helft minder LDL-cholesterol dan bij de start, terwijl het met een nepmiddel nauwelijks veranderde<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-8\">8<\/a><\/sup>. Wat die twee middelen op de lange duur doen voor hart en bloedvaten, is in deze proeven niet gemeten.<\/p>\n<p>Statines kunnen bijwerkingen geven, zoals spierpijn<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a><\/sup>. Heb je daar last van, bespreek het dan met je huisarts.<\/p>\n<p>Gezond leven blijft daarnaast belangrijk, ook als je medicijnen slikt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Roken, een hoge bloeddruk, te weinig bewegen en te zwaar zijn maken de kans op een ziekte van hart en bloedvaten groter, bovenop een hoog cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Thuisarts geeft mensen met erfelijk hoog cholesterol daarom deze adviezen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>stop met roken;<\/strong><\/li>\n<li><strong>eet en drink gezond<\/strong> en drink geen alcohol;<\/li>\n<li><strong>beweeg genoeg<\/strong> en zit niet te lang achter elkaar stil;<\/li>\n<li><strong>val af<\/strong> als je te zwaar bent;<\/li>\n<li><strong>zoek manieren om beter met stress om te gaan.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Wat je op je bord kunt veranderen, lees je in <a href=\"\/nl\/cholesterol-verlagen-voeding\/\">cholesterol verlagen met voeding<\/a>. Is je cholesterol eenmaal goed, dan kom je \u00e9\u00e9n keer per jaar op controle bij je huisarts of praktijkondersteuner<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Wanneer naar je huisarts?<\/h2>\n<p>Een hoog cholesterol geeft geen klachten, dus je gaat naar je huisarts om je uitslag of je familie te bespreken. Maak een afspraak als:<\/p>\n<ul>\n<li>je bij jezelf een van de tekenen hierboven ziet, zoals dikke plekken op je pezen, gele bultjes rond je ogen of een witgele ring in je oog voor je 45e<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>je vader, moeder, broer, zus of kind erfelijk hoog cholesterol heeft<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in je familie voorkomen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>je totaal cholesterol 8 of hoger is<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>;<\/li>\n<li>je statines gebruikt en last hebt van bijwerkingen zoals spierpijn<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--slot\">\n<h2>Wat je hieruit kunt meenemen<\/h2>\n<p>Een erg hoog cholesterol, vooral als je nog jong bent of als het in je familie voorkomt, verdient een gesprek met je huisarts. Je voelt er niets van, dus let op je uitslag en op wat er in je familie speelt. Blijkt het erfelijk te zijn, dan weet je meteen iets wat ook voor je broers, zussen en kinderen telt: ieder van hen heeft de helft kans op dezelfde gen-fout. En je weet dat er iets aan te doen is: met medicijnen die je samen met je huisarts kiest en met een gezond leven ernaast.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"faq\" id=\"faq\">\n<h2>Veelgestelde vragen<\/h2>\n<details>\n<summary>Kun je FH hebben zonder hoog cholesterol? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Ja, dat komt voor: sommige mensen met de gen-fout hebben geen hoog cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Andersom heeft niet iedereen met een hoog cholesterol FH. Ongezond eten, te weinig bewegen, te zwaar zijn of een schildklier die te langzaam werkt kunnen ook een hoog cholesterol geven<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Daarom kijkt je huisarts naar het hele plaatje: je waarden, je familie en eventuele tekenen op je pezen of in je ogen.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Kan ik erfelijk hoog cholesterol met voeding of supplementen aanpakken? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Gezond eten helpt, maar bij erfelijk hoog cholesterol zijn medicijnen meestal ook nodig<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Producten met plantensterolen of -stanolen verlagen het LDL-cholesterol enigszins<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Pillen met rode gist rijst kun je beter niet slikken: het is niet bekend of ze de kans op hart- en vaatziekten verkleinen, er kunnen giftige stoffen in zitten en ze kunnen bijwerkingen geven<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Welke producten wel verschil maken, lees je bij <a href=\"\/nl\/cholesterol-voedingsmiddelen\/\">cholesterol en voedingsmiddelen<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Heeft een hoog Lp(a) met FH te maken? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Het zijn twee verschillende dingen die allebei in de familie kunnen zitten. Lp(a) is een apart soort cholesteroldeeltje. Bij mensen met FH kan het volgens de Nederlandse specialistenrichtlijn zinvol zijn om ook Lp(a) te laten meten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>. Een heel hoog Lp(a), boven 180 mg\/dl, kan volgens de Europese richtlijn een levenslang risico op hart- en vaatziekten geven dat vergelijkbaar is met dat bij de vorm van FH van \u00e9\u00e9n ouder<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>. Meer daarover lees je in <a href=\"\/nl\/apob-lp-a-moderne-markers\/\">ApoB en Lp(a)<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Hoe vaak moet ik op controle als ik FH heb? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Is je cholesterol goed, dan kom je \u00e9\u00e9n keer per jaar langs bij je huisarts of praktijkondersteuner<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Een risicoberekening zoals andere mensen die krijgen, is bij jou niet nodig: bij bekende FH kan je huisarts je risicogroep aanwijzen zonder rekenmodel<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Wil je weten welk streefgetal bij jouw risico hoort, lees dan <a href=\"\/nl\/cholesterol-referentiewaarden\/\">welk streefgetal voor jou geldt<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<div class=\"evtable\">\n<h2>Bewijsoverzicht<\/h2>\n<p>Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.<\/p>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Bewering<\/th>\n<th>Bewijsniveau<\/th>\n<th>Wat het bewijs wel zegt<\/th>\n<th>Wat het niet zegt<\/th>\n<th>Bron<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Statines verlagen het LDL-cholesterol<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-sterk\">Sterk<\/span><\/td>\n<td>In gelote proeven bij mensen met verschillende hart- en vaatziekten daalden LDL-cholesterol, totaal cholesterol en triglyceriden<\/td>\n<td>Hoeveel het LDL bij FH daalt: FH is niet apart onderzocht<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-6\">6<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een prik (inclisiran) verlaagt het LDL-cholesterol bij heterozygote FH<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-redelijk\">Redelijk<\/span><\/td>\n<td>Bij volwassenen met FH die vier prikken kregen, lag het LDL na bijna anderhalf jaar duidelijk lager dan met een nepmiddel, met vergelijkbare bijwerkingen<\/td>\n<td>Wat het middel doet voor hart- en vaatziekten<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-7\">7<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een nieuwe dagelijkse pil verlaagt het LDL-cholesterol bij heterozygote FH<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-redelijk\">Redelijk<\/span><\/td>\n<td>Bij volwassenen met FH die al een statine gebruikten daalde het LDL na een half jaar en na een jaar sterk ten opzichte van een nepmiddel, met vergelijkbare bijwerkingen<\/td>\n<td>Wat het middel doet voor hart- en vaatziekten en na meer dan een jaar; \u00e9\u00e9n studie<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-8\">8<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Statines kunnen spierpijn geven<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-redelijk\">Redelijk<\/span><\/td>\n<td>In gelote proeven bij verschillende ziekten kwam spierpijn voor; een sterke stijging van de leverwaarden was zeldzaam<\/td>\n<td>Hoe vaak dit bij FH voorkomt: FH is niet apart onderzocht<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-9\">9<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Zie ook<\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-normaalwaarden\/\">Cholesterol normaalwaarden<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/apob-lp-a-moderne-markers\/\">ApoB en Lp(a)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-referentiewaarden\/\">Welk streefgetal geldt voor jou?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-verlagen-voeding\/\">Cholesterol verlagen met voeding<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-voedingsmiddelen\/\">Cholesterol en voedingsmiddelen<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>FH herkennen zonder klachten: waaraan de erfelijke vorm te zien is, hoe opsporing in Nederland verloopt en wat behandeling inhoudt.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8732,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_fable_quick_answer":"Ja, een hoog cholesterol kan erfelijk zijn. Bij familiaire hypercholesterolemie (FH) zit er een fout in een gen, waardoor je lever het cholesterol niet goed uit je bloed haalt. Je cholesterol is dan meestal erg hoog, vaak al als je jong bent. Je kunt eraan denken als je cholesterol heel hoog is, als iemand in je naaste familie het heeft en soms bij dikke plekken op je pezen. Een DNA-onderzoek kan uitwijzen of je de gen-fout hebt. Het goede nieuws: FH is te behandelen. Weet je dat je het hebt, dan kunnen ook je familieleden zich laten testen.","_fable_evidence_tier":"","_fable_faq":"[{\"q\": \"Kun je FH hebben zonder hoog cholesterol?