Ontstekingsremmende voeding: wat werkt en wat overschat wordt
Met eten kun je je ontstekingswaarden een beetje omlaag krijgen. Daarvoor kijk je naar je hele eetpatroon. Een mediterraan patroon met veel groente, peulvruchten, vis en olijfolie verlaagde in proeven enkele ontstekingswaarden in het bloed en ging samen met minder hartinfarcten en beroertes. Een pil met kurkuma verlaagde bij mensen met diabetes een ontstekingswaarde, maar dat je er minder ziek van wordt blijkt daar niet uit. Visolie in capsules maakte voor hart en bloedvaten weinig of geen verschil. Het goede nieuws: je hoeft niets bijzonders te kopen. Wat helpt ligt gewoon in de supermarkt.
Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.
Kurkuma in je smoothie, blauwe bessen bij het ontbijt en vooral geen suiker meer: wie zoekt op ontstekingsremmend eten krijgt al snel een boodschappenlijstje vol superfoods. Het klinkt ook logisch, want als ontsteking slecht voor je is, eet je er toch iets tegen? Maar kun je met eten echt ontsteking remmen, en wat werkt dan wel?
Kun je met eten ontsteking in je lichaam remmen?
Een beetje wel, als je naar je hele eetpatroon kijkt. Het gaat hier niet om de rode, warme knie na een val, maar om laaggradige ontsteking: je afweer die op een laag pitje blijft aanstaan. Die zie je vooral terug aan stofjes in je bloed, zoals CRP en IL-6. Wat laaggradige ontsteking precies is, lees je in laaggradige ontsteking: wat is het?
Het mediterrane eetpatroon is daarbij het voorbeeld: veel groente, fruit, peulvruchten, noten, volkoren en vis, olijfolie als vet en weinig rood vlees. In 33 gelote proeven met samen 3.476 deelnemers daalden bij zo’n patroon drie ontstekingswaarden: het CRP gemeten met een gevoelige test (hs-CRP), IL-6 en IL-171. Andere waarden, waaronder het gewone CRP, veranderden niet duidelijk. De onderzoekers vinden betere studies nodig om dat te bevestigen.
Ook voor je hart ziet het er goed uit. Bij ruim tienduizend mensen in vier proeven ging een mediterraan eetpatroon samen met minder hartinfarcten, minder beroertes en minder sterfte door hart- en vaatziekten2. Op de totale sterfte was geen verschil te zien.
Houd die twee uitkomsten wel uit elkaar. Een lagere ontstekingswaarde is iets anders dan minder ziekte. Of het mediterrane patroon je hart beschermt doordat het ontsteking dempt of langs een heel andere weg, valt uit deze proeven niet op te maken.
Waarom gaat het om je hele bord?
Omdat alles wat je eet de plek inneemt van iets anders. Een eetpatroon doet daardoor twee dingen tegelijk en een pil maar één:
- Het toevoegen: linzen, vette vis, groente en olijfolie komen vaker op je bord.
- Het verdringen: een linzensalade als lunch neemt de plek in van de kroket, en olijfolie in de pan die van roomboter.
- De capsule: een pil met kurkuma of visolie voegt iets toe, maar haalt niets van je bord.
In onderzoek naar een eetpatroon zit dat verdringen er vanzelf in. Daarom kun je de uitkomst van zo’n proef niet vertalen naar één superfood of één pil. Kom je online een lijstje tegen met tien ontstekingsremmende producten, dan weet je nu waar het wringt: het lijstje telt producten op, terwijl het onderzoek over een heel bord gaat.
Helpt het ook als je te zwaar bent of reuma hebt?
Bij beide groepen zagen onderzoekers verbetering, al is het bewijs nog dun.
In een proef volgden 81 volwassenen met obesitas, gemiddeld 43 jaar en de meesten vrouw, 24 weken een ontstekingsremmend eetpatroon met minder calorieën3. Ze vielen af, hadden minder vet rond hun organen en hun ontstekingswaarden in het bloed verbeterden. Omdat ze tegelijk minder aten en afvielen, is niet te zeggen hoeveel daarvan van het eetpatroon zelf kwam en hoeveel van het afvallen.
