{"id":8885,"date":"2026-11-10T14:00:58","date_gmt":"2026-11-10T14:00:58","guid":{"rendered":"https:\/\/celprisma.com\/?p=8885"},"modified":"2026-11-10T14:07:39","modified_gmt":"2026-11-10T14:07:39","slug":"bovendruk-en-onderdruk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/bovendruk-en-onderdruk\/","title":{"rendered":"Bovendruk en onderdruk: wat betekenen de twee getallen van je bloeddruk?"},"content":{"rendered":"<p>Op het schermpje van de meter staat 147\/90, en je vraagt je af welk van de twee getallen je zorgen moet baren. Wat betekenen de bovendruk en de onderdruk eigenlijk, en is het erg als er maar \u00e9\u00e9n van de twee te hoog is?<\/p>\n<h2>Wat is het verschil tussen bovendruk en onderdruk?<\/h2>\n<p>De bovendruk is de hoogste druk in je bloedvaten en de onderdruk de laagste. Je hart werkt als een pomp die steeds samenknijpt en weer ontspant. Knijpt het samen, dan stroomt het bloed je lichaam in en is de druk hoog: dat is de bovendruk (systolische bloeddruk). Ontspant je hart, dan wordt de druk lager: dat is de onderdruk (diastolische bloeddruk). Het eerste getal is altijd de bovendruk<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>, dus 130\/85 betekent een bovendruk van 130 en een onderdruk van 85.<\/p>\n<figure class=\"cv-visual\" id=\"fig-fable_001\"><picture><source media=\"(max-width: 780px)\" srcset=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/bovendruk-en-onderdruk-FABLE_001-twee-getallen-een-hartslag-mobile.svg\"><img src=\"\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/bovendruk-en-onderdruk-FABLE_001-twee-getallen-een-hartslag.svg\" alt=\"Drukgolf over twee hartslagen: de piek is de bovendruk 130, je hart knijpt samen; het dal is de onderdruk 85, je hart ontspant; een maatlijn ertussen toont de polsdruk 45. Daaronder dezelfde golf bij een stuggere slagader, zonder getallen: hogere piek, lager dal, dus een groter verschil.\" width=\"860\" height=\"624\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"><\/picture><figcaption><span class=\"fig-label\">Afbeelding \u00b7<\/span> Twee getallen, \u00e9\u00e9n hartslag<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dat de druk tussen twee slagen niet tot nul zakt, heb je te danken aan je grote slagaders:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>De pompslag:<\/strong> je hart knijpt samen en duwt een flinke stoot bloed de grote lichaamsslagader in. De druk piekt, en die piek is je bovendruk.<\/li>\n<li><strong>Het meeveren:<\/strong> een soepele slagader rekt bij die stoot een beetje op, zoals een ballon die opbolt als je erin blaast.<\/li>\n<li><strong>De rustpauze:<\/strong> je hart ontspant en vult zich opnieuw. De opgerekte slagader veert terug en duwt het bloed verder, zodat er druk blijft staan. Dat is je onderdruk.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Voor de meeste mensen ligt de bovendruk tussen 100 en 140 en de onderdruk tussen 60 en 90<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Welke van de twee bloeddrukwaarden is het belangrijkst?<\/h2>\n<p>Voor de meeste mensen is de bovendruk de belangrijkste van de twee waarden van je bloeddruk<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>. De richtlijn voor huisartsen gebruikt de bovendruk om je kans op hart- en vaatziekten in te schatten en om streefwaarden te bepalen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>. Ook de grens voor een hoge bloeddruk gaat over de bovendruk: vanaf een bovendruk van 140, of vanaf 150 als je ouder bent dan 70 en hij vaak zo hoog is. Vaak is de onderdruk dan ook hoger, maar dat hoeft niet<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Dat wil niet zeggen dat de onderdruk er niet toe doet. In een onderzoek bij 1,3 miljoen Amerikaanse volwassenen die acht jaar gevolgd werden, voorspelden de twee getallen elk afzonderlijk wie een hartinfarct of beroerte kreeg. Een hoge bovendruk woog daarbij wel zwaarder