\", \"a\": \"Ja, dat komt voor: sommige mensen met de gen-fout hebben geen hoog cholesterol<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>. Andersom heeft niet iedereen met een hoog cholesterol FH. Ongezond eten, te weinig bewegen, te zwaar zijn of een schildklier die te langzaam werkt kunnen ook een hoog cholesterol geven<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-2\\\">2<\/a><\/sup>. Daarom kijkt je huisarts naar het hele plaatje: je waarden, je familie en eventuele tekenen op je pezen of in je ogen.\"}, {\"q\": \"Kan ik erfelijk hoog cholesterol met voeding of supplementen aanpakken?\", \"a\": \"Gezond eten helpt, maar bij erfelijk hoog cholesterol zijn medicijnen meestal ook nodig<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-5\\\">5<\/a><\/sup>. Producten met plantensterolen of -stanolen verlagen het LDL-cholesterol enigszins<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>. Pillen met rode gist rijst kun je beter niet slikken: het is niet bekend of ze de kans op hart- en vaatziekten verkleinen, er kunnen giftige stoffen in zitten en ze kunnen bijwerkingen geven<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-5\\\">5<\/a><\/sup>. Welke producten wel verschil maken, lees je bij <a href=\\\"\/nl\/cholesterol-voedingsmiddelen\/\\\">cholesterol en voedingsmiddelen<\/a>.\"}, {\"q\": \"Heeft een hoog Lp(a) met FH te maken?\", \"a\": \"Het zijn twee verschillende dingen die allebei in de familie kunnen zitten. Lp(a) is een apart soort cholesteroldeeltje. Bij mensen met FH kan het volgens de Nederlandse specialistenrichtlijn zinvol zijn om ook Lp(a) te laten meten<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-10\\\">10<\/a><\/sup>. Een heel hoog Lp(a), boven 180 mg\/dl, kan volgens de Europese richtlijn een levenslang risico op hart- en vaatziekten geven dat vergelijkbaar is met dat bij de vorm van FH van \u00e9\u00e9n ouder<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-11\\\">11<\/a><\/sup>. Meer daarover lees je in <a href=\\\"\/nl\/apob-lp-a-moderne-markers\/\\\">ApoB en Lp(a)<\/a>.\"}, {\"q\": \"Hoe vaak moet ik op controle als ik FH heb?\", \"a\": \"Is je cholesterol goed, dan kom je \u00e9\u00e9n keer per jaar langs bij je huisarts of praktijkondersteuner<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>. Een risicoberekening zoals andere mensen die krijgen, is bij jou niet nodig: bij bekende FH kan je huisarts je risicogroep aanwijzen zonder rekenmodel<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>. Wil je weten welk streefgetal bij jouw risico hoort, lees dan <a href=\\\"\/nl\/cholesterol-referentiewaarden\/\\\">welk streefgetal voor jou geldt<\/a>.\"}]","_fable_sources":"[{\"id\": \"bron-1\", \"text\": \"Thuisarts (2026b). Ik heb misschien een erfelijk hoog cholesterol (FH). Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-heb-misschien-erfelijk-hoog-cholesterol-fh\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over erfelijk hoog cholesterol (FH): waaraan je het kunt herkennen, hoe DNA-onderzoek gaat en wat het betekent voor je familie. Broers, zussen en kinderen hebben elk een kans van 1 op 2 dat ze de gen-fout ook hebben.\"}, {\"id\": \"bron-2\", \"text\": \"Thuisarts (2024). Ik heb een hoog cholesterol. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 05-09-2024. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-heb-hoog-cholesterol\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een hoog cholesterol. Het geeft geen klachten maar vergroot op den duur het risico op hart- en vaatziekten; een totaal cholesterol onder 5 is meestal goed en boven 8 erg hoog.\"}, {\"id\": \"bron-3\", \"text\": \"Nordestgaard BG, Langsted A, Mora S et al. (2016). Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile: joint consensus statement from the European Atherosclerosis Society and European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. European Heart Journal. PMID: 27122601 [Richtlijn]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehw152\", \"sam\": \"Consensusverklaring van twee Europese verenigingen over de vraag of een vetprofiel in het bloed nuchter bepaald moet worden. De veranderingen na maaltijden zijn klinisch niet relevant, dus wordt routinematig niet-nuchter prikken aanbevolen, met nuchter prikken als de triglyceriden boven 5 mmol\/l liggen.