Hoe buikvet en ontsteking samenhangen, lees je in buikvet en ontsteking.
Bij reumatoïde artritis, een ontstekingsziekte van de gewrichten, scoorden mensen die mediterraan, vegetarisch, veganistisch of ketogeen aten lager op een pijnschaal van 10 centimeter dan mensen met een gewoon dieet: gemiddeld bijna 1 centimeter, ongeveer een tiende van de schaal4. Hoe zeker dat is, valt tegen: alle studies hadden een groot risico op vertekening. Heb je reuma, dan blijft je behandeling het uitgangspunt en bespreek je een nieuw eetpatroon met je behandelaar.
Wat doen polyfenolen, kurkuma en visolie op zichzelf?
Losse stoffen verlaagden in onderzoek soms een ontstekingswaarde, vaak bij mensen die al een aandoening hadden. Dat je er minder ziek van wordt, blijkt er niet uit.
Polyfenolen: lastig los te zien van de rest van je bord
Polyfenolen zijn plantstoffen uit onder meer groente, fruit, thee en olijfolie. Bij volwassenen met nierschade door diabetes gaven polyfenolen, uit eten of als supplement, een bescheiden verbetering van onder meer de langetermijnbloedsuiker en het CRP. Het bewijs was zo zwak dat de onderzoekers er geen advies op konden baseren5.
Hoe lastig het is om polyfenolen los te zien van de rest van je eten, laat onderzoek bij 662 jongeren van rond de twaalf jaar zien. Bij de jongens ging een hogere polyfenolwaarde in de urine samen met een eetpatroon dat minder ontsteking uitlokt6. Bij hen zei die waarde iets over hun hele eetpatroon. Op zo’n bord kunnen ook meer vezels en volkoren producten liggen en minder kant-en-klaar eten. Welk onderdeel het werk doet, is dan moeilijk aan te wijzen, en dat maakt het lastig om er een pil van te maken.
Kurkuma en visolie: een lagere waarde, nog geen gezondheidswinst
Curcumine, een stof uit kurkuma, verlaagde als supplement bij mensen met diabetes type 2 het CRP en de bloedsuiker7. Bij reuma en lupus zagen onderzoekers geen duidelijk effect op het CRP8. Het ging om curcumine of kurkuma-extract, dus over het theelepeltje kurkuma in je curry zegt dit onderzoek niets.
EPA en DHA, de omega-3-vetzuren uit vette vis, kunnen veel onderdelen van een ontstekingsreactie gedeeltelijk remmen. Dat weten onderzoekers vooral uit lab- en dieronderzoek, en bij mensen met reumatoïde artritis zagen proeven er ook voordeel van9. Maar in 86 proeven met ruim 160.000 deelnemers, meestal met capsules, maakte meer omega-3 weinig of geen verschil voor sterfte en voor hart- en vaatziekten. Alleen voor sterfte door ziekte van de kransslagaders was er mogelijk een kleine daling10. Hoe vis en visolie zich tot ontsteking verhouden, lees je in omega-3 en ontsteking.
Wat zet je dan wel op je bord?
Het antwoord ligt dicht bij wat Thuisarts aanraadt voor gezond eten. Die adviezen zijn bedoeld voor je gezondheid en voor je hart en bloedvaten. Ze zijn niet opgesteld als dieet tegen ontsteking, maar ze lijken wel sterk op het mediterrane patroon.
Meer op je bord11:
- Groente en fruit: elke dag 250 gram groente of meer en 200 gram fruit of meer.
- Volkoren: eet veel volkoren producten.
- Afwisseling: wissel af tussen peulvruchten, noten, ei en vis.
- Noten: eet elke dag een handje ongezouten noten of pinda’s.
- Vis: eet 1 keer per week vis, liefst vette vis zoals haring of zalm.
- Vet: smeer en bak met zachte of vloeibare olie en vet.
- Drinken: water, thee en koffie zonder suiker.
Minder vaak op je bord11:
- Rood vlees: maximaal 100 gram per week.
- Bewerkt vlees: zo weinig mogelijk, zoals hamburger, worst, plakjes kipfilet en andere vleeswaren.
