Natuurlijke ontstekingsremmers: wat het onderzoek werkelijk laat zien
Volgens een samenvatting van ruim honderd gelote proeven kan curcumine, de stof die kurkuma zijn gele kleur geeft, het CRP beïnvloeden, een ontstekingswaarde in je bloed. Voor gember, quercetine en resveratrol is het bewijs dunner en gaat het vaak om kleine groepen, zoals kinderen met obesitas of mensen met een vette lever. Dit onderzoek laat vooral een veranderd getal op je uitslag zien, wat nog niet betekent dat je minder kans op ziekte hebt. Wil je zelf iets doen, begin dan bij gezond eten en regelmatig bewegen: daar heb je geen potje uit de drogist voor nodig.
Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.
In de supermarkt staan ze naast elkaar: kurkumashots, gemberthee en potjes met quercetine of resveratrol, allemaal met de belofte dat ze ontsteking remmen. Ze komen uit planten, dus het voelt vertrouwd en onschuldig. Maar werken ze ook, en wat levert het je uiteindelijk op?
Wat bedoelen mensen met een natuurlijke ontstekingsremmer?
Meestal een plantenstof in pilvorm die een lichte, langdurige ontsteking in je lichaam zou temperen. Een gewone ontsteking is nuttig: hij laait op bij een wond of infectie, ruimt op en dooft weer uit. Een lichte ontsteking die blijft hangen is iets anders. Volgens onderzoekers kan zo’n blijvende ontsteking ontstaan door onder meer infecties, weinig bewegen, ongezond eten, schadelijke stoffen en langdurige stress, en kan ze bijdragen aan hart- en vaatziekten, kanker en diabetes1. Wat zo’n laaggradige ontsteking precies is, lees je in laaggradige ontsteking.
Of een plantenstof ontsteking remt, meten onderzoekers bijna altijd via een ontstekingswaarde in het bloed. De bekendste zijn CRP, IL-6 en TNF-alfa, en onderzoekers noemen zo’n waarde ook wel een marker. Daalt zo’n waarde, dan heet een stof al snel ontstekingsremmend. Een lagere waarde is alleen nog niet hetzelfde als beschermd zijn tegen ziekte.
Werkt curcuma tegen ontsteking?
Curcumine, het werkzame bestanddeel van kurkuma, kan ontstekingswaarden zoals het CRP beïnvloeden. Dat blijkt uit een samenvatting van 103 gelote proeven met samen ruim 7.200 deelnemers, die curcumine of kurkuma vergeleek met een nepmiddel en naar 42 verschillende uitkomsten keek2. Het bewijs voor het CRP beoordeelden de onderzoekers als sterk, net als dat voor de nuchtere bloedsuiker, het HDL-cholesterol en het gewicht.
Toch zit er een kanttekening aan. De samenvatting als geheel is stevig, maar de losse proeven hadden vaak zwakke punten in hun opzet. De onderzoekers vragen daarom zelf om grotere, beter opgezette en langere proeven2. Je weet dus dat curcumine het getal kan bewegen, maar niet hoe lang dat aanhoudt en wat het je op termijn oplevert.
Lees je dat curcumine veroudering afremt, dan komt dat uit onderzoek met dieren en gist. Wormen, fruitvliegjes, muizen en gistcellen leefden met curcumine gemiddeld langer3. Of dat bij mensen ook zo is, zegt dat onderzoek niet. Een advies voor jou kun je er dus niet uit halen.
Helpt gember?
In een proef bij kinderen met obesitas en een vette lever nam het levervet af met gember. Daarin kregen 160 kinderen van 8 tot 11 jaar twaalf weken gembercapsules, een ontstekingsremmend dieet, allebei of niets4. Volgens de onderzoekers werkte gember samen met het dieet nog beter dan gember alleen.
Het CRP daalde in alle drie de behandelgroepen, ook in de groep die alleen het dieet volgde. Dat dieet bestond uit veel groente en fruit, vis, mager vlees, noten en peulvruchten, zonder voedsel dat als ontstekingsbevorderend geldt4. Een lager CRP kon dus ook zonder gember. Over volwassenen zegt deze proef niets.
Wat doen quercetine en resveratrol?
Ook bij deze twee stoffen is bij mensen veel minder gemeten dan bij curcumine, en vaak bij een specifieke groep.
Quercetine
Quercetine is een plantenstof die bij proefdieren met artrose het kraakbeen verbeterde. Of dat bij mensen ook zo is, moeten proeven nog uitwijzen5.
