Bloeddruk verlagen: hoeveel scheelt minder zout, bewegen of afvallen?
Je kunt je bloeddruk verlagen met dingen die je zelf in de hand hebt. Minder zout eten, regelmatig bewegen en ongeveer 5 kilo afvallen als je te zwaar bent halen je bovendruk elk gemiddeld ruim 4 punten omlaag. Bij mensen met een hoge bloeddruk is het effect vaak groter. Rook je, dan is stoppen het belangrijkst. Medicijnen zijn niet altijd nodig, en krijg je ze wel, dan blijven deze stappen de moeite waard. Je hoeft niet alles tegelijk te doen: elke stap die je volhoudt, telt mee.
Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.
Je huisarts meet een te hoge bloeddruk en vraagt of je eerst zelf iets wilt proberen. Minder zout, meer bewegen, afvallen: je hebt het allemaal weleens gehoord. Maar hoeveel scheelt het eigenlijk, en waar begin je?
Waarom helpt het om je bloeddruk te verlagen?
Een lagere bloeddruk ontlast je hart en je bloedvaten. In proeven met bloeddrukverlagende medicijnen gaf elke 10 punten lagere bovendruk 20 procent minder ernstige hart- en vaatziekten, 27 procent minder beroertes en 13 procent minder sterfte door welke oorzaak dan ook1. Dat gold zowel in proeven waarin de bloeddruk aan het begin hoger was als in proeven waarin hij lager was.
Met gezonder leven kan je bloeddruk ook lager worden2. Bij leefstijl is meestal alleen gemeten hoeveel de bloeddruk daalt, niet of er daardoor minder hartaanvallen of beroertes komen. Wat een hoge bloeddruk precies is en waardoor je hem krijgt, lees je in hoge bloeddruk.
Hoeveel scheelt minder zout?
Minder zout eten verlaagt je bovendruk gemiddeld met ruim 4 punten en bij een hoge bloeddruk met ruim 5.
Waarom het werkt: zout verhoogt je bloeddruk3. Wie minstens vier weken ruim 4 gram zout per dag minder at, had een bovendruk die gemiddeld ruim 4 punten lager lag. Bij mensen met een hoge bloeddruk was dat ruim 5 punten, bij mensen met een normale bloeddruk ruim 2. Hoe meer zout mensen lieten staan, hoe groter de daling: bij 6 gram per dag minder was het bijna 6 punten4.
Zo doe je het: zet geen zout op tafel en gebruik het niet tijdens het koken. Kies zoveel mogelijk voor andere smaakmakers, zoals verse kruiden2.
Welke voeding helpt je bloeddruk verlagen?
Een eetpatroon dat speciaal voor je bloeddruk is bedacht, haalt je bovendruk gemiddeld ruim 3 punten omlaag. Het heet DASH. Je eet minder zout en ongezonde vetten en meer kalium, calcium, magnesium en vezels5. Vergeleken met een gewoon eetpatroon zakte de bovendruk met DASH gemiddeld ruim 3 punten en de onderdruk 2,5 punten, bij volwassenen met en zonder hoge bloeddruk6. Het effect was groter in proeven waarin de deelnemers daarnaast veel zout aten en in proeven met deelnemers jonger dan 50.
Een lagere bloeddruk is niet automatisch hetzelfde als minder hartaanvallen. Of het DASH-eetpatroon ook hartaanvallen en beroertes voorkomt, is nog niet duidelijk, omdat er te weinig langdurig onderzoek naar is gedaan. Het lijkt naast je bloeddruk wel je totale cholesterol en je triglyceriden te verlagen5.
Wat je verder kunt eten voor een gezond cholesterol, lees je in cholesterol verlagen met voeding.
Hoeveel helpt bewegen, en welke soort?
Bewegen verlaagt je bloeddruk in rust en bijna elke vorm van training helpt. Duurtraining zoals wandelen, fietsen of zwemmen verlaagde de bovendruk gemiddeld 4,5 punten, krachttraining ongeveer evenveel en een combinatie van beide 6 punten. De grootste daling gaven statische oefeningen, waarbij je een spier een tijdje aanspant zonder te bewegen, zoals de muurzit: met je rug tegen de muur zitten alsof er een stoel onder je staat7.
Heb je een hoge bloeddruk, dan zakt je bovendruk na duurtraining meer dan bij mensen met een normale bloeddruk8. Welke soort training zij deden, maakte weinig uit: alle vormen samen gaven ruim 7 punten daling9. Bij statische oefeningen zakte de bovendruk in de spreekkamer wel, maar een meter die een heel etmaal meet, liet geen duidelijke daling zien10.
Hoeveel is genoeg? Beweeg 2,5 uur of meer per week actief, bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen2. Verspreid dat over meerdere dagen en doe minstens twee keer per week oefeningen die je spieren en botten sterker maken, als je ouder bent samen met balansoefeningen3. Zit je veel, ga dan vaker staan of loop elk half uur even rond2.