De Gezondheidsraad vat het samen als een verschuiving naar meer plantaardig en minder dierlijk eten, met minder suikerhoudende dranken12. De richtlijn voor hart- en vaatziekten noemt groente, fruit, vis en ongezouten noten als producten die het risico op hart- en vaatziekten verlagen13.
Kook zelf wanneer het kan. In kant-en-klaar eten zit vaak veel zout, suiker en vet11. Kook je zelf, dan bepaal je hoeveel daarvan in de pan gaat.
Wanneer naar je huisarts?
Een ander eetpatroon kun je zonder huisarts beginnen. Neem wel contact op met je huisarts als:
- een bloeduitslag een verhoogde ontstekingswaarde laat zien en je wilt weten wat dat voor jou betekent;
- je klachten hebt die niet overgaan en die je aan ontsteking toeschrijft;
- je reuma of een andere ontstekingsziekte hebt en je eten flink wilt aanpassen;
- je medicijnen gebruikt en een supplement zoals curcumine of visolie overweegt. Overleg dan met je huisarts of apotheker.
Een eetpatroon of supplement vervangt geen behandeling die je arts heeft voorgesteld.
Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.
Wat je hieruit kunt meenemen
Je hoeft geen poeders of pillen te kopen om goed te eten voor je lichaam. Een bord met veel groente, peulvruchten, volkoren en noten, af en toe vette vis, olijfolie als vet en weinig bewerkt vlees past bij de Nederlandse adviezen voor gezond eten, die bedoeld zijn voor je gezondheid en je hart. Het lijkt ook sterk op het mediterrane patroon. Dat mediterrane patroon verlaagde in proeven enkele ontstekingswaarden en ging samen met minder hartinfarcten en beroertes. Laat je niet verleiden door lijstjes met superfoods. Het werk zit in wat je elke dag eet.
Veelgestelde vragen
Bestaat er een ontstekingsremmend dieet?
Zie ik het terug op mijn CRP-uitslag?
Moet ik kurkuma of een ander supplement nemen?
Is visolie net zo goed als vette vis?
Hoe lang duurt het voor een eetpatroon iets doet?
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Bewering | Bewijsniveau | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Een mediterraan eetpatroon gaat samen met minder hart- en vaatziekten | Redelijk | In vier gelote proeven met 10.054 deelnemers, twee tot zeven jaar gevolgd, ging een mediterraan patroon samen met minder hartinfarcten, beroertes en sterfte door hart- en vaatziekten | Dat het de totale sterfte verlaagt. De uitkomsten liepen tussen de proeven flink uiteen en de onderzoekers vragen om meer proeven | 2 |
| Een mediterraan eetpatroon verlaagt enkele ontstekingswaarden | Redelijk | In 33 gelote proeven daalden hs-CRP, IL-6 en IL-17 | Dat ook het gewone CRP daalt, of dat je er minder ziek van wordt. De onderzoekers vragen om betere studies | 1 |
| Een ontstekingsremmend eetpatroon met minder calorieën verbetert ontstekingswaarden bij obesitas | Beperkt | Bij 81 volwassenen met obesitas daalden in 24 weken het gewicht en het vet rond de organen, en verbeterden de ontstekingswaarden | Hoeveel door het eetpatroon zelf kwam en hoeveel door het afvallen. Het gaat om één studie | 3 |
| Ontstekingsremmende eetpatronen geven minder pijn bij reumatoïde artritis | Beperkt | In 7 gelote proeven met 326 deelnemers lag de pijnscore bijna 1 centimeter lager op een schaal van 10 centimeter | Hoe zeker dat is: alle studies hadden een groot risico op vertekening | 4 |
| Bij volwassenen met nierschade door diabetes geven polyfenolen een bescheiden verbetering van onder meer HbA1c en CRP | Beperkt | In gelote proeven bij deze groep, met polyfenolen uit eten of supplementen, daalden onder meer HbA1c en CRP iets | Of dit ook geldt voor mensen zonder nierschade. Het bewijs was van lage of zeer lage kwaliteit, waardoor de onderzoekers geen advies konden geven | 5 |