In een proef bij 41 mensen met een vette lever kregen de deelnemers twaalf weken quercetine en twaalf weken een nepmiddel. Met quercetine daalde het vet in de lever van gemiddeld 11,5 naar 9,6 procent, terwijl het met het nepmiddel vrijwel gelijk bleef6. Ze vielen met quercetine ook iets meer af, anderhalve kilo tegenover twee ons, en dat verklaart mogelijk een deel van het verschil. Bijwerkingen door quercetine werden niet gezien.
Resveratrol
Resveratrol, bekend van de schil van druiven, verlaagde de ontstekingsstof TNF-alfa bij mensen met een verhoogd risico op vernauwde kransslagaders. Voor IL-6 vond de analyse geen duidelijk verschil, maar daarvoor waren er te weinig deelnemers. Bij mensen die al vernauwde kransslagaders hadden, vond de analyse geen duidelijk effect7.
In een andere samenvatting werkte de binnenwand van de bloedvaten na resveratrol iets beter: de vaten konden zich iets verder verwijden. Niet alle andere gemeten stoffen veranderden mee8.
Voorkomt een lagere ontstekingswaarde ziekte?
Dat is voor geen van deze stoffen vastgesteld. Wat je hierboven las, gaat over een getal in het bloed, levervet op een scan of proeven met dieren. Over minder hartinfarcten of een langer gezond leven bij mensen gaat het nergens.
Je kunt een ontstekingswaarde zien als de rook van een smeulend vuurtje. Aan de rook zie je dat er iets brandt. Wappert iemand de rook weg, dan smeult het vuurtje gewoon door: het getal op je uitslag zakt, terwijl de ontsteking eronder blijft. Andersom kan het vuurtje kleiner worden terwijl je nauwelijks minder rook ziet. Of de rook bij deze stoffen minder wordt omdat het vuurtje kleiner is, weet je niet.
Ook als curcumine je CRP verandert, weet je daarom nog niet of je er minder vaak ziek van wordt. Die stap is in het onderzoek naar deze plantenstoffen nog niet gezet.
Wat kun je zelf doen?
Je hoeft geen potje te kopen om iets voor je lichaam te doen. Twee dingen liggen voor de hand: bewegen, ook met wat krachttraining, en eten volgens de Nederlandse adviezen voor gezond eten. Het onderzoek hieronder is klein en ging over specifieke groepen, dus zie het als richting. Meer over eten en ontsteking lees je in ontstekingsremmende voeding.
Waarom het telt: in een proef met 32 vrouwen na de overgang deden er 21 zestien weken lang drie keer per week krachttraining, de anderen niet. De vrouwen die trainden werden sterker en verloren vet. In de groep die het meest trainde, nam ook de tailleomvang af, daalde het cholesterol en steeg de ontstekingsstof IL-6 veel minder dan bij de vrouwen die niet trainden9.
Zo doe je het: combineer wandelen of fietsen met oefeningen voor je spieren, zoals traplopen, squats of werken met gewichten. Begin rustig en bouw op.
Waarom het telt: wat de Nederlandse adviezen zeggen over gezond eten is eenvoudig: eet veel groente, fruit en volkoren producten, en wissel af tussen peulvruchten, noten, ei en vis10. Die adviezen gaan over gezond eten in het algemeen en niet over ontsteking. Je eet zo wel vanzelf het soort voedsel waaruit ook het ontstekingsremmende dieet in de gemberproef bestond: groente, fruit, vis, noten en peulvruchten.
Zo doe je het: zet bij elke maaltijd groente op tafel, neem een handje noten als tussendoortje, eet één keer per week vis en wissel af met peulvruchten en ei.
Ook een voedingsmiddel kan klachten verlichten zonder dat de ontstekingswaarde meebeweegt. Bij mensen met reumatoïde artritis namen pijn en ziekteactiviteit meer af bij wie twaalf weken lijnzaad at dan bij wie geroosterde tarwe kreeg, terwijl het CRP en de bezinking niet verschilden11.
Wanneer naar je huisarts?
Neem contact op met je huisarts of apotheker:
- als je medicijnen gebruikt en een supplement met curcumine, gember, quercetine of resveratrol overweegt;
- als je klachten hebt die je aan ontsteking toeschrijft, zoals aanhoudende pijn of moeheid;
- als je een verhoogde ontstekingswaarde op je uitslag hebt en wilt weten wat die betekent.
Of je klachten bij ontsteking passen, lees je in symptomen van laaggradige ontsteking.
Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.
