{"id":8505,"date":"2026-10-15T18:13:13","date_gmt":"2026-10-15T18:13:13","guid":{"rendered":"https:\/\/celprisma.com\/?p=8505"},"modified":"2026-11-13T12:59:50","modified_gmt":"2026-11-13T12:59:50","slug":"is-laaggradige-ontsteking-onzin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/is-laaggradige-ontsteking-onzin\/","title":{"rendered":"Is laaggradige ontsteking onzin? De samenhang is echt en de belofte eromheen niet"},"content":{"rendered":"<p>Je leest dat een stille ontsteking achter je vermoeidheid, je extra kilo&rsquo;s en zelfs je veroudering zou zitten. Er zijn testpakketten die hem beloven op te sporen en potjes die beloven hem te blussen. Geen wonder dat je je afvraagt of dit wetenschap is of een verkooppraatje. Wat is er echt van waar?<\/p>\n<h2>Waarom klinkt laaggradige ontsteking als een hype?<\/h2>\n<p>Het klinkt als een hype omdat er vaak meer aan het woord wordt opgehangen dan het onderzoek kan dragen. Een gewone ontsteking ken je wel: een wondje dat rood, warm en dik wordt, of koorts bij griep. Je afweer rukt dan uit als een brandweer, werkt hard en kort en gaat daarna terug naar de kazerne. Bij laaggradige ontsteking blijft er als het ware een kleine ploeg ter plaatse, die zachtjes doorwerkt terwijl er geen brand meer is. Zien doe je daar niets van: er is geen rode, warme plek.<\/p>\n<p>Juist dat maakt het een dankbaar verhaal. Iets wat je niet ziet past op elke klacht: moe, stijf, een paar kilo te zwaar of gewoon ouder worden. Onderzoekers zien ontsteking wel bij veel ouderdomsziekten terugkomen. Maar wie zegt dat zo&rsquo;n stille ontsteking de oorzaak is van bijna alle ziekten, gaat verder dan de onderzoekers zelf: die noemen de rol van ontsteking als oorzaak nog grotendeels onbekend<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Wat de term precies betekent en hoe hij verschilt van een gewone ontsteking, lees je bij <a href=\"\/nl\/laaggradige-ontsteking-wat-is\/\">laaggradige ontsteking: wat het is<\/a>.<\/p>\n<h2>Wat staat er wel vast?<\/h2>\n<p>Onder de hype ligt echt onderzoek, en dat laat drie dingen zien:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>De ontstekingsstof stijgt met de jaren:<\/strong> in een samenvatting van 57 onderzoeken met ruim 3.000 metingen bij gezonde volwassenen lag interleukine-6 (IL-6) in het bloed hoger naarmate mensen ouder waren, met gemiddeld 0,05 pg\/ml per levensjaar<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Een pg\/ml is een piepkleine hoeveelheid: een picogram is een miljoenste van een miljoenste gram, in een milliliter bloed. Per jaar verandert er dus heel weinig, maar het gaat wel \u00e9\u00e9n kant op.<\/li>\n<li><strong>Aanhoudend te veel IL-6 doet ertoe:<\/strong> normaal maakt je lichaam IL-6 snel en kortdurend aan, als reactie op een infectie of een wond. Blijft het lichaam het onafgebroken aanmaken, dan speelt het een rol bij chronische ontsteking en bij ziektes waarbij de afweer het eigen lichaam aanvalt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><strong>Bij ouderen gaat meer ontsteking samen met meer ziekte:<\/strong> bij ouderen hangt deze lichte, aanhoudende ontsteking samen met kwetsbaarheid, beperkingen in het dagelijks leven en overlijden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Overzichtsartikelen zien ontsteking terugkomen bij hart- en vaatziekten, diabetes, kanker en obesitas<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a>,<a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bij dat laatste punt hoort wel een kanttekening. Zulk onderzoek laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit.<\/p>\n<p>Ook Nederlandse huisartsen gebruiken het idee. Op Thuisarts staat dat je bij heel lang stress meer kans hebt op onder meer ontstekingen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>, en dat bij obesitas het vet in je buik &ldquo;een beetje ontstoken&rdquo; is<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-8\">8<\/a><\/sup>. Een verzinsel van supplementverkopers is het dus niet. Wat dat buikvet in je lichaam doet, lees je bij <a href=\"\/nl\/buikvet-en-ontsteking\/\">buikvet en ontsteking<\/a>.