| Meer omega-3, meestal als capsule, maakt weinig of geen verschil voor de totale sterfte en voor hart- en vaatziekten | Sterk | In 86 gelote proeven met 162.796 deelnemers, met hoge zekerheid voor totale sterfte en hart- en vaatziekten. De triglyceriden daalden met ongeveer 15 procent | Wat vette vis eten doet. Daarover zegt deze samenvatting weinig. Voor sterfte door kransslagaderziekte was er mogelijk een kleine daling, met lage zekerheid | 10 |
Zie ook
Bronnen
- Keshani M, Rafiee S, Heidari H, et al. (2026). Mediterranean Diet Reduces Inflammation in Adults: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. PMID: 41211687. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 33 gelote proeven met 3476 deelnemers naar mediterrane voeding en ontstekingswaarden. Mediterrane voeding verlaagde onder meer hs-CRP, IL-6 en IL-17, maar andere maten veranderden niet, en betere studies zijn nodig om dit te bevestigen. bron
- Sebastian SA, Padda I, Johal G (2024). Long-term impact of mediterranean diet on cardiovascular disease prevention: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PMID: 38431146. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van vier gelote proeven met 10.054 deelnemers naar mediterrane voeding en hart- en vaatziekten, met 2 tot 7 jaar volgen. Mediterrane voeding ging samen met minder ernstige hartproblemen, hartinfarcten, beroertes en sterfte door hart- en vaatziekten, maar niet met minder sterfte in het algemeen. bron
- Kenđel Jovanović G, Mrakovcic-Sutic I, Pavičić Žeželj S, et al. (2020). The Efficacy of an Energy-Restricted Anti-Inflammatory Diet for the Management of Obesity in Younger Adults. PMID: 33266499. Evidence: RCT Proef bij 81 mensen met obesitas die 24 weken een energiebeperkt ontstekingsremmend dieet volgden. Gewicht en vet rond de organen daalden, en de stofwisseling en ontstekingswaarden verbeterden, wat volgens de auteurs wijst op een werkzame aanpak van obesitas. bron
- Schönenberger KA, Schüpfer AC, Gloy VL, et al. (2021). Effect of Anti-Inflammatory Diets on Pain in Rheumatoid Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis. PMID: 34959772. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 12 studies, waarvan 7 in de berekening met 326 deelnemers, naar ontstekingsremmende diëten bij reumatoïde artritis. Zulke diëten gaven 9,22 mm minder pijn op een schaal van 10 cm, maar alle studies hadden een hoog risico op vertekening en het bewijs is zeer zwak. bron
- Macena ML, Nunes LFDS, da Silva AF, et al. (2022). Effects of dietary polyphenols in the glycemic, renal, inflammatory, and oxidative stress biomarkers in diabetic nephropathy: a systematic review with meta-analysis of randomized controlled trials. PMID: 35595310. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van gelote proeven bij volwassenen met nierschade door diabetes, waarin polyfenolen uit voeding of supplementen zijn getest. De effecten op onder meer HbA1c en eiwit in de urine waren bescheiden, en door de lage kwaliteit van het bewijs zijn geen aanbevelingen te geven. bron
- Arancibia-Riveros C, Domínguez-López I, Laveriano-Santos EP, et al. (2024). Unlocking the power of polyphenols: A promising biomarker of improved metabolic health and anti-inflammatory diet in adolescents. PMID: 38964203. Evidence: Observational Onderzoek bij 662 jongeren met een gemiddelde leeftijd van 12 jaar, twee jaar gevolgd, naar polyfenolen in de urine als maat voor ontstekingsremmende voeding. Bij jongens hingen meer polyfenolen samen met een minder ontstekingsbevorderend dieet, en bij alle jongeren met het verdwijnen van metabool syndroom. bron
- Mokgalaboni K, Mashaba RG, Phoswa WN, et al. (2024). Curcumin Attenuates Hyperglycemia and Inflammation in Type 2 Diabetes Mellitus: Quantitative Analysis of Randomized Controlled Trial. PMID: 39683570. Evidence: Meta_Analysis Samenvatting van 18 gelote proeven met 1382 mensen met type 2 diabetes naar curcumine. Curcumine verlaagde de nuchtere bloedsuiker, de langetermijnbloedsuiker en het CRP vergeleken met placebo, en de auteurs raden vervolgonderzoek aan naar de juiste dosis en duur. bron
- Liu AJ, Wu PC, Chen YP, et al. (2025). Effects of curcumin and Curcuma longa extract on inflammatory biomarkers in patients with rheumatoid arthritis (RA) and systemic lupus erythematosus (SLE): a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PMID: 41372521. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van zeven gelote proeven met 314 patiënten met reumatoïde artritis of lupus naar curcumine en ontstekingswaarden. Er was geen significant effect op ziekteactiviteit, bezinking of CRP, en de effecten waren beperkt en wisselend. bron
- Calder PC (2017). Omega-3 fatty acids and inflammatory processes: from molecules to man. PMID: 28900017. Evidence: Narrative_Review Overzichtsartikel over omega-3-vetzuren (EPA en DHA uit vette vis) en ontstekingsprocessen. Deze vetzuren kunnen veel onderdelen van ontsteking gedeeltelijk remmen, en proeven bij mensen laten voordeel zien bij reumatoïde artritis en bij het stabiliseren van gevorderde plaques in de slagaders. bron
- Abdelhamid AS, Brown TJ, Brainard JS, et al. (2020). Omega-3 fatty acids for the primary and secondary prevention of cardiovascular disease. PMID: 32114706. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 86 gelote proeven met 162.796 deelnemers naar omega-3-vetzuren uit vis en planten en hart- en vaatziekten. Meer omega-3 uit vis gaf weinig of geen verschil voor sterfte en hart- en vaatgebeurtenissen, en mogelijk een lichte daling van sterfte door kransslagaderziekte. bron
- Thuisarts (2026c). Ik wil gezond eten, hoe kan ik dat doen? Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van de huisartsen over gezond eten: veel groente, fruit en volkoren, elke dag ongezouten noten en één keer per week vis. Weinig rood en bewerkt vlees. bron
- Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen goede voeding 2015. Advies aan de minister van VWS, 04-11-2015. [Advies, Gezondheidsraad] Advies van de Gezondheidsraad over gezond eten, de basis van de Schijf van Vijf. De kern: meer plantaardig en minder dierlijk eten, en minder suikerhoudende dranken. bron
- NHG (2026). NHG-Standaard en multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair risicomanagement (CVRM), samenvatting. Nederlands Huisartsen Genootschap en Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase, gepubliceerd 24-09-2026. [Richtlijn, NHG/FMS] De richtlijn van huisartsen en medisch specialisten over het voorkomen van hart- en vaatziekten. Ze noemt chronische ontstekingsziekten als iets wat het risico kan verhogen en adviseert gezond eten volgens de Schijf van Vijf; visoliepillen raadt ze niet aan. bron
- Jafari A, Abbastabar M, Alaghi A, et al. (2024). Curcumin on Human Health: A Comprehensive Systematic Review and Meta-Analysis of 103 Randomized Controlled Trials. PMID: 39478418. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 103 gelote proeven met 7216 deelnemers naar curcumine (kurkuma) en 42 gezondheidsuitkomsten. Curcumine kan de nuchtere bloedsuiker, bloedvetten, ontstekings- en oxidatiewaarden beïnvloeden, maar de kwaliteit van de studies is beperkt, dus grotere en langere proeven zijn nodig. bron
Verder lezen
Stress en laaggradige ontsteking: wat de bewijsketen wel en niet draagt
Hangt stress samen met laaggradige ontsteking? Wat bekend is over cortisol, afweer en CRP en waarom een bloedwaarde…
Lees → Ontsteking en inflammagingIs laaggradige ontsteking onzin? De samenhang is echt en de belofte eromheen niet
Is laaggradige ontsteking onzin? De samenhang met ouder worden is echt, maar er is geen grenswaarde, geen diagnose…
Lees → Ontsteking en inflammagingVisceraal vet en ontsteking: wat het getal op je weegschaal wel en niet zegt
Het getal voor visceraal vet op je weegschaal is een schatting. Lees wat het wel en niet zegt…
Lees →