\"}, {\"id\": \"bron-4\", \"text\": \"NHG (2026). NHG-Standaard en multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair risicomanagement (CVRM), samenvatting. Nederlands Huisartsen Genootschap en Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, gepubliceerd 24-09-2026. [Richtlijn, NHG\/FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/cardiovasculair_risicomanagement_cvrm\/samenvatting_richtlijn_cardiovasculair_risicomanagement.html\", \"sam\": \"De richtlijn van huisartsen en medisch specialisten over het voorkomen van hart- en vaatziekten: bij wie het risico wordt geschat, hoe dat met SCORE2 gaat en welke LDL-streefwaarde geldt bij behandeling. Streefwaarden zijn onder 2,6 mmol\/l bij een verhoogd risico en onder 1,8 mmol\/l na een doorgemaakte hart- of vaatziekte.\"}, {\"id\": \"bron-5\", \"text\": \"Thuisarts (2026a). Ik wil mijn cholesterol lager maken. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-wil-mijn-cholesterol-lager-maken\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een lager cholesterol door gezond leven: niet roken, gezond eten, genoeg bewegen, afvallen bij overgewicht en geen alcohol. Rode-gist-rijst-pillen worden afgeraden en visolie helpt waarschijnlijk niet tegen hart- en vaatziekten.\"}, {\"id\": \"bron-6\", \"text\": \"Aslani S, Razi B, Imani D, et al. (2023). Effect of Statins on the Blood Lipid Profile in Patients with Different Cardiovascular Diseases: A Systematic Review with Meta-analysis of Randomized Clinical Trials. PMID: 36453499. [Systematic_Review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Samenvatting van gelote proeven bij mensen met verschillende hart- en vaatziekten naar het effect van statines op bloedvetten. Statines verlaagden het totaal cholesterol, LDL-cholesterol en triglyceriden en verhoogden het HDL-cholesterol.\"}, {\"id\": \"bron-7\", \"text\": \"Raal FJ, Kallend D, Ray KK, et al. (2020). Inclisiran for the Treatment of Heterozygous Familial Hypercholesterolemia. PMID: 32197277\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Gelote proef bij 482 volwassenen met erfelijk verhoogd cholesterol, die op vier momenten inclisiran of placebo ingespoten kregen. Op dag 510 was het LDL-cholesterol met 39,7% gedaald in de inclisirangroep en met 8,2% gestegen met placebo, met vergelijkbare bijwerkingen.\"}, {\"id\": \"bron-8\", \"text\": \"Ballantyne CM, Gellis L, Tardif JC, et al. (2026). Efficacy and Safety of Oral PCSK9 Inhibitor Enlicitide in Adults With Heterozygous Familial Hypercholesterolemia: A Randomized Clinical Trial. PMID: 41206969\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Gelote proef van 52 weken bij 303 volwassenen met erfelijk hoog cholesterol die ondanks statines een te hoog LDL hadden en enlicitide (een pil) of placebo kregen. Na 24 weken was het LDL-cholesterol 58,2% lager met enlicitide, tegenover 2,6% hoger met placebo, met vergelijkbare bijwerkingen.\"}, {\"id\": \"bron-9\", \"text\": \"Li W, Wang D, Lin C, et al. (2025). A Meta-Analysis of the Incidence of Adverse Reactions of Statins in Various Diseases. PMID: 40529509. [Systematic_Review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Samenvatting van 41 gelote proeven met 64.728 mensen naar bijwerkingen van statines bij verschillende ziekten. De bijwerkingen verschilden per groep en per soort statine, maar spierpijn kwam in veel groepen even vaak voor bij matige en hoge doses.\"}, {\"id\": \"bron-10\", \"text\": \"FMS (2018b). Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Meten Lp(a). Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase. [Richtlijn, FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/erfelijke_dyslipidemie_in_de_2e_en_3e_lijn\/diagnostiek_van_dyslipidemieen\/meten_lp_a.html\", \"sam\": \"Module van de Nederlandse specialistenrichtlijn over wanneer Lp(a) gemeten wordt. Meten kan overwogen worden bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd bij jezelf of in de familie, maar niet als screening voor iedereen.\"}, {\"id\": \"bron-11\", \"text\": \"Mach F, Baigent C, Catapano AL et al. (2020). 2019 ESC\/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. European Heart Journal. PMID: 31504418 [Richtlijn]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehz455\", \"sam\": \"De Europese richtlijn uit 2019 voor de behandeling van verhoogde bloedvetten. Ze deelt mensen in vier risicogroepen in, elk met een eigen doel voor LDL-cholesterol, van onder 3,0 mmol\/l bij een laag risico tot onder 1,4 mmol\/l bij een zeer hoog risico.\"}]","_fable_disclaimer":"Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.","_fable_reviewed":"2026-07-30","_fable_area":"","_fable_hub_category":"","_fable_content":"","footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-7931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cholesterol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7931"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8633,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7931\/revisions\/8633"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}