Hoeveel scheelt afvallen?
Ben je te zwaar, dan helpt afvallen: per kilo die eraf gaat, zakt je bovendruk gemiddeld ongeveer 1 punt.
Waarom het werkt: extra lichaamsvet kan je bloeddruk verhogen3. In proeven verlaagde gemiddeld 5 kilo afvallen de bovendruk met ruim 4 punten, ongeveer 1 punt per kilo. In groepen die gemiddeld meer dan 5 kilo afvielen, daalde de bovendruk met ruim 6,5 punten, in groepen die minder afvielen met bijna 311.
Zo doe je het: eet wat minder, beweeg meer of doe allebei, want zo vielen de deelnemers in die proeven af11.
Over vet rond je buik en wat het in je lichaam doet, lees je meer in buikvet en ontsteking.
Helpen minder alcohol, stoppen met roken en geen drop?
Veel alcohol en drop maken je bloeddruk hoger en roken beschadigt je hart en bloedvaten. Bij drinken gaat het dus vooral om wat je laat staan: geen alcohol en niet veel zoethoutthee2.
- Stoppen met roken: rook je, dan is stoppen het belangrijkst, want roken geeft veel schade aan je hart en bloedvaten2.
- Minder alcohol: bij mensen die meer dan twee drankjes per dag dronken, zakte de bloeddruk als ze gingen minderen. Een drankje was in die proeven 12 gram alcohol en de deelnemers waren vooral mannen. Het meest daalde de bovendruk bij wie zes of meer drankjes per dag dronk en dat ongeveer halveerde: met 5,5 punten12. Het advies van de huisarts is om geen alcohol te drinken2.
- Geen drop en weinig zoethoutthee: daarin zit glycyrrizine, een stof die je bloeddruk hoger maakt2.
- Stress: heb je veel stress, kijk dan hoe dat komt. Je huisarts kan je daarbij helpen2.
Wanneer zijn medicijnen toch nodig?
Of je medicijnen nodig hebt, hangt af van je risico op hart- en vaatziekten; ze zijn niet altijd nodig2. Is je bovendruk in de spreekkamer 180 of hoger, dan is behandelen in principe altijd nodig, wat je risico verder ook is3.
Krijg je medicijnen, dan blijft gezond leven belangrijk2. Afvallen hielp ook bij mensen die al bloeddrukmedicijnen gebruikten: in die groepen daalde de onderdruk zelfs meer dan bij mensen zonder medicijnen11. Wanneer je moet bellen, staat in het kader hieronder.
Bel direct 112, de huisarts of de huisartsen-spoedpost in deze situaties2:
- Je hebt pijn op je borst.
- Je hebt opeens veel pijn tussen je schouders.
- Je bent erg benauwd.
- Je hebt een verlamde arm of een verlamd been, een scheve mond of je kunt opeens niet goed meer praten.
Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost in deze situaties2:
- Je meet een bovendruk hoger dan 180 en je hebt er klachten bij zoals hoofdpijn, erg duizelig zijn of benauwd zijn.
- Je bovendruk is hoger dan 200 en dat is hoger dan je gewend bent.
- Je hebt de bloeddruk op 1 dag vaker gemeten en de bovendruk blijft zo hoog.
- Je bovendruk is lager dan 90.
Wanneer naar je huisarts?
Maak een afspraak met je huisarts of bel met je huisarts of de praktijkondersteuner in deze situaties2:
- Je bovendruk is tussen 180 en 200 en dat is hoger dan je gewend bent.
- Je bovendruk is een week lang tussen 160 en 180. En dat is hoger dan je hebt afgesproken.
- Je bovendruk is een week lang lager dan 110, maar hoger dan 90.
Heb je een week lang thuis gemeten, dan geldt dit13:
- Is je gemiddelde bovendruk 135 of hoger? En ben je jonger dan 70 jaar? Bel dan je huisarts tijdens werkdagen.
- Ben je 70 jaar of ouder? Bel dan tijdens werkdagen je huisarts als je gemiddelde bovendruk 145 of hoger is.
- Heb je andere afspraken met je huisarts gemaakt? Die gaan dan voor.
Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.
Wat je hieruit kunt meenemen
Je bloeddruk verlagen begint bij gewone dingen: minder zout op je bord, elke week een paar uur bewegen, een paar kilo eraf als je te zwaar bent en stoppen met roken als je rookt. Minder zout, meer bewegen en afvallen halen je bovendruk elk gemiddeld een paar punten omlaag. Bij een hoge bloeddruk is het effect vaak groter. Kies wat bij je leven past en houd dat vol. Krijg je medicijnen, dan blijven deze gewoontes belangrijk. Over je behandeling beslis je samen met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Hoe snel zie je resultaat?