dan een hoge onderdruk<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Een ander groot onderzoek, bij een miljoen volwassenen zonder eerdere hart- of vaatziekte, vond dat een verschil van 10 in de onderdruk ongeveer even zwaar woog als een verschil van 20 in de bovendruk. Tussen 40 en 69 jaar ging zo&rsquo;n verschil samen met een twee keer zo grote kans om aan een hartziekte te overlijden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Je bloeddruk is daarbij maar \u00e9\u00e9n van de dingen die je kans op hart- en vaatziekten groter of kleiner maken<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Hoe hij samen met andere waarden meetelt bij het metabool syndroom, lees je bij <a href=\"\/nl\/metabool-syndroom\/\">metabool syndroom<\/a>.<\/p>\n<h2>Wat betekent het als alleen je bovendruk hoog is?<\/h2>\n<p>Een hoge bovendruk met een normale onderdruk komt op latere leeftijd vaker voor, maar ook dan telt hij mee. In een Amerikaans onderzoek waarin ruim 2.000 mensen tot dertig jaar lang gevolgd werden, steeg de bovendruk gelijkmatig van 30 tot 84 jaar. De onderdruk ging eerst mee omhoog en daalde weer vanaf 50 \u00e0 60 jaar<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>. Volgens de onderzoekers past dat bij grote slagaders die met de jaren stugger worden. Hoe je lichaam sneller of trager kan verouderen dan je paspoort zegt, lees je bij <a href=\"\/nl\/biologische-leeftijd-phenoage\/\">biologische leeftijd<\/a>.<\/p>\n<p>Het verschil tussen de twee getallen heet de polsdruk. In hetzelfde onderzoek liep die na 50 \u00e0 60 jaar flink op<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-7\">7<\/a><\/sup>. Welke grenzen de huisarts gebruikt en wat daarin rond 70 jaar verandert, lees je bij <a href=\"\/nl\/normale-bloeddruk-per-leeftijd\/\">normale bloeddruk per leeftijd<\/a>.<\/p>\n<p>Dat zo&rsquo;n hoge bovendruk op middelbare en oudere leeftijd niet onschuldig is, blijkt uit proeven waarin hij met medicijnen werd behandeld. In 24 proeven deden samen ruim 113.000 mensen mee, gemiddeld 67 jaar oud met een gemiddelde bloeddruk van 149\/83. Wie behandeld werd, kreeg 9 procent minder vaak een ernstig hart- of vaatprobleem dan wie minder streng of niet behandeld werd<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-8\">8<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Ook bij jongere volwassenen telt een losse hoge bovendruk mee. In een Amerikaans onderzoek bij ruim 27.000 mensen van 18 tot 49 jaar, gemiddeld 31 jaar gevolgd, hadden mensen met een bovendruk van 140 of hoger en een onderdruk onder 90 meer kans om aan hart- en vaatziekten te overlijden dan mensen met een bloeddruk onder 130\/85. Bij mannen was die kans ongeveer een kwart groter en bij vrouwen ruim de helft<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-9\">9<\/a><\/sup>. Of zo&rsquo;n hoge bovendruk bij jonge mensen altijd hetzelfde betekent, is nog niet uitgemaakt. Bij de een pompt het hart per slag meer bloed weg, bij de ander is de grote lichaamsslagader al stugger, en soms speelt allebei<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-10\">10<\/a><\/sup>.<\/p>\n<h2>Wat betekent een hoge onderdruk?<\/h2>\n<p>Thuisarts geeft geen aparte grens voor een te hoge onderdruk. Voor de meeste mensen ligt de onderdruk tussen 60 en 90<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Alleen een onderdruk hoger dan 120, die hoger is dan normaal voor jou en de rest van de dag zo hoog blijft, is een reden om direct je huisarts of huisartsen-spoedpost te bellen<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Onderzoek legt de lat voor een hoge onderdruk vaak lager. Bij jonge volwassenen ging zo&rsquo;n onderdruk samen met iets meer risico, bij ouderen niet duidelijk. In een onderzoek bij ruim 6 miljoen mensen van 20 tot 39 jaar die geen bloeddrukmedicijnen gebruikten, had bijna een op de vijf een onderdruk tussen 80 en 89 bij een bovendruk onder 130. In de ruim 13 jaar daarna kregen zij ongeveer een derde vaker een hartinfarct, beroerte of hartfalen, of overleden ze aan een hart- of vaatziekte, dan leeftijdsgenoten met een bloeddruk onder 120\/80. Bij een losse bovendruk tussen 130 en 139 was dat extra risico ongeveer even groot<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-11\">11<\/a><\/sup>. Die grens van 80 voor de onderdruk komt uit een Amerikaanse indeling; voor de meeste mensen valt 80 tot 89 binnen wat Thuisarts normaal noemt.