Wat je hieruit kunt meenemen
Natuurlijke ontstekingsremmers zijn minder spectaculair dan de etiketten beloven. Curcumine kan je CRP beïnvloeden, maar wat dat je op termijn oplevert, is niet bekend. Bij gember, quercetine en resveratrol gaat het om weinig en klein onderzoek, vaak bij een groep die anders is dan jij. Laat je dus niet gek maken door een kurkumashot die je gezondheid zou redden. Wil je iets doen, begin dan bij je bord en bij bewegen, en bespreek een supplement met je huisarts of apotheker als je medicijnen gebruikt.
Veelgestelde vragen
Is kurkuma uit de keuken hetzelfde als een supplement?
En visolie of omega-3?
Zijn natuurlijke ontstekingsremmers veilig?
Ik heb een verhoogd CRP. Kan ik dat met een supplement oplossen?
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Bewering | Bewijsniveau | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Curcumine beïnvloedt het CRP | Sterk | In een samenvatting van 103 gelote proeven tegenover een nepmiddel beoordeelden de onderzoekers het bewijs voor een effect op het CRP als sterk | Hoe groot het effect is, of curcumine ziekte voorkomt en hoe lang het aanhoudt. De losse proeven waren vaak matig opgezet | 2 |
| Gember en levervet bij kinderen met obesitas | Beperkt | Bij kinderen met obesitas en een vette lever nam het levervet af met gember. Het CRP daalde ook met alleen een ontstekingsremmend dieet | Iets over volwassenen. Het gaat om een proef van twaalf weken | 4 |
| Quercetine en vet in de lever | Beperkt | Bij mensen met een vette lever daalde het levervet met quercetine meer dan met een nepmiddel, mogelijk deels door iets meer gewichtsverlies | Wat het op lange termijn doet. Het gaat om een kleine proef met 41 mensen | 6 |
| Quercetine en kraakbeen | Beperkt | Bij proefdieren met artrose verbeterde het kraakbeen | Of quercetine bij mensen kraakbeen beschermt | 5 |
| Resveratrol, TNF-alfa en de vaatwand | Redelijk | Bij mensen met een verhoogd risico op kransslagaderziekte daalde TNF-alfa. In een tweede samenvatting konden de bloedvaten zich iets beter verwijden | Iets over IL-6, want daarvoor waren te weinig deelnemers, of een effect bij mensen die de ziekte al hebben | 7, 8 |
Zie ook
Bronnen
- Furman D et al. (2019). Chronic inflammation in the etiology of disease across the life span. PMID: 31806905. Evidence: Narrative_Review Overzichtsartikel over chronische ontsteking in het hele lichaam, die door onder meer infecties, weinig beweging, slechte voeding, giftige stoffen en stress kan ontstaan. Volgens de auteurs kan die ontsteking leiden tot hart- en vaatziekten, kanker en diabetes, en doen ze voorstellen voor vroege opsporing en preventie. bron
- Jafari A et al. (2024). Curcumin on Human Health: A Comprehensive Systematic Review and Meta-Analysis of 103 Randomized Controlled Trials. PMID: 39478418. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 103 gelote proeven met 7216 deelnemers naar curcumine (kurkuma) en 42 gezondheidsuitkomsten. Curcumine kan de nuchtere bloedsuiker, bloedvetten, ontstekings- en oxidatiewaarden beïnvloeden, maar de kwaliteit van de studies is beperkt, dus grotere en langere proeven zijn nodig. bron
- Zia A et al. (2021). The role of curcumin in aging and senescence: Molecular mechanisms. PMID: 33360051. Evidence: Narrative_Review Overzichtsartikel over curcumine, een stof uit kurkuma, en veroudering. In proefdieren zoals wormen, fruitvliegjes, gist en muizen verlengde curcumine de gemiddelde levensduur, en de auteurs bespreken de mogelijke werking tegen leeftijdsgebonden ziekten. bron
- Kamari N et al. (2023). Combination of the effect of ginger and anti-inflammatory diet on children with obesity with nonalcoholic fatty liver disease: A randomized clinical trial. PMID: 37051346. Evidence: RCT Gelote proef van 12 weken bij 160 kinderen van 8 tot 11 jaar met obesitas en een vette lever, met gember, een ontstekingsremmend dieet, beide of niets. Het levervet nam af met gember en volgens de auteurs nog sterker in combinatie met het dieet. bron
- Yamaura K et al. (2023). Therapeutic potential of senolytic agent quercetin in osteoarthritis: A systematic review and meta-analysis of preclinical studies. PMID: 37442369. Evidence: Systematic_Review (dieronderzoek) Samenvatting van 12 dierstudies naar het effect van quercetine op kraakbeen bij artrose. Quercetine verbeterde de kraakbeenscores en lijkt dus gunstig bij dieren, maar proeven bij mensen zijn nodig om de werking te bevestigen. bron
- Li N et al. (2024). Quercetin intervention reduced hepatic fat deposition in patients with nonalcoholic fatty liver disease: a randomized, double-blind, placebo-controlled crossover clinical trial. PMID: 39032786. Evidence: RCT Gelote proef bij 41 mensen met een vette lever, die allemaal beide behandelingen kregen: 12 weken quercetine (500 mg) en 12 weken placebo. Quercetine verlaagde het levervet matig, mogelijk deels doordat het lichaamsgewicht iets meer daalde, en er waren geen bijwerkingen die met de behandeling samenhingen. bron
- Damay VA, Ivan I (2024). Resveratrol as an Anti-inflammatory Agent in Coronary Artery Disease: A Systematic Review, Meta-Analysis and Meta-Regression. PMID: 38958883. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van tien gelote proeven en drie dierstudies naar resveratrol en ontstekingswaarden bij kransslagaderziekte. Resveratrol verlaagde TNF-α bij mensen met een risico, maar niet IL-6, en bij mensen met bevestigde ziekte was het nut beperkt door onder meer leeftijd, bloeddruk en een te lage dosis. bron
- Mohammadipoor N et al. (2022). Resveratrol supplementation efficiently improves endothelial health: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PMID: 35833325. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van gelote proeven (17 studies) naar het effect van resveratrolsupplementen op de functie van de bloedvaatwand. Resveratrol lijkt de vaatfunctie te verbeteren, hoewel niet alle gemeten stoffen veranderden, en de auteurs noemen dit vooral van belang bij hart- en vaatziekten. bron
- Nunes PR et al. (2016). Effect of resistance training on muscular strength and indicators of abdominal adiposity, metabolic risk, and inflammation in postmenopausal women: controlled and randomized clinical trial of efficacy of training volume. PMID: 26984105. Evidence: RCT Gelote proef bij tweeëndertig vrouwen na de menopauze die 16 weken lang drie keer per week krachttraining deden met lage of hoge hoeveelheid, of niet trainden. Beide trainingsgroepen werden sterker, maar alleen de hoge hoeveelheid verbeterde tailleomvang en cholesterol en voorkwam een stijging van interleukine-6. bron
- Thuisarts (2026c). Ik wil gezond eten, hoe kan ik dat doen? Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van de huisartsen over gezond eten: veel groente, fruit en volkoren, elke dag ongezouten noten en één keer per week vis. Weinig rood en bewerkt vlees. bron
- Ghaseminasab-Parizi M et al. (2022). The effect of flaxseed with or without anti-inflammatory diet in patients with rheumatoid arthritis, a randomized controlled trial. PMID: 34837524. Evidence: RCT Gelote proef van 12 weken bij 120 mensen met reumatoïde artritis, die lijnzaad (30 gram per dag) met of zonder ontstekingsremmend dieet kregen, of geroosterde tarwe. Lijnzaad verlaagde de ziekteactiviteit en de pijn, en kan volgens de auteurs een nuttige aanvullende behandeling zijn. bron
- Ajabnoor SM et al. (2021). Long-term effects of increasing omega-3, omega-6 and total polyunsaturated fats on inflammatory bowel disease and markers of inflammation: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PMID: 33084958. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 83 gelote proeven met 41.751 deelnemers naar omega-3, omega-6 en andere meervoudig onverzadigde vetten bij chronische darmontstekingen. Volgens de auteurs hebben deze vetten weinig of geen effect op het voorkomen of behandelen van die darmziekten of op langdurige ontstekingswaarden. bron
- Chang JP et al. (2023). Safety of Supplementation of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. PMID: 37567449. Evidence: Systematic_Review Samenvatting van 90 gelote proeven naar bijwerkingen van omega-3-supplementen. Deelnemers kregen vaker diarree, een vreemde smaak en een neiging tot bloeden dan met placebo, maar minder rugpijn, en er waren geen duidelijke ernstige bijwerkingen. bron
Verder lezen
Stress en laaggradige ontsteking: wat de bewijsketen wel en niet draagt
Hangt stress samen met laaggradige ontsteking? Wat bekend is over cortisol, afweer en CRP en waarom een bloedwaarde…
Lees → Ontsteking en inflammagingIs laaggradige ontsteking onzin? De samenhang is echt en de belofte eromheen niet
Is laaggradige ontsteking onzin? De samenhang met ouder worden is echt, maar er is geen grenswaarde, geen diagnose…
Lees → Ontsteking en inflammagingVisceraal vet en ontsteking: wat het getal op je weegschaal wel en niet zegt
Het getal voor visceraal vet op je weegschaal is een schatting. Lees wat het wel en niet zegt…
Lees →