<\/p>\n<h2>Wat is er nog niet bekend?<\/h2>\n<p>Wat ontbreekt is precies wat je nodig hebt om de term op jezelf toe te passen:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Een meetlat:<\/strong> onderzoekers schrijven zelf dat er nog grote gaten zitten in hoe je deze ontsteking omschrijft, meet en behandelt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Er is dus geen grens waarboven jij &ldquo;laaggradig ontstoken&rdquo; bent. Hoe ver gezonde mensen uit elkaar liggen, zie je aan IL-6: in de onderzoeken bij gezonde volwassenen liepen de gemeten waarden uiteen van 0 tot 43,5 pg\/ml<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li><strong>De oorzaak:<\/strong> een groep deskundigen noemde het in 2014 nog grotendeels onbekend waar de ontsteking bij ouderen precies vandaan komt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Andere onderzoekers denken dat ontsteking en ouder worden elkaar versterken, als een kringetje dat zichzelf aanjaagt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a>,<a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>. Dat idee past bij wat er gezien wordt, maar bewezen is het nog niet.<\/li>\n<li><strong>Of verlagen helpt:<\/strong> of het ouderen iets oplevert om deze ontsteking te dempen, was voor deskundigen in 2014 een open vraag<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Ook in 2025 staat behandelen nog op het lijstje met gaten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Een lagere ontstekingswaarde is daarom nog geen bewijs dat je minder kans op ziekte hebt. Het is een lager getal, en wat dat getal voor je gezondheid betekent, moet het onderzoek nog uitzoeken.<\/p>\n<h2>Wat zijn de beloftes eromheen waard?<\/h2>\n<p>De beloftes zijn weinig waard zodra iemand zegt dat een test of een middel jouw ontsteking opspoort of oplost. Ze lopen allemaal vooruit op een stap die het onderzoek nog niet heeft gezet: dat minder ontsteking je gezonder maakt.<\/p>\n<p>Een ontstekingstest laat een getal zien, maar zonder meetlat weet niemand of dat getal bij jou te hoog is. Wat de verschillende ontstekingswaarden in je bloed wel vertellen, lees je bij <a href=\"\/nl\/ontstekingswaarden-in-bloed\/\">ontstekingswaarden in bloed<\/a>.<\/p>\n<p>Voor middelen die als natuurlijke ontstekingsremmer worden verkocht, geldt hetzelfde. Ook als zo&rsquo;n middel in een onderzoek een ontstekingswaarde omlaag bracht, zegt dat nog niet dat je er minder vaak ziek van wordt. Wat er per middel bekend is, lees je bij <a href=\"\/nl\/natuurlijke-ontstekingsremmers\/\">natuurlijke ontstekingsremmers<\/a>.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--insight\">\n<strong>Goed om te weten<\/strong><\/p>\n<p>Van het mediterrane eetpatroon is in proeven bekeken wat het met ontstekingswaarden doet. In zeventien gelote proeven met samen 2.300 volwassenen daalden CRP en IL-6 bij zo&#8217;n eetpatroon meer dan bij een vergelijkingsdieet. Voor hs-CRP was dat verschil met de vergelijkingsgroep gemiddeld bijna 1 mg\/L<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>. De uitkomsten liepen tussen de proeven wel flink uiteen. Of de deelnemers daardoor minder vaak ziek werden, heeft deze samenvatting niet onderzocht. Hoe zo&#8217;n eetpatroon eruitziet, lees je bij <a href=\"\/nl\/ontstekingsremmende-voeding\/\">ontstekingsremmende voeding<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<h2>Wat betekent dit als je klachten hebt?<\/h2>\n<p>Ben je moe, heb je pijn of voel je je niet fit, dan is laaggradige ontsteking geen verklaring waar je iets aan hebt. Dat zegt niets over jou of over je klachten. Ze zijn echt, ze zitten niet tussen je oren en ze kunnen een oorzaak hebben die een arts wel kan vinden.<\/p>\n<p>Heb je naast moeheid ook andere klachten, dan laat de huisarts vaak je bloed onderzoeken. Ben je alleen moe en heb je verder geen klachten, dan komt er uit bloedonderzoek bijna nooit een oorzaak, en is bloed laten prikken dus niet nodig<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Ziektes waarbij ontsteking duidelijk meespeelt, zoals reuma of een ontstoken darm, horen niet bij dit verhaal. Daar stelt een arts de diagnose met onderzoek. Welke klachten wel en niet bij laaggradige ontsteking passen, lees je bij <a href=\"\/nl\/symptomen-chronische-laaggradige-ontsteking\/\">symptomen van chronische laaggradige ontsteking<\/a>.<\/p>\n<h2>Wanneer naar je huisarts?<\/h2>\n<p>Neem contact op met je huisarts als je moe bent en daarnaast andere klachten hebt, zoals<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>&rsquo;s nachts meer zweten dan je gewend bent;<\/li>\n<li>minder zin in eten dan normaal;<\/li>\n<li>afvallen zonder dat je het wilt;<\/li>\n<li>anders poepen, bijvoorbeeld heel dunne poep of bloed bij je poep;<\/li>\n<li>benauwd of buiten adem zijn terwijl je weinig doet of rustig ligt;<\/li>\n<li>veel dorst hebben en veel moeten plassen;<\/li>\n<li>hartkloppingen: je voelt je hart snel of onregelmatig kloppen in je borst of keel;<\/li>\n<li>je heel somber voelen en nergens meer zin in hebben;<\/li>\n<li>je heel gespannen of onrustig voelen.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bel ook als de moeheid lang duurt, bijvoorbeeld langer dan een maand<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>. En staat er op je uitslag een ontstekingswaarde die als afwijkend is gemarkeerd, bespreek die dan met je huisarts. Wat een verhoogde CRP-waarde kan betekenen, lees je bij <a href=\"\/nl\/crp-verhoogd\/\">CRP verhoogd<\/a>.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--slot\">\n<h2>Wat je hieruit kunt meenemen<\/h2>\n<p>Laat je niet aanpraten dat er een stille brand in je lichaam woedt die je met een test kunt vinden en met een potje kunt blussen. Gooi het idee ook niet meteen weg, want eronder ligt echt onderzoek naar ontsteking en ouder worden. Voor jou als persoon zegt het woord alleen weinig: er is geen meetlat en het is niet bekend of lagere ontstekingswaarden iets opleveren bij mensen zonder ziekte. Een test of een potje heb je dus niet nodig. Klachten die blijven, leg je bij je huisarts neer.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"faq\" id=\"faq\">\n<h2>Veelgestelde vragen<\/h2>\n<details>\n<summary>Kun je laaggradige ontsteking laten meten? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Je kunt ontstekingswaarden als CRP en IL-6 laten meten, maar er hoort geen grens bij die zegt of jij laaggradig ontstoken bent<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Houd er ook rekening mee dat \u00e9\u00e9n meting een momentopname is. Je lichaam maakt IL-6 snel en kortdurend aan bij een infectie of een wond<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>, dus een verkoudheid of een verwonding kan je uitslag al be\u00efnvloeden. Een uitslag zegt het meest als je huisarts hem naast je klachten en je andere waarden legt.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Wat is een normale IL-6-waarde? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Welke waarde als normaal geldt, verschilt per lab. In een samenvatting van onderzoeken bij gezonde volwassenen kwam de gemiddelde waarde uit op ruim 5 pg\/ml<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. De grens van jouw lab staat op je uitslag. Ligt je waarde boven die grens, bespreek dat dan met je huisarts.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Waardoor krijg je laaggradige ontsteking? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Daar is geen eenduidig antwoord op. Volgens een overzichtsartikel kunnen onder meer infecties, weinig bewegen, ongezond eten, giftige stoffen en stress zo&#8217;n ontsteking aanwakkeren<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Dat is een overzicht van wat onderzoekers op een rij zetten. Hoeveel elk van die dingen bijdraagt, en of het bij jou meespeelt, staat er niet in.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Geeft stress ontsteking? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Thuisarts noemt bij heel lang stress een grotere kans op onder meer ontstekingen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>. De handleiding voor huisartsen over chronische stress spreekt van een grotere kans op onder meer hart- en vaatziekten, overgewicht en infecties<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-13\">13<\/a><\/sup>. Wat er in je lichaam gebeurt bij langdurige stress en wat je eraan kunt doen, lees je bij <a href=\"\/nl\/stress-en-laaggradige-ontsteking\/\">stress en laaggradige ontsteking<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Is laaggradige ontsteking hetzelfde als inflammaging? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Inflammaging is de naam voor de lichte, aanhoudende ontsteking die bij het ouder worden hoort<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Laaggradige ontsteking is het algemenere woord, dat onderzoekers ook gebruiken voor de ontsteking die met obesitas samengaat<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>. Waarom ontsteking met de jaren toeneemt, lees je bij <a href=\"\/nl\/inflammaging-mechanisme\/\">inflammaging<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<div class=\"evtable\">\n<h2>Bewijsoverzicht<\/h2>\n<p>Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.<\/p>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Bewering<\/th>\n<th>Bewijsniveau<\/th>\n<th>Wat het bewijs wel zegt<\/th>\n<th>Wat het niet zegt<\/th>\n<th>Bron<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>IL-6 in het bloed ligt bij gezonde volwassenen hoger naarmate ze ouder zijn<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Over veel onderzoeken samen steeg IL-6 gemiddeld met 0,05 pg\/ml per levensjaar, met grote verschillen tussen de onderzoeken<\/td>\n<td>Dat een hogere IL-6 bij jou meer kans op ziekte betekent. Er werden waarden gemeten en geen ziekterisico<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-2\">2<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Aanhoudende aanmaak van IL-6 speelt een rol bij chronische ontsteking<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Een overzichtsartikel beschrijft hoe IL-6 normaal kort wordt aangemaakt en bij aanhoudende aanmaak chronische ontsteking voedt<\/td>\n<td>Wat een licht verhoogde IL-6 bij een gezond mens betekent<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-3\">3<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bij ouderen gaat lichte, aanhoudende ontsteking samen met kwetsbaarheid, beperkingen en overlijden<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij ouderen komen meer ontsteking en meer kwetsbaarheid, beperkingen en sterfte samen voor<\/td>\n<td>Of dat ook voor jongere mensen zonder klachten geldt en of de ontsteking de oorzaak is<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-4\">4<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Laaggradige ontsteking komt terug bij hart- en vaatziekten, diabetes, kanker en obesitas<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Overzichtsartikelen zien ontsteking als gedeelde draad bij deze ziektes<\/td>\n<td>Hoe groot het aandeel van ontsteking per ziekte is. Het gaat om overzichten, niet om nieuw onderzoek<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-5\">5<\/a>, <a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-6\">6<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ontsteking en ouder worden versterken elkaar<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Overzichtsartikelen beschrijven een wisselwerking tussen ontsteking en andere verouderingsprocessen<\/td>\n<td>Dat ontsteking de oorzaak is. Die rol noemden deskundigen in 2014 grotendeels onbekend<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-9\">9<\/a>, <a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-10\">10<\/a>, <a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-1\">1<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een mediterraan eetpatroon verlaagt CRP en IL-6 meer dan een vergelijkingsdieet<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>In gelote proeven bij volwassenen daalden CRP en IL-6 meer dan bij een vergelijkingsdieet<\/td>\n<td>Dat je daardoor gezonder wordt of langer leeft. De uitkomsten liepen tussen de proeven sterk uiteen<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-11\">11<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Zie ook<\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"\/nl\/laaggradige-ontsteking-wat-is\/\">Laaggradige ontsteking: wat het is<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/inflammaging-mechanisme\/\">Inflammaging en veroudering<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/ontstekingswaarden-in-bloed\/\">Ontstekingswaarden in bloed<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/symptomen-chronische-laaggradige-ontsteking\/\">Symptomen van chronische laaggradige ontsteking<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/stress-en-laaggradige-ontsteking\/\">Stress en laaggradige ontsteking<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/buikvet-en-ontsteking\/\">Buikvet en ontsteking<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/ontstekingsremmende-voeding\/\">Ontstekingsremmende voeding<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/natuurlijke-ontstekingsremmers\/\">Natuurlijke ontstekingsremmers<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Is laaggradige ontsteking onzin? De samenhang met ouder worden is echt, maar er is geen grenswaarde, geen diagnose en geen bewijs dat verlagen helpt.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8754,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_fable_quick_answer":"Laaggradige ontsteking is geen verzinsel. Bij gezonde volwassenen ligt een ontstekingsstof als IL-6 hoger naarmate ze ouder zijn, en bij ouderen gaat meer ontsteking samen met meer ziekte. Ook Thuisarts noemt ontsteking bij langdurige stress en bij obesitas. Wat niet klopt is de belofte eromheen: er is geen test die zegt of jij ontstoken bent en het is niet bekend of lagere ontstekingswaarden iets opleveren bij mensen zonder ziekte. Je hoeft er dus niets voor te kopen: heb je klachten die blijven, dan is je huisarts een betere eerste stap dan een test of een potje.","_fable_evidence_tier":"","_fable_faq":"[{\"q\": \"Kun je laaggradige ontsteking laten meten?\", \"a\": \"Je kunt ontstekingswaarden als CRP en IL-6 laten meten, maar er hoort geen grens bij die zegt of jij laaggradig ontstoken bent<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>. Houd er ook rekening mee dat \u00e9\u00e9n meting een momentopname is. Je lichaam maakt IL-6 snel en kortdurend aan bij een infectie of een wond<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-3\\\">3<\/a><\/sup>, dus een verkoudheid of een verwonding kan je uitslag al be\u00efnvloeden. Een uitslag zegt het meest als je huisarts hem naast je klachten en je andere waarden legt.\"}, {\"q\": \"Wat is een normale IL-6-waarde?\", \"a\": \"Welke waarde als normaal geldt, verschilt per lab. In een samenvatting van onderzoeken bij gezonde volwassenen kwam de gemiddelde waarde uit op ruim 5 pg\/ml<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-2\\\">2<\/a><\/sup>. De grens van jouw lab staat op je uitslag. Ligt je waarde boven die grens, bespreek dat dan met je huisarts.\"}, {\"q\": \"Waardoor krijg je laaggradige ontsteking?\", \"a\": \"Daar is geen eenduidig antwoord op. Volgens een overzichtsartikel kunnen onder meer infecties, weinig bewegen, ongezond eten, giftige stoffen en stress zo'n ontsteking aanwakkeren<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-5\\\">5<\/a><\/sup>. Dat is een overzicht van wat onderzoekers op een rij zetten. Hoeveel elk van die dingen bijdraagt, en of het bij jou meespeelt, staat er niet in.\"}, {\"q\": \"Geeft stress ontsteking?\", \"a\": \"Thuisarts noemt bij heel lang stress een grotere kans op onder meer ontstekingen<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-7\\\">7<\/a><\/sup>. De handleiding voor huisartsen over chronische stress spreekt van een grotere kans op onder meer hart- en vaatziekten, overgewicht en infecties<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-13\\\">13<\/a><\/sup>. Wat er in je lichaam gebeurt bij langdurige stress en wat je eraan kunt doen, lees je bij <a href=\\\"\/nl\/stress-en-laaggradige-ontsteking\/\\\">stress en laaggradige ontsteking<\/a>.\"}, {\"q\": \"Is laaggradige ontsteking hetzelfde als inflammaging?\", \"a\": \"Inflammaging is de naam voor de lichte, aanhoudende ontsteking die bij het ouder worden hoort<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>. Laaggradige ontsteking is het algemenere woord, dat onderzoekers ook gebruiken voor de ontsteking die met obesitas samengaat<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-6\\\">6<\/a><\/sup>. Waarom ontsteking met de jaren toeneemt, lees je bij <a href=\\\"\/nl\/inflammaging-mechanisme\/\\\">inflammaging<\/a>.\"}]","_fable_sources":"[{\"id\": \"bron-1\", \"text\": \"Franceschi C et al. (2014). Chronic inflammation (inflammaging) and its potential contribution to age-associated diseases. PMID: 24833586. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Verslag van een bijeenkomst van experts over chronische lichte ontsteking bij het ouder worden. De oorzaak en de mogelijke rol bij het ontstaan van ziekten zijn volgens de auteurs nog grotendeels onbekend.\"}, {\"id\": \"bron-2\", \"text\": \"Said EA et al. (2021). Defining IL-6 levels in healthy individuals: A meta-analysis. PMID: 33155686. [Meta-analyse]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Samenvatting van 140 studies met 12.421 gemeten waarden van interleukine-6 in het bloed van gezonde volwassenen. De gemiddelde waarde was 5,186 pg\/ml, en per jaar leeftijd steeg de waarde met 0,05 pg\/ml, al was de spreiding tussen studies groot.\"}, {\"id\": \"bron-3\", \"text\": \"Tanaka T et al. (2014). IL-6 in inflammation, immunity, and disease. PMID: 25190079. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over interleukine 6, een ontstekingsstof die het lichaam tegen infecties beschermt. Aanhoudend te veel ervan speelt een rol bij chronische ontsteking en auto-immuunziekten, en het remmende middel tocilizumab is goedgekeurd voor reumato\u00efde artritis en jeugdreuma.\"}, {\"id\": \"bron-4\", \"text\": \"Andonian BJ et al. (2025). Inflammation and aging-related disease: a transdisciplinary inflammaging framework. PMID: 39352664. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over inflammaging, de chronische lichte ontsteking bij veroudering, vanuit negen medische specialismen. De auteurs stellen dat ontsteking samenhangt met veel ouderdomsziekten, wijzen op kennislacunes en stellen een gezamenlijke aanpak voor.\"}, {\"id\": \"bron-5\", \"text\": \"Furman D et al. (2019). Chronic inflammation in the etiology of disease across the life span. PMID: 31806905. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over chronische ontsteking in het hele lichaam, die door onder meer infecties, weinig beweging, slechte voeding, giftige stoffen en stress kan ontstaan. Volgens de auteurs kan die ontsteking leiden tot hart- en vaatziekten, kanker en diabetes, en doen ze voorstellen voor vroege opsporing en preventie.\"}, {\"id\": \"bron-6\", \"text\": \"Cifuentes M et al. (2025). Low-Grade Chronic Inflammation: a Shared Mechanism for Chronic Diseases. PMID: 39078396. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over lichte, langdurige ontsteking als gedeeld mechanisme achter chronische ziekten. De ontsteking hangt sterk samen met onder meer obesitas, hart- en vaatziekten, spijsverteringsziekten en kanker, en de auteurs bespreken kennislacunes en richtingen voor vervolgonderzoek.\"}, {\"id\": \"bron-7\", \"text\": \"Thuisarts (2025a). Ik heb al heel lang stress. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 09-09-2025. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/stress\/ik-heb-al-heel-lang-stress\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over langdurige stress. Lang stress maakt de kans op onder meer hart- en vaatziekten, overgewicht en ontstekingen groter; hulp zoeken bij de huisarts of praktijkondersteuner is belangrijk.\"}, {\"id\": \"bron-8\", \"text\": \"Thuisarts (2025b). Ik wil weten of ik een gezond gewicht heb. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 13-10-2025. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/overgewicht-bij-volwassenen\/ik-wil-weten-of-ik-gezond-gewicht-heb\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een gezond gewicht: bereken je BMI en meet je middel waar je buik het dikst is. Bij vrouwen is onder 80 centimeter gezond en bij mannen onder 94 centimeter.\"}, {\"id\": \"bron-9\", \"text\": \"Franceschi C et al. (2018). Inflammaging: a new immune-metabolic viewpoint for age-related diseases. PMID: 30046148. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over chronische lichte ontsteking bij veroudering en de rol van voeding, darmflora en stofwisseling. De auteurs betogen dat chronische ziekten niet alleen het gevolg zijn van veroudering maar die ook versnellen, en stellen nieuwe biomarkers voor om biologische leeftijd te meten.\"}, {\"id\": \"bron-10\", \"text\": \"Baechle JJ et al. (2023). Chronic inflammation and the hallmarks of aging. PMID: 37329949. [Narratieve review]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over langdurige, lichte ontsteking en de kenmerken van veroudering. De auteurs beschrijven een wisselwerking waarbij ontsteking en andere verouderingsprocessen elkaar versterken, en zien oorzaken van ontsteking als mogelijk doelwit tegen ouderdomsziekten.\"}, {\"id\": \"bron-11\", \"text\": \"Schwingshackl L, Hoffmann G (2014). Mediterranean dietary pattern, inflammation and endothelial function: a systematic review and meta-analysis of intervention trials. Nutr Metab Cardiovasc Dis. PMID: 24787907. [Meta-analyse van RCT's]\", \"url\": \"\", \"sam\": \"Samenvatting van zeventien gelote proeven met 2300 deelnemers naar een mediterraan dieet. Het dieet verbeterde de bloedvatfunctie en verlaagde ontstekingsmarkers zoals CRP en interleukine-6 sterker dan de vergelijkingsgroepen.\"}, {\"id\": \"bron-12\", \"text\": \"Thuisarts (2023). Ik ben moe. Wat kan het zijn? Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 18-04-2023. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/moeheid\/ik-ben-moe-wat-kan-zijn\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over moeheid. Moeheid komt bijna nooit door een erge ziekte; bel de huisarts als je ook andere klachten hebt of als de moeheid langer dan een maand duurt.\"}, {\"id\": \"bron-13\", \"text\": \"NHG (2024). Chronische stress. Praktijkhandleiding Leefstijl, Nederlands Huisartsen Genootschap, publicatie 27-11-2024. [Praktijkhandleiding, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.nhg.org\/praktijkvoering\/leefstijl\/chronische-stress\/\", \"sam\": \"Praktijkhandleiding van de huisartsen over chronische stress: oorzaken (vooral een stapeling van onzekerheden over geld, werk, wonen en gezondheid), gevolgen voor lichaam en hersenen en wat de huisarts doet. De eerste stap is uitleg over hoe stress werkt, daarna samen zoeken naar wat de stress vermindert.\"}]","_fable_disclaimer":"Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.","_fable_reviewed":"","_fable_area":"","_fable_hub_category":"","_fable_content":"","footnotes":""},"categories":[82],"tags":[],"class_list":["post-8505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ontsteking"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8505"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8944,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8505\/revisions\/8944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}