<\/p>\n<p>Bij mensen van middelbare en oudere leeftijd is het beeld minder duidelijk. In een overzicht van acht onderzoeken met samen ruim 10 miljoen deelnemers ging een losse hoge onderdruk volgens dezelfde Amerikaanse indeling niet duidelijk samen met meer hart- en vaatziekten, en als er al een verband was, was het klein<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-12\">12<\/a><\/sup>. Wel kregen mensen met zo&rsquo;n onderdruk in de groep die de onderzoekers zelf volgden later vaker ook een hoge bovendruk. De onderzoekers waarschuwen dat hun uitkomst niet zomaar geldt voor mensen onder de 40.<\/p>\n<h2>Wat betekent een lage onderdruk?<\/h2>\n<p>Een lage onderdruk is meestal geen probleem zolang je er geen last van hebt. Je bloeddruk is pas te laag als je er klachten van krijgt, en voor de meeste mensen is dat bij een bovendruk onder 90 of een onderdruk onder 60<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Ben je 70 of ouder en meet je thuis, dan is een gemiddelde onderdruk van 65 of hoger goed<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>In een onderzoek bij 1,3 miljoen Amerikaanse volwassenen leek een heel lage onderdruk op het eerste gezicht samen te gaan met meer hartinfarcten en beroertes. Dat kwam voor een deel door de leeftijd en andere factoren, en doordat een hoge bovendruk bij mensen met de laagste onderdruk extra zwaar woog<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-5\">5<\/a><\/sup>. Meer over een lage bloeddruk vind je bij <a href=\"\/nl\/lage-bloeddruk\/\">lage bloeddruk<\/a>.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--alarm\">\n<strong>Wanneer bellen?<\/strong><\/p>\n<p>Bel 112<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>Je hebt pijn op je borst.<\/li>\n<li>Je hebt opeens veel pijn tussen je schouders.<\/li>\n<li>Je bent erg benauwd.<\/li>\n<li>Je arm of been is verlamd. Of je mond is scheef. Of je kunt opeens niet goed praten.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bel direct je huisarts of huisartsen-spoedpost in 1 van deze situaties<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>Je bovendruk is hoger dan 180. En je hebt klachten zoals hoofdpijn, misselijk zijn, slecht zien of duizelig zijn.<\/li>\n<li>Je bovendruk is hoger dan 200. Dat is hoger dan normaal voor jou. Hij blijft zo hoog de rest van die dag.<\/li>\n<li>Je bovendruk is veel hoger dan je gewend bent. En je hebt klachten zoals hoofdpijn, misselijk zijn, slecht zien of duizelig zijn.<\/li>\n<li>Je bovendruk is lager dan 90. En dat is veel lager dan je gewend bent.<\/li>\n<li>Je onderdruk is hoger dan 120. Dat is hoger dan normaal voor jou. Hij blijft zo hoog de rest van die dag.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<h2>Wanneer naar je huisarts?<\/h2>\n<p>Heb je thuis een week lang je bloeddruk gemeten, dan geldt dit<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>Is je gemiddelde bovendruk 135 of hoger? En ben je jonger dan 70 jaar? Bel dan je huisarts tijdens werkdagen.<\/li>\n<li>Ben je 70 jaar of ouder? Bel dan tijdens werkdagen je huisarts als je gemiddelde bovendruk 145 of hoger is.<\/li>\n<li>Heb je andere afspraken met je huisarts gemaakt? Die gaan dan voor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Meet je \u00e9\u00e9n keer een hoge waarde, dan geldt dit<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul>\n<li>Is je bloeddruk een keer hoger? Bijvoorbeeld een bovendruk van 160? Of een onderdruk van 100? Meet dan je bloeddruk later nog een keer. Vaak is hij de volgende keer lager.