Helpt magnesium of kalium?
Helpt een zoutvervanger?
Tellen de effecten bij elkaar op?
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Bewering | Bewijsniveau | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Een lagere bovendruk door bloeddrukverlagende medicijnen geeft minder hart- en vaatziekten | Sterk | In gelote studies gaf elke 10 punten lagere bovendruk minder hart- en vaatziekten, beroertes en sterfte | Dat leefstijl hetzelfde effect op ziekte heeft: deze studies gingen over medicijnen | 1 |
| Minder zout eten verlaagt de bloeddruk | Sterk | In gelote studies zakte de bovendruk na minstens vier weken minder zout, het meest bij mensen met hoge bloeddruk | Of dat ook minder hartaanvallen of beroertes geeft: de studies maten de bloeddruk | 4 |
| Het DASH-eetpatroon verlaagt de bloeddruk | Redelijk | Vergeleken met een gewoon eetpatroon zakten boven- en onderdruk, bij mensen met en zonder hoge bloeddruk | Of het hartaanvallen en beroertes voorkomt: daarvoor is te weinig langdurig onderzoek | 6, 5 |
| Duurtraining, krachttraining en statische oefeningen verlagen de bloeddruk in rust | Sterk | In gelote studies daalde de bovendruk in rust na elke vorm van training; bij mensen met hoge bloeddruk maakte de soort training weinig uit | Of statische oefeningen ook de bloeddruk over een heel etmaal verlagen: bij mensen met hoge bloeddruk is daar geen duidelijke daling gevonden | 7, 9, 10 |
| Afvallen verlaagt de bloeddruk | Sterk | In gelote studies zakte de bovendruk ongeveer 1 punt per kilo, meer bij meer dan 5 kilo afvallen | Of dat ook minder hartaanvallen of beroertes geeft: de studies maten de bloeddruk | 11 |
| Minder alcohol verlaagt de bloeddruk bij wie meer dan twee drankjes per dag drinkt | Redelijk | In proeven zakte de bloeddruk het meest bij zware drinkers die halveerden | Iets over vrouwen in het bijzonder: de deelnemers waren vooral mannen | 12 |
Zie ook
Bronnen
- Ettehad D, Emdin CA, Kiran A et al. (2016). Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death: a systematic review and meta-analysis. Lancet. PMID: 26724178 [Meta-analyse] Een analyse van 123 gerandomiseerde onderzoeken met samen 613.815 deelnemers naar het effect van bloeddrukverlagende behandeling. Elke 10 mmHg lagere bovendruk verminderde het risico op ernstige hart- en vaatziekten, beroerte en hartfalen en ook de sterfte, ongeacht hoe hoog de bloeddruk aan het begin was. bron
- Thuisarts (2026a). Mijn bloeddruk is te hoog. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over hoge bloeddruk: wat boven- en onderdruk zijn, dat een bovendruk van 140 of hoger als hoog geldt en boven de 70 jaar vaak 150 of hoger, en hoe de bloeddruk wordt gemeten. Het beschrijft dat hoge bloeddruk het risico op hart- en vaatziekten vergroot, hoe gezond leven de bloeddruk kan verlagen en wanneer medicijnen aan de orde komen. bron
- Richtlijnendatabase (2024). Cardiovasculair risicomanagement (CVRM) - samenvatting, bloeddruk. [Richtlijn] De samenvatting van de Nederlandse richtlijn Cardiovasculair risicomanagement van huisartsen, internisten en cardiologen (NHG, NIV en NVVC), hier het deel over bloeddruk. Het beschrijft dat een bovendruk van 180 of hoger in de spreekkamer in principe altijd reden is om behandeling aan te bieden, dat bij een bovendruk tussen 160 en 180 eerst leefstijl aan bod komt, en dat een 24-uursmeting of thuismeting wordt gebruikt om witte-jassenhypertensie uit te sluiten. bron
- He FJ, Li J, Macgregor GA (2013). Effect of longer term modest salt reduction on blood pressure: Cochrane systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. PMID: 23558162 [Meta-analyse] Een Cochrane-analyse van 34 gerandomiseerde onderzoeken met 3230 deelnemers die minstens vier weken wat minder zout aten. Ongeveer 4,4 gram zout per dag minder verlaagde de bovendruk gemiddeld met ruim 4 mmHg, bij mensen met en zonder hoge bloeddruk, en hoe groter de zoutvermindering, hoe groter de daling van de bovendruk. bron
- Bensaaud A, Seery S, Gibson I et al. (2025). Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) for the primary and secondary prevention of cardiovascular diseases. The Cochrane Database of Systematic Reviews. PMID: 40326569 [Meta-analyse] Een Cochrane-overzicht van vijf gerandomiseerde onderzoeken met 1397 overwegend gezonde volwassenen naar het DASH-dieet en het voorkