{"id":8781,"date":"2026-10-28T17:50:11","date_gmt":"2026-10-28T17:50:11","guid":{"rendered":"https:\/\/celprisma.com\/?p=8781"},"modified":"2026-10-29T14:12:36","modified_gmt":"2026-10-29T14:12:36","slug":"hdl-cholesterol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/hdl-cholesterol\/","title":{"rendered":"HDL-cholesterol: wat je waarde betekent als hij te laag of te hoog is"},"content":{"rendered":"<p>Je krijgt de uitslag van je bloedonderzoek terug. Naast je totale cholesterol en je LDL staat een getal voor HDL. Misschien is het lager dan je had gehoopt, of je las ergens dat je HDL nooit hoog genoeg kan zijn. Wat zegt dat getal eigenlijk en wanneer moet je er iets mee?<\/p>\n<h2>Wat is HDL-cholesterol, en waarom heet het &ldquo;goed&rdquo;?<\/h2>\n<p>HDL is de ophaaldienst van je cholesterol. Cholesterol lost niet op in bloed, dus je lichaam verpakt het in deeltjes van vet en eiwit. Twee daarvan kom je op je uitslag tegen:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>De bezorger:<\/strong> LDL brengt cholesterol van je lever naar de rest van je lichaam. Is er te veel van, dan kan het zich vastzetten in de wand van je bloedvaten.<\/li>\n<li><strong>De ophaaldienst:<\/strong> HDL haalt overtollig cholesterol op uit cellen elders in je lichaam en brengt het terug naar je lever, die het verder verwerkt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Al in onderzoek uit de jaren zeventig in het Amerikaanse stadje Framingham kregen mannen en vrouwen van 49 tot 82 jaar met een hoger HDL in de ongeveer vier jaar daarna minder vaak een hartziekte, ook als de onderzoekers rekening hielden met andere risicofactoren<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Over de bezorger lees je meer in <a href=\"\/nl\/ldl-cholesterol\/\">LDL-cholesterol<\/a>.<\/p>\n<h2>Wat is een goede HDL-waarde?<\/h2>\n<p>Een HDL boven 1,0 mmol\/L is goed. Voor HDL houden artsen in Nederland \u00e9\u00e9n grens aan:<\/p>\n<ul class=\"cv-stoplicht\">\n<li class=\"groen\"><strong>Boven 1,0 mmol\/L:<\/strong> goed. Je HDL mag hoog zijn: dat is juist goed voor je bloedvaten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/li>\n<li class=\"geel\"><strong>Onder 1,0 mmol\/L:<\/strong> artsen beschouwen dat als afwijkend<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Alle grenzen van je cholesterolwaarden op een rij vind je bij <a href=\"\/nl\/cholesterol-normaalwaarden\/\">cholesterol normaalwaarden<\/a>.<\/p>\n<h2>Mijn HDL is te laag: wat betekent dat?<\/h2>\n<p>Een laag HDL merk je niet, want cholesterol geeft geen klachten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>. Onderzoekers bundelden de gegevens van ruim 300.000 mensen zonder hart- en vaatziekte, vooral uit Europa en Noord-Amerika. In het derde deel met het laagste HDL kregen per jaar 6,4 op de 1.000 mensen een ziekte van de kransslagaders, in het derde deel met het hoogste HDL 2,4 op de 1.000<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Zulk onderzoek laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit.<\/p>\n<p>Waardoor is je HDL laag? Voor een groot deel ligt dat in je genen: schattingen van de erfelijkheid lopen op tot 80 procent<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Ook gewoonten tellen mee: rokers hebben gemiddeld een lager HDL dan mensen die niet roken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>, en wie met overgewicht afvalt, ziet het HDL daarna wat stijgen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Helpt het om je HDL omhoog te krijgen?<\/h2>\n<p>Niet vanzelf. Een goede HDL-waarde is een goed teken, maar het getal omhoog duwen is iets anders. Als HDL zelf je bloedvaten zou beschermen, dan zou elke manier om het te verhogen ook minder hartinfarcten moeten geven. In twee soorten onderzoek viel dat tegen.<\/p>\n<figure class=\"cv-visual\" id=\"fig-fable_001\"><picture><source media=\"(max-width: 780px)\" srcset=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/hdl-cholesterol-FABLE_001-hoger-hdl-gezonder-hart-mobile.svg\"><img src=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/hdl-cholesterol-FABLE_001-hoger-hdl-gezonder-hart.svg\" alt=\"Drie routes naast elkaar. Bevolkingsonderzoek bij ruim 300.000 mensen: het derde met het laagste HDL had 6,4 en het derde met het hoogste HDL 2,4 ziekten van de kransslagaders per 1.000 per jaar, label beperkt. Erfelijk 0,14 mmol\/L hoger HDL: niet minder hartinfarcten, label beperkt. HDL-verhogende medicijnen in 39 studies: niet minder sterfte, label sterk.\" width=\"860\" height=\"576\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"><\/picture><figcaption><span class=\"fig-label\">Afbeelding \u00b7<\/span> Een hoger HDL, een gezonder hart?<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Een erfelijk hoger HDL<\/h3>\n<p>Sommige mensen dragen een genvariant die hun HDL hun hele leven iets hoger maakt, met ongeveer 0,14 mmol\/L. Op grond daarvan verwachtten onderzoekers bij hen 13 procent minder hartinfarcten. Toch kregen ze niet minder vaak een hartinfarct dan mensen zonder die variant. Bij LDL klopte de som wel: wie erfelijk een hoger LDL had, kreeg ook vaker een hartinfarct<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-8\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h3>Medicijnen die HDL verhogen<\/h3>\n<p>Onderzoekers testten in 39 studies met samen ruim 117.000 pati\u00ebnten drie soorten medicijnen die het HDL verhogen: niacine, fibraten en zogeheten CETP-remmers. Het HDL ging omhoog, maar de deelnemers overleden niet minder vaak, ook niet aan een hartziekte, en kregen niet minder vaak een beroerte. Bij wie al een statine gebruikte, gaven de middelen ook niet minder hartinfarcten. Alleen in oudere studies zonder statine gingen niacine en fibraten samen met minder hartinfarcten die niet dodelijk waren<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a><\/sup>.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--insight\">\n<strong>Goed om te weten<\/strong><\/p>\n<p>Je uitslag zegt hoeveel cholesterol er in je HDL-deeltjes zit<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>, niet hoe goed ze hun werk doen. Bij bijna 3.000 volwassenen zonder hart- en vaatziekte in de Amerikaanse stad Dallas voorspelde de hoogte van het HDL na correctie voor andere risicofactoren niet wie in ruim negen jaar een hart- of vaatziekte kreeg. Het vermogen van het HDL om cholesterol uit cellen op te nemen deed dat wel: het kwart met het beste ophaalvermogen had een 67 procent kleinere kans dan het kwart met het slechtste<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>. In de gewone zorg is dat vermogen nog niet eenvoudig te meten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>.<\/p>\n<\/div>\n<p>HDL is in de Nederlandse richtlijn ook geen behandeldoel<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup> en de Europese richtlijn noemt er geen streefwaarde voor<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-13\">13<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Kan HDL te hoog zijn?<\/h2>\n<p>Bij heel hoge waarden lijkt dat zo te zijn. In een Deens bevolkingsonderzoek met ruim 116.000 mannen en vrouwen ging een hoger HDL eerst samen met een kleinere kans om te overlijden, maar bij heel hoge waarden liep die kans weer op<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-14\">14<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Mannen<\/strong> met een HDL tussen 2,5 en 3,0 mmol\/L hadden een ruim een derde grotere kans om te overlijden dan mannen in de groep met de kleinste kans. Vanaf 3,0 was die kans ongeveer twee keer zo groot.<\/li>\n<li><strong>Vrouwen<\/strong> hadden pas vanaf een HDL van 3,5 mmol\/L een duidelijk grotere kans: bijna 1,7 keer zo groot als vrouwen in de groep met de kleinste kans.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Het gaat om twee Deense bevolkingsonderzoeken uit Kopenhagen; de onderzoekers willen de uitkomst eerst in ander onderzoek bevestigd zien.<\/p>\n<h2>Hoe verhoog je je HDL?<\/h2>\n<p>Met een paar gewone gewoonten laat je je HDL een beetje stijgen of verbeter je de verhouding met je totale cholesterol. Verwacht geen grote sprongen: het gaat om enkele honderdsten tot een tiende mmol\/L. En een hoger getal is iets anders dan een gezonder hart.<\/p>\n<div class=\"cv-stap\">\n<strong>1. Beweeg regelmatig en liever wat langer achter elkaar<\/strong><\/p>\n<p><em>Waarom het werkt:<\/em> in 25 studies waarin mensen regelmatig gingen duurtrainen, steeg hun HDL gemiddeld met 0,065 mmol\/L. Daarvoor was naar schatting minstens 120 minuten per week nodig. De duur per keer telde zwaarder dan hoe vaak of hoe hard iemand trainde: elke 10 minuten extra per keer ging samen met ongeveer 0,036 mmol\/L meer HDL<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-15\">15<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><em>Zo doe je het:<\/em> kies iets wat je volhoudt, zoals stevig wandelen, fietsen of zwemmen, en kom samen op minstens twee uur per week.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"cv-stap\">\n<strong>2. Stop met roken<\/strong><\/p>\n<p><em>Waarom het werkt:<\/em> bij rokers die stopten, steeg het HDL gemiddeld met 0,10 mmol\/L<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><em>Zo doe je het:<\/em> vraag je huisarts om hulp bij het stoppen.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"cv-stap\">\n<strong>3. Val af als je te zwaar bent<\/strong><\/p>\n<p><em>Waarom het werkt:<\/em> bij mensen met overgewicht die afvielen door minder te eten, lag het HDL ongeveer 0,009 mmol\/L hoger per kilo die ze kwijt waren, zodra hun gewicht stabiel was. Tien kilo lichter is dan ongeveer 0,09 mmol\/L. Zolang ze nog aan het afvallen waren, lag het HDL juist iets lager<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><em>Zo doe je het:<\/em> laat je niet ontmoedigen als je HDL tijdens het afvallen eerst wat zakt.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"cv-stap\">\n<strong>4. Kies onverzadigd vet in plaats van verzadigd vet en transvet<\/strong><\/p>\n<p><em>Waarom het werkt:<\/em> deze stap gaat over de verhouding tussen je totale cholesterol en je HDL. In 60 voedingsproeven daalde die verhouding als mensen verzadigd vet vervingen door onverzadigd vet. Je HDL-getal hoeft daarbij niet te stijgen: het gaat om het aandeel HDL in je totale cholesterol. Transvet vervangen had een bijna twee keer zo groot effect als verzadigd vet vervangen. Verzadigd vet vervangen door koolhydraten veranderde de verhouding niet<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-16\">16<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p><em>Zo doe je het:<\/em> bak in olie in plaats van boter en neem vaker noten of vette vis in plaats van vette vleeswaren.<\/p>\n<\/div>\n<h2>Wanneer naar je huisarts?<\/h2>\n<p>Een laag HDL geeft geen klachten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>. Bespreek je uitslag met je huisarts als je HDL onder de 1,0 mmol\/L ligt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup> en daarnaast iets van het volgende voor jou geldt. Je huisarts kan dan je risico op hart- en vaatziekten schatten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>je rookt;<\/li>\n<li>je hebt ernstig overgewicht (obesitas);<\/li>\n<li>je bloeddruk of je cholesterol is verhoogd;<\/li>\n<li>in je familie kregen mensen al op jonge leeftijd een hart- of vaatziekte;<\/li>\n<li>er is een vermoeden van een erfelijke afwijking in je cholesterol of andere bloedvetten;<\/li>\n<li>je hebt een andere aandoening die je risico op hart- en vaatziekten verhoogt.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--slot\">\n<h2>Wat je hieruit kunt meenemen<\/h2>\n<p>Een HDL boven 1,0 mmol\/L is goed. Ligt het lager, schrik dan niet en kijk naar je hele plaatje: je bloeddruk, je LDL, of je rookt en hoeveel je beweegt. Het getal zelf hoef je niet na te jagen, want een hoger HDL maakt je hart niet vanzelf gezonder. Wat wel helpt voor je hele cholesterol: regelmatig bewegen, niet roken, afvallen als je te zwaar bent en gezond eten. Meer vind je op de pagina <a href=\"\/nl\/cholesterol\/\">cholesterol<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"faq\" id=\"faq\">\n<h2>Veelgestelde vragen<\/h2>\n<details>\n<summary>Wat is de cholesterol-HDL-ratio, en wat is non-HDL? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">De ratio is je totale cholesterol gedeeld door je HDL. Non-HDL is je totale cholesterol min je HDL: alles wat overblijft als je de ophaaldienst eraf haalt. Voor het schatten van je risico op hart- en vaatziekten gebruikt de Nederlandse richtlijn niet langer de ratio, maar het non-HDL-cholesterol, omdat daarin het cholesterol uit alle &#8220;slechte&#8221; deeltjes meetelt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>. Hoe je die getallen op je uitslag leest staat in <a href=\"\/nl\/cholesterol-waarden-interpretatie\/\">cholesterolwaarden interpreteren<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Geldt voor vrouwen een andere HDL-waarde? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">In Nederland niet: er is \u00e9\u00e9n grens voor vrouwen en mannen. Een HDL boven 1,0 mmol\/L is goed<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a>,<a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. In een Deens bevolkingsonderzoek lag de gunstigste waarde bij vrouwen wel hoger dan bij mannen: de kans om te overlijden was het kleinst bij een HDL rond 2,4 mmol\/L bij vrouwen en rond 1,9 mmol\/L bij mannen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-14\">14<\/a><\/sup>. Dat is de uitkomst van dat ene Deense onderzoek. Meer over cholesterol bij vrouwen lees je in <a href=\"\/nl\/hoog-cholesterol-bij-vrouwen\/\">hoog cholesterol bij vrouwen<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Is een glas wijn goed voor je HDL? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Bij volwassenen zonder hart- en vaatziekte liet alcohol het HDL wel iets stijgen: hoe meer ze dronken, hoe hoger het HDL<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-17\">17<\/a><\/sup>. Dat maakt drinken niet gezond, want een hoger HDL betekent niet vanzelf minder hartinfarcten<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-8\">8<\/a><\/sup>. Thuisarts raadt je juist aan om geen alcohol te drinken als je iets aan je cholesterol wilt doen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-18\">18<\/a><\/sup>. Ziet je HDL er mooi uit terwijl je regelmatig drinkt, dan is dat dus geen geruststelling.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Mijn HDL is 0,9 en verder is alles goed. Moet ik iets? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Een HDL onder 1,0 mmol\/L geldt als afwijkend<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>, maar je merkt er niets van<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>. De richtlijn noemt een schatting van je risico op hart- en vaatziekten bij mensen bij wie dat risico vermoedelijk verhoogd is, bijvoorbeeld door roken, obesitas, een hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten die al jong in de familie voorkwamen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>. Twijfel je of dat voor jou geldt, bespreek je uitslag dan met je huisarts. Zelf kun je altijd beginnen met bewegen, niet roken en gezond eten: dat zijn de belangrijkste dingen voor je cholesterol<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-18\">18<\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<div class=\"evtable\">\n<h2>Bewijsoverzicht<\/h2>\n<p>Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.<\/p>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Bewering<\/th>\n<th>Bewijsniveau<\/th>\n<th>Wat het bewijs wel zegt<\/th>\n<th>Wat het niet zegt<\/th>\n<th>Bron<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Een hoger HDL gaat samen met minder ziekte van de kransslagaders<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>In grote groepen mensen die jaren gevolgd werden, kregen mensen met een hoger HDL minder vaak een ziekte van de kransslagaders<\/td>\n<td>Dat het HDL zelf die bescherming geeft<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-5\">5<\/a>, <a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-2\">2<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een erfelijk hoger HDL gaat niet samen met minder hartinfarcten<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Dragers van een genvariant die het HDL verhoogt, kregen niet minder vaak een hartinfarct; bij erfelijk hoger LDL kwamen wel meer hartinfarcten voor<\/td>\n<td>Dat geen enkele manier om HDL te verhogen iets uitmaakt: het ging om bepaalde erfelijke routes<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-8\">8<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Medicijnen die HDL verhogen, verlagen de sterfte en het aantal beroertes niet<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-sterk\">Sterk<\/span><\/td>\n<td>Niacine, fibraten en CETP-remmers verhoogden het HDL zonder minder sterfte of beroertes; bij statinegebruikers ook zonder minder hartinfarcten<\/td>\n<td>Dat ze nooit iets deden: zonder statine gingen niacine en fibraten in oudere studies samen met minder niet-dodelijke hartinfarcten<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-9\">9<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een extreem hoog HDL gaat samen met meer sterfte<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>In een Deens bevolkingsonderzoek was de sterfte hoger bij heel hoge HDL-waarden, bij mannen en bij vrouwen<\/td>\n<td>Waardoor dat komt, en of ander onderzoek het bevestigt<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-14\">14<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Regelmatige duurtraining verhoogt het HDL een beetje<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-sterk\">Sterk<\/span><\/td>\n<td>In gelote studies steeg het HDL gemiddeld 0,065 mmol\/L, meer bij langere trainingen per keer<\/td>\n<td>Dat je daardoor minder hart- en vaatziekten krijgt: de studies maten het HDL<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-15\">15<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Stoppen met roken en afvallen laten het HDL stijgen<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-redelijk\">Redelijk<\/span><\/td>\n<td>Na stoppen met roken steeg het HDL gemiddeld 0,10 mmol\/L; na afvallen lag het hoger per kilo, zodra het gewicht stabiel was<\/td>\n<td>Hoeveel minder hart- en vaatziekten dat oplevert<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-6\">6<\/a>, <a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-7\">7<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Zie ook<\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol\/\">Cholesterol<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/ldl-cholesterol\/\">LDL-cholesterol<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-normaalwaarden\/\">Cholesterol normaalwaarden<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/cholesterol-waarden-interpretatie\/\">Cholesterolwaarden interpreteren<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/hoog-cholesterol-bij-vrouwen\/\">Hoog cholesterol bij vrouwen<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wat je HDL-cholesterol betekent: welke waarde goed is, wat een te laag of heel hoog HDL zegt en waarom een hoger getal je hart niet vanzelf gezonder maakt.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8786,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_fable_quick_answer":"HDL is een deeltje in je bloed dat overtollig cholesterol ophaalt en terugbrengt naar je lever. Daarom staat HDL-cholesterol bekend als het \"goede\" cholesterol. Op je uitslag is een HDL boven 1,0 mmol\/L goed. Hoog mag ook. Een laag HDL merk je niet, maar het komt vaker voor bij mensen die later een hartziekte krijgen. Toch is het getal geen doel op zich: een hoger HDL maakt je hart niet vanzelf gezonder. Gelukkig kun je zelf iets doen: regelmatig bewegen, niet roken en afvallen als je te zwaar bent laten je HDL een beetje stijgen.","_fable_evidence_tier":"","_fable_faq":"[{\"q\": \"Wat is de cholesterol-HDL-ratio, en wat is non-HDL?\", \"a\": \"De ratio is je totale cholesterol gedeeld door je HDL. Non-HDL is je totale cholesterol min je HDL: alles wat overblijft als je de ophaaldienst eraf haalt. Voor het schatten van je risico op hart- en vaatziekten gebruikt de Nederlandse richtlijn niet langer de ratio, maar het non-HDL-cholesterol, omdat daarin het cholesterol uit alle \\\"slechte\\\" deeltjes meetelt<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-12\\\">12<\/a><\/sup>. Hoe je die getallen op je uitslag leest staat in <a href=\\\"\/nl\/cholesterol-waarden-interpretatie\/\\\">cholesterolwaarden interpreteren<\/a>.\"}, {\"q\": \"Geldt voor vrouwen een andere HDL-waarde?\", \"a\": \"In Nederland niet: er is \u00e9\u00e9n grens voor vrouwen en mannen. Een HDL boven 1,0 mmol\/L is goed<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-3\\\">3<\/a>,<a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>. In een Deens bevolkingsonderzoek lag de gunstigste waarde bij vrouwen wel hoger dan bij mannen: de kans om te overlijden was het kleinst bij een HDL rond 2,4 mmol\/L bij vrouwen en rond 1,9 mmol\/L bij mannen<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-14\\\">14<\/a><\/sup>. Dat is de uitkomst van dat ene Deense onderzoek. Meer over cholesterol bij vrouwen lees je in <a href=\\\"\/nl\/hoog-cholesterol-bij-vrouwen\/\\\">hoog cholesterol bij vrouwen<\/a>.\"}, {\"q\": \"Is een glas wijn goed voor je HDL?\", \"a\": \"Bij volwassenen zonder hart- en vaatziekte liet alcohol het HDL wel iets stijgen: hoe meer ze dronken, hoe hoger het HDL<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-17\\\">17<\/a><\/sup>. Dat maakt drinken niet gezond, want een hoger HDL betekent niet vanzelf minder hartinfarcten<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-8\\\">8<\/a><\/sup>. Thuisarts raadt je juist aan om geen alcohol te drinken als je iets aan je cholesterol wilt doen<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-18\\\">18<\/a><\/sup>. Ziet je HDL er mooi uit terwijl je regelmatig drinkt, dan is dat dus geen geruststelling.\"}, {\"q\": \"Mijn HDL is 0,9 en verder is alles goed. Moet ik iets?\", \"a\": \"Een HDL onder 1,0 mmol\/L geldt als afwijkend<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>, maar je merkt er niets van<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-3\\\">3<\/a><\/sup>. De richtlijn noemt een schatting van je risico op hart- en vaatziekten bij mensen bij wie dat risico vermoedelijk verhoogd is, bijvoorbeeld door roken, obesitas, een hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten die al jong in de familie voorkwamen<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-12\\\">12<\/a><\/sup>. Twijfel je of dat voor jou geldt, bespreek je uitslag dan met je huisarts. Zelf kun je altijd beginnen met bewegen, niet roken en gezond eten: dat zijn de belangrijkste dingen voor je cholesterol<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-18\\\">18<\/a><\/sup>.\"}]","_fable_sources":"[{\"id\": \"bron-1\", \"text\": \"Boes E, Coassin S, Kollerits B et al. (2009). Genetic-epidemiological evidence on genes associated with HDL cholesterol levels: a systematic in-depth review. Experimental Gerontology. PMID: 19041386 [Review]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.exger.2008.11.003\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over genen die samenhangen met HDL-cholesterol in het bloed. De tot nu toe gevonden genen verklaren samen minder dan 10% van de verschillen, dus er blijven volgens de auteurs waarschijnlijk veel genen onontdekt.\"}, {\"id\": \"bron-2\", \"text\": \"Gordon T, Castelli WP, Hjortland MC et al. (1977). High density lipoprotein as a protective factor against coronary heart disease. The Framingham Study. The American Journal of Medicine. PMID: 193398 [Onderzoek]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/0002-9343(77)90874-9\", \"sam\": \"Het Framingham-onderzoek volgde ruim 2.800 Amerikaanse mannen en vrouwen van 49 tot 82 jaar ongeveer vier jaar. Wie een hoger HDL had, kreeg minder vaak een hartziekte, ook als er rekening werd gehouden met andere risicofactoren.\"}, {\"id\": \"bron-3\", \"text\": \"Thuisarts (2024). Ik heb een hoog cholesterol. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 05-09-2024. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-heb-hoog-cholesterol\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een hoog cholesterol. Het geeft geen klachten maar vergroot op den duur het risico op hart- en vaatziekten; bij gezonde mensen zonder medicijnen is een LDL onder 3 meestal goed.\"}, {\"id\": \"bron-4\", \"text\": \"FMS (2018a). Richtlijn Cardiovasculair risicomanagement, module Nuchter bloedprikken bij CVRM. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, beoordeeld 01-06-2021. [Richtlijn, FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/cardiovasculair_risicomanagement_cvrm\/risicofactor_interventie_bij_cvrm\/lipiden_bij_cvrm\/nuchter_bloedprikken_bij_cvrm.html\", \"sam\": \"Module van de Nederlandse richtlijn over de vraag of je nuchter moet zijn voor een cholesteroltest. Het advies is niet-nuchter prikken, met als afwijkend totaal cholesterol boven 5, LDL boven 3, HDL onder 1,0 en triglyceriden boven 2 mmol\/l.\"}, {\"id\": \"bron-5\", \"text\": \"Di Angelantonio E, Sarwar N, Perry P et al. (2009). Major lipids, apolipoproteins, and risk of vascular disease. JAMA. PMID: 19903920 [Onderzoek]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jama.2009.1619\", \"sam\": \"Een bundeling van gegevens van ruim 300.000 mensen zonder hart- en vaatziekte uit 68 bevolkingsonderzoeken. Een lager HDL en een hoger non-HDL gingen samen met meer ziekte van de kransslagaders; nuchter prikken was daarvoor niet nodig.\"}, {\"id\": \"bron-6\", \"text\": \"Maeda K, Noguchi Y, Fukui T (2003). The effects of cessation from cigarette smoking on the lipid and lipoprotein profiles: a meta-analysis. Preventive Medicine. PMID: 14507483 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/s0091-7435(03)00110-5\", \"sam\": \"Een meta-analyse van onderzoeken bij rokers die stopten. Het HDL steeg gemiddeld met ongeveer 0,10 mmol\/L, terwijl totaal cholesterol, LDL en triglyceriden niet veranderden.\"}, {\"id\": \"bron-7\", \"text\": \"Dattilo AM, Kris-Etherton PM (1992). Effects of weight reduction on blood lipids and lipoproteins: a meta-analysis. The American Journal of Clinical Nutrition. PMID: 1386186 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/ajcn\/56.2.320\", \"sam\": \"Een meta-analyse van 70 studies naar afvallen door minder te eten. Per kilo gewichtsverlies lag het HDL ongeveer 0,009 mmol\/L hoger zodra het gewicht stabiel was, en tijdens het afvallen juist iets lager.\"}, {\"id\": \"bron-8\", \"text\": \"Voight BF, Peloso GM, Orho-Melander M et al. (2012). Plasma HDL cholesterol and risk of myocardial infarction: a mendelian randomisation study. Lancet. PMID: 22607825 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/S0140-6736(12)60312-2\", \"sam\": \"Genetisch onderzoek bij tienduizenden mensen naar een genvariant die het HDL levenslang iets verhoogt. Dragers kregen niet minder hartinfarcten, terwijl een erfelijk hoger LDL wel samenging met meer hartinfarcten.\"}, {\"id\": \"bron-9\", \"text\": \"Keene D, Price C, Shun-Shin MJ et al. (2014). Effect on cardiovascular risk of high density lipoprotein targeted drug treatments niacin, fibrates, and CETP inhibitors: meta-analysis of randomised controlled trials including 117,411 patients. BMJ. PMID: 25038074 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmj.g4379\", \"sam\": \"Een meta-analyse van 39 gelote studies met ruim 117.000 pati\u00ebnten naar niacine, fibraten en CETP-remmers, die het HDL verhogen. Bij mensen die al een statine gebruikten, gaven ze geen minder sterfte, hartinfarcten of beroertes.\"}, {\"id\": \"bron-10\", \"text\": \"Rohatgi A, Khera A, Berry JD et al. (2014). HDL cholesterol efflux capacity and incident cardiovascular events. The New England Journal of Medicine. PMID: 25404125 [Cohortstudie]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1056\/NEJMoa1409065\", \"sam\": \"Onderzoek bij bijna 3.000 volwassenen in Dallas zonder hart- en vaatziekte, gevolgd gedurende ruim negen jaar. Niet de hoogte van het HDL, maar het vermogen van HDL om cholesterol uit cellen op te nemen, voorspelde wie een hart- of vaatziekte kreeg.\"}, {\"id\": \"bron-11\", \"text\": \"Ertek S (2018). High-density Lipoprotein (HDL) Dysfunction and the Future of HDL. Current Vascular Pharmacology. PMID: 29149817 [Review]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.2174\/1570161115666171116164612\", \"sam\": \"Overzichtsartikel over HDL-cholesterol en de werking van HDL-deeltjes. Het HDL-niveau alleen voorspelt de voordelen voor hart en vaten waarschijnlijk niet goed, en volgens de auteurs zijn methoden nodig om de functie van HDL te meten.\"}, {\"id\": \"bron-12\", \"text\": \"NHG (2026). NHG-Standaard en multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair risicomanagement (CVRM), samenvatting. Nederlands Huisartsen Genootschap en Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, gepubliceerd 24-09-2026. [Richtlijn, NHG\/FMS]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/cardiovasculair_risicomanagement_cvrm\/samenvatting_richtlijn_cardiovasculair_risicomanagement.html\", \"sam\": \"De richtlijn van huisartsen en medisch specialisten over het voorkomen van hart- en vaatziekten: bij wie het risico wordt geschat, hoe dat met SCORE2 gaat en welke LDL-streefwaarde geldt bij behandeling. Ze raadt een eetpatroon volgens de Schijf van Vijf aan en raadt supplementen met rode gist rijst of visolie af om het LDL te verlagen.\"}, {\"id\": \"bron-13\", \"text\": \"Mach F, Baigent C, Catapano AL et al. (2020). 2019 ESC\/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. European Heart Journal. PMID: 31504418 [Richtlijn]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehz455\", \"sam\": \"De Europese richtlijn uit 2019 voor de behandeling van verhoogde bloedvetten. Ze deelt mensen in vier risicogroepen in, elk met een eigen doel voor LDL-cholesterol, van onder 3,0 mmol\/l bij een laag risico tot onder 1,4 mmol\/l bij een zeer hoog risico.\"}, {\"id\": \"bron-14\", \"text\": \"Madsen CM, Varbo A, Nordestgaard BG (2017). Extreme high high-density lipoprotein cholesterol is paradoxically associated with high mortality in men and women: two prospective cohort studies. European Heart Journal. PMID: 28419274 [Cohortstudie]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehx163\", \"sam\": \"Twee Deense bevolkingsonderzoeken met ruim 116.000 mannen en vrouwen. Zowel een heel laag als een extreem hoog HDL ging samen met meer sterfte; de gunstigste waarde lag rond 1,9 mmol\/L bij mannen en 2,4 bij vrouwen.\"}, {\"id\": \"bron-15\", \"text\": \"Kodama S, Tanaka S, Saito K et al. (2007). Effect of aerobic exercise training on serum levels of high-density lipoprotein cholesterol: a meta-analysis. Archives of Internal Medicine. PMID: 17533202 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1001\/archinte.167.10.999\", \"sam\": \"Een meta-analyse van 25 gelote studies naar duurtraining. Het HDL steeg gemiddeld een beetje, vanaf ongeveer 120 minuten per week, en de duur per trainingssessie telde het zwaarst.\"}, {\"id\": \"bron-16\", \"text\": \"Mensink RP, Zock PL, Kester AD et al. (2003). Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. The American Journal of Clinical Nutrition. PMID: 12716665 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/ajcn\/77.5.1146\", \"sam\": \"Een meta-analyse van 60 gecontroleerde voedingsproeven naar vetten en koolhydraten. Verzadigd vet en transvet vervangen door onverzadigd vet verbeterde de verhouding tussen totaal cholesterol en HDL; vervangen door koolhydraten deed dat niet.\"}, {\"id\": \"bron-17\", \"text\": \"Brien SE, Ronksley PE, Turner BJ et al. (2011). Effect of alcohol consumption on biological markers associated with risk of coronary heart disease: systematic review and meta-analysis of interventional studies. BMJ. PMID: 21343206 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmj.d636\", \"sam\": \"Een meta-analyse van proeven waarin volwassenen zonder hart- en vaatziekte alcohol dronken of niet. Alcohol liet onder meer het HDL stijgen; wat dat betekent voor hartziekten, meten deze proeven niet.\"}, {\"id\": \"bron-18\", \"text\": \"Thuisarts (2026a). Ik wil mijn cholesterol lager maken. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/cholesterol\/ik-wil-mijn-cholesterol-lager-maken\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van de huisartsen over een lager cholesterol door gezond leven: niet roken, gezond eten, genoeg bewegen, afvallen bij overgewicht en geen alcohol. Of medicijnen nodig zijn hangt af van je risico; bij een totaal cholesterol van 8 of hoger of erfelijk hoog cholesterol meestal wel.\"}]","_fable_disclaimer":"Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.","_fable_reviewed":"","_fable_area":"","_fable_hub_category":"","_fable_content":"","footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-8781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cholesterol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8781"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8811,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8781\/revisions\/8811"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}