<\/li>\n<li>Blijft je bloeddruk hoog? Meet dan een week lang elke dag je bloeddruk.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.<\/p>\n<div class=\"cv-box cv-box--slot\">\n<h2>Wat je hieruit kunt meenemen<\/h2>\n<p>Je bloeddruk bestaat uit twee getallen die elk een ander moment vastleggen: de bovendruk de piek als je hart samenknijpt, de onderdruk de druk die blijft staan als het ontspant. De huisarts kijkt vooral naar de bovendruk, maar allebei de getallen tellen mee. Is alleen je bovendruk hoog, dan telt dat ook: bij ouderen hielp behandelen, en bij jongere volwassenen ging het samen met meer sterfte. Voor de onderdruk geeft Thuisarts geen aparte grens. Een lage onderdruk is meestal geen probleem zolang je er geen last van hebt. Schrik je van een getal, meet dan later nog eens en kijk naar het gemiddelde van een week.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"faq\" id=\"faq\">\n<h2>Veelgestelde vragen<\/h2>\n<details>\n<summary>Is een bloeddruk van 147\/90 te hoog? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Meet je thuis, dan kijk je naar het gemiddelde van een week. Is dat 135 of hoger en ben je jonger dan 70, of 145 of hoger en ben je 70 of ouder, dan bel je tijdens werkdagen je huisarts<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>. Een weekgemiddelde van 147 ligt op elke leeftijd boven die grens. Meet de huisarts 147, dan ligt dat boven zijn grens van 140, tenzij je ouder bent dan 70: dan geldt 150<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Je onderdruk van 90 zit precies aan de bovenkant van wat voor de meeste mensen normaal is<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. E\u00e9n meting is te weinig, want je bloeddruk wisselt<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Hoe je thuis een week lang meet en het gemiddelde uitrekent, lees je bij <a href=\"\/nl\/bloeddruk-meten\/\">bloeddruk meten<\/a>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Is een onderdruk van 85 te hoog? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Nee, voor de meeste mensen ligt de onderdruk tussen 60 en 90<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-2\">2<\/a><\/sup>. Meet je een keer een veel hogere onderdruk, bijvoorbeeld 100, meet dan later nog een keer: vaak is hij de volgende keer lager. Blijft hij hoog, meet dan een week lang elke dag<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-3\">3<\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Is het erg als het verschil tussen bovendruk en onderdruk groot is? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Op zich zegt dat verschil weinig extra. Het heet de polsdruk: bij 130\/85 is dat 45. Als voorspeller van overlijden aan hart- en vaatziekten zei de polsdruk in een groot onderzoek veel minder dan de bovendruk en de onderdruk zelf deden<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-6\">6<\/a><\/sup>. Wil je weten hoe je ervoor staat, kijk dan vooral naar je bovendruk, want daar gaat de richtlijn voor huisartsen van uit<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-4\">4<\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/details>\n<details>\n<summary>Wat bepaalt hoe hoog je bloeddruk is? <span class=\"pm\" aria-hidden=\"true\"><\/span><\/summary>\n<div class=\"faq-a\">Op een bepaald moment telt onder meer wat je net deed. Heb je flink bewogen of heb je veel stress, dan is je bloeddruk hoger<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>. Op de lange termijn spelen onder meer je familie, het ouder worden, te zwaar zijn en veel zout eten mee: daardoor heb je meer kans op een hoge bloeddruk<sup class=\"cv-ref\"><a href=\"#bron-1\">1<\/a><\/sup>.<\/div>\n<\/details>\n<\/div>\n<div class=\"evtable\">\n<h2>Bewijsoverzicht<\/h2>\n<p>Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.<\/p>\n<div class=\"tw\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Bewering<\/th>\n<th>Bewijsniveau<\/th>\n<th>Wat het bewijs wel zegt<\/th>\n<th>Wat het niet zegt<\/th>\n<th>Bron<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Bovendruk en onderdruk voorspellen elk afzonderlijk hartinfarct en beroerte, de bovendruk het sterkst<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij 1,3 miljoen Amerikaanse volwassenen die acht jaar gevolgd werden, telden beide getallen mee<\/td>\n<td>Dat het omlaag brengen van de onderdruk evenveel oplevert<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-5\">5<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Met de leeftijd stijgt de bovendruk en daalt de onderdruk na 50 \u00e0 60 jaar<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij ruim 2.000 Amerikanen zonder bloeddrukmedicijnen steeg de bovendruk tot 84 jaar en liep de polsdruk na 50 \u00e0 60 jaar op<\/td>\n<td>Dat het bij iedereen zo gaat<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-7\">7<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Behandelen van een losse hoge bovendruk geeft minder ernstige hart- en vaatziekten<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-sterk\">Sterk<\/span><\/td>\n<td>In 24 proeven met ruim 113.000 deelnemers van gemiddeld 67 jaar 9 procent minder<\/td>\n<td>Of het ook geldt voor jonge mensen met alleen een hoge bovendruk<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-8\">8<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een losse hoge bovendruk bij jongere volwassenen hangt samen met meer sterfte aan hart- en vaatziekten<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij ruim 27.000 Amerikanen van 18 tot 49 jaar, 31 jaar gevolgd: bij mannen een kwart, bij vrouwen ruim de helft meer<\/td>\n<td>Dat elke hoge bovendruk bij een jong mens dezelfde oorzaak heeft<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-9\">9<\/a>, <a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-10\">10<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een losse hoge onderdruk bij jonge volwassenen hangt samen met iets meer hart- en vaatziekten<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>Bij ruim 6 miljoen mensen van 20 tot 39 jaar met een onderdruk van 80 tot 89 ongeveer een derde vaker, net als bij een losse bovendruk van 130 tot 139<\/td>\n<td>Iets over oudere mensen; 80 tot 89 is een grens uit een Amerikaanse indeling, voor de meeste mensen binnen wat Thuisarts normaal noemt<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-11\">11<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bij middelbare en oudere leeftijd gaat een losse hoge onderdruk niet duidelijk samen met meer hart- en vaatziekten<\/td>\n<td class=\"ev\"><span class=\"ev-beperkt\">Beperkt<\/span><\/td>\n<td>In acht onderzoeken met ruim 10 miljoen deelnemers was een eventueel verband klein<\/td>\n<td>Dat het ook geldt voor mensen onder de 40<\/td>\n<td class=\"src\"><a class=\"cv-ref\" href=\"#bron-12\">12<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2>Zie ook<\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"\/nl\/hart-en-bloeddruk\/\">Hart en bloeddruk<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/normale-bloeddruk-per-leeftijd\/\">Normale bloeddruk per leeftijd<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/bloeddruk-meten\/\">Bloeddruk meten<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/hartslag-in-rust\/\">Hartslag in rust<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/metabool-syndroom\/\">Metabool syndroom<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/apob-lp-a-moderne-markers\/\">ApoB en Lp(a)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/nl\/biologische-leeftijd-phenoage\/\">Biologische leeftijd<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De bovendruk is de druk als je hart knijpt, de onderdruk als het ontspant. Lees wat een hoge onderdruk of alleen een hoge bovendruk betekent.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8914,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_fable_quick_answer":"De twee waarden van je bloeddruk meten de druk in je bloedvaten op twee momenten. De bovendruk is de druk als je hart samenknijpt, de onderdruk de druk als je hart daarna ontspant. Voor de meeste mensen ligt de bovendruk tussen 100 en 140 en de onderdruk tussen 60 en 90. De huisarts kijkt vooral naar de bovendruk, omdat de richtlijn die gebruikt om je kans op hart- en vaatziekten in te schatten. Toch tellen allebei mee. Is een van de twee een keer hoog, meet dan later opnieuw: vaak is hij de volgende keer lager.","_fable_evidence_tier":"","_fable_faq":"[{\"q\": \"Is een bloeddruk van 147\/90 te hoog?\", \"a\": \"Meet je thuis, dan kijk je naar het gemiddelde van een week. Is dat 135 of hoger en ben je jonger dan 70, of 145 of hoger en ben je 70 of ouder, dan bel je tijdens werkdagen je huisarts<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-3\\\">3<\/a><\/sup>. Een weekgemiddelde van 147 ligt op elke leeftijd boven die grens. Meet de huisarts 147, dan ligt dat boven zijn grens van 140, tenzij je ouder bent dan 70: dan geldt 150<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>. Je onderdruk van 90 zit precies aan de bovenkant van wat voor de meeste mensen normaal is<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-2\\\">2<\/a><\/sup>. E\u00e9n meting is te weinig, want je bloeddruk wisselt<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>. Hoe je thuis een week lang meet en het gemiddelde uitrekent, lees je bij <a href=\\\"\/nl\/bloeddruk-meten\/\\\">bloeddruk meten<\/a>.\"}, {\"q\": \"Is een onderdruk van 85 te hoog?\", \"a\": \"Nee, voor de meeste mensen ligt de onderdruk tussen 60 en 90<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-2\\\">2<\/a><\/sup>. Meet je een keer een veel hogere onderdruk, bijvoorbeeld 100, meet dan later nog een keer: vaak is hij de volgende keer lager. Blijft hij hoog, meet dan een week lang elke dag<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-3\\\">3<\/a><\/sup>.\"}, {\"q\": \"Is het erg als het verschil tussen bovendruk en onderdruk groot is?\", \"a\": \"Op zich zegt dat verschil weinig extra. Het heet de polsdruk: bij 130\/85 is dat 45. Als voorspeller van overlijden aan hart- en vaatziekten zei de polsdruk in een groot onderzoek veel minder dan de bovendruk en de onderdruk zelf deden<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-6\\\">6<\/a><\/sup>. Wil je weten hoe je ervoor staat, kijk dan vooral naar je bovendruk, want daar gaat de richtlijn voor huisartsen van uit<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-4\\\">4<\/a><\/sup>.\"}, {\"q\": \"Wat bepaalt hoe hoog je bloeddruk is?\", \"a\": \"Op een bepaald moment telt onder meer wat je net deed. Heb je flink bewogen of heb je veel stress, dan is je bloeddruk hoger<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>. Op de lange termijn spelen onder meer je familie, het ouder worden, te zwaar zijn en veel zout eten mee: daardoor heb je meer kans op een hoge bloeddruk<sup class=\\\"cv-ref\\\"><a href=\\\"#bron-1\\\">1<\/a><\/sup>.\"}]","_fable_sources":"[{\"id\": \"bron-1\", \"text\": \"Thuisarts (2026a). Mijn bloeddruk is te hoog. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/hoge-bloeddruk\/mijn-bloeddruk-is-te-hoog\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over hoge bloeddruk: wat boven- en onderdruk zijn, dat een bovendruk van 140 of hoger als hoog geldt en boven de 70 jaar vaak 150 of hoger, en hoe de bloeddruk wordt gemeten. Het beschrijft dat hoge bloeddruk het risico op hart- en vaatziekten vergroot, hoe gezond leven de bloeddruk kan verlagen en wanneer medicijnen aan de orde komen.\"}, {\"id\": \"bron-2\", \"text\": \"Thuisarts (2026c). Ik heb een lage bloeddruk. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 28-07-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/lage-bloeddruk\/ik-heb-lage-bloeddruk\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over lage bloeddruk, die pas te laag is als er klachten zijn, voor de meeste mensen bij een bovendruk onder 90 of een onderdruk onder 60. Het beschrijft klachten zoals duizeligheid bij het opstaan, oorzaken zoals medicijnen en uitdroging, en adviezen zoals genoeg drinken, rustig opstaan en geen extra zout nemen.\"}, {\"id\": \"bron-3\", \"text\": \"Thuisarts (2026b). Ik ga zelf thuis mijn bloeddruk meten. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 07-09-2026. [Pati\u00ebntinformatie, NHG]\", \"url\": \"https:\/\/www.thuisarts.nl\/hoge-bloeddruk\/ik-ga-zelf-thuis-mijn-bloeddruk-meten\", \"sam\": \"Pati\u00ebntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over zelf thuis de bloeddruk meten: wanneer de huisarts daarom vraagt, en dat een meter met een band om de bovenarm beter meet dan een polsmeter of smartwatch. Het beschrijft de werkwijze: eerst 5 minuten stil zitten, twee keer meten met 2 minuten ertussen, vaak een week lang 's ochtends en 's avonds, en de metingen bijhouden in een dagboek.\"}, {\"id\": \"bron-4\", \"text\": \"Richtlijnendatabase (2024). Cardiovasculair risicomanagement (CVRM) - samenvatting, bloeddruk. [Richtlijn]\", \"url\": \"https:\/\/richtlijnendatabase.nl\/richtlijn\/cardiovasculair_risicomanagement_cvrm\/samenvatting_richtlijn_cardiovasculair_risicomanagement.html\", \"sam\": \"De samenvatting van de Nederlandse richtlijn Cardiovasculair risicomanagement van huisartsen, internisten en cardiologen (NHG, NIV en NVVC), hier het deel over bloeddruk. Het beschrijft dat een bovendruk van 180 of hoger in de spreekkamer in principe altijd reden is om behandeling aan te bieden, dat bij een bovendruk tussen 160 en 180 eerst leefstijl aan bod komt, en dat een 24-uursmeting of thuismeting wordt gebruikt om witte-jassenhypertensie uit te sluiten.\"}, {\"id\": \"bron-5\", \"text\": \"Flint AC, Conell C, Ren X et al. (2019). Effect of Systolic and Diastolic Blood Pressure on Cardiovascular Outcomes. The New England Journal of Medicine. PMID: 31314968 [Onderzoek]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1056\/NEJMoa1803180\", \"sam\": \"Een onderzoek met gegevens van 1,3 miljoen volwassenen die hun bloeddruk bij een bezoek aan de dokter lieten meten, over een periode van 8 jaar. Zowel een te hoge bovendruk als een te hoge onderdruk voorspelde los van elkaar een hartinfarct of beroerte, waarbij de bovendruk het grootste effect had.\"}, {\"id\": \"bron-6\", \"text\": \"Lewington S, Clarke R, Qizilbash N et al. (2002). Age-specific relevance of usual blood pressure to vascular mortality: a meta-analysis of individual data for one million adults in 61 prospective studies. Lancet. PMID: 12493255 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/s0140-6736(02)11911-8\", \"sam\": \"Een grote analyse van de gegevens van een miljoen volwassenen zonder hart- en vaatziekte uit 61 langlopende onderzoeken. Hoe hoger de gebruikelijke bloeddruk, hoe groter de kans om aan een hart- of vaatziekte te overlijden, zonder ondergrens tot ten minste 115\/75 mmHg; op hoge leeftijd was het verband relatief zwakker, maar het aantal sterfgevallen per jaar groter.\"}, {\"id\": \"bron-7\", \"text\": \"Franklin SS, Gustin W, Wong ND et al. (1997). Hemodynamic patterns of age-related changes in blood pressure. The Framingham Heart Study. Circulation. PMID: 9236450 [Cohortstudie]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1161\/01.cir.96.1.308\", \"sam\": \"Een onderzoek bij 2036 deelnemers van de Framingham-studie, met tot 30 jaar aan bloeddrukmetingen zonder bloeddrukmedicijnen. De bovendruk steeg gelijkmatig tussen 30 en 84 jaar, terwijl de onderdruk na ongeveer 50 tot 60 jaar daalde, wat volgens de auteurs past bij stijver wordende grote slagaders.\"}, {\"id\": \"bron-8\", \"text\": \"Brunstr\u00f6m M, Carlberg B, Kjeldsen SE (2023). Effect of antihypertensive treatment in isolated systolic hypertension (ISH) - systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Blood Pressure. PMID: 37395100 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1080\/08037051.2023.2226757\", \"sam\": \"Een analyse van 24 gerandomiseerde onderzoeken met 113.105 deelnemers van gemiddeld 67 jaar bij wie alleen de bovendruk te hoog was. Bloeddrukverlagende behandeling verminderde het risico op ernstige hart- en vaatziekten met 9%, met een groter effect bij een bovendruk van 160 of hoger.\"}, {\"id\": \"bron-9\", \"text\": \"Yano Y, Stamler J, Garside DB et al. (2015). Isolated systolic hypertension in young and middle-aged adults and 31-year risk for cardiovascular mortality: the Chicago Heart Association Detection Project in Industry study. Journal of the American College of Cardiology. PMID: 25634830 [Cohortstudie]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jacc.2014.10.060\", \"sam\": \"Een onderzoek dat ruim 27.000 volwassenen tussen 18 en 49 jaar uit Chicago gemiddeld 31 jaar volgde. Mannen en vrouwen bij wie alleen de bovendruk te hoog was (140 of hoger, met een onderdruk onder 90) hadden een grotere kans om aan een hart- of vaatziekte te overlijden dan mensen met een optimale tot normale bloeddruk.\"}, {\"id\": \"bron-10\", \"text\": \"Yano Y, Lloyd-Jones DM (2016). Isolated Systolic Hypertension in Young and Middle-Aged Adults. Current Hypertension Reports. PMID: 27739020 [Review]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s11906-016-0686-x\", \"sam\": \"Een overzichtsartikel over volwassenen tot 50 jaar bij wie alleen de bovendruk te hoog is (ge\u00efsoleerde systolische hypertensie). Het beschrijft dat dit geen eenvormige aandoening is, met bij de een meer bloed per hartslag en bij de ander een stijvere grote lichaamsslagader, en pleit voor een beoordeling per persoon in plaats van \u00e9\u00e9n aanpak voor iedereen.\"}, {\"id\": \"bron-11\", \"text\": \"Lee H, Yano Y, Cho SMJ et al. (2020). Cardiovascular Risk of Isolated Systolic or Diastolic Hypertension in Young Adults. Circulation. PMID: 32479205 [Cohortstudie]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1161\/CIRCULATIONAHA.119.044838\", \"sam\": \"Een onderzoek met gegevens van ruim 6,4 miljoen jongvolwassenen van 20 tot 39 jaar uit een landelijk screeningsbestand, die ruim 13 jaar werden gevolgd. Alleen een licht verhoogde bovendruk, alleen een licht verhoogde onderdruk of beide hingen samen met een grotere kans op hart- en vaatziekten dan een normale bloeddruk.\"}, {\"id\": \"bron-12\", \"text\": \"Jacobsen AP, Al Rifai M, Arps K et al. (2021). A cohort study and meta-analysis of isolated diastolic hypertension: searching for a threshold to guide treatment. European Heart Journal. PMID: 33677498 [Meta-analyse]\", \"url\": \"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehab111\", \"sam\": \"Een onderzoek bij 5104 deelnemers van de MESA-studie, samen met zeven eerdere onderzoeken, naar alleen een verhoogde onderdruk (80 of hoger bij een bovendruk onder 130). Dit hing niet duidelijk samen met verkalking van de kransslagaders of met hart- en vaatziekten, wel met het later krijgen van een te hoge bovendruk.\"}]","_fable_disclaimer":"Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.","_fable_reviewed":"","_fable_area":"","_fable_hub_category":"","_fable_content":"","footnotes":""},"categories":[99],"tags":[],"class_list":["post-8885","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hart-en-bloeddruk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8885"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8900,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8885\/revisions\/8900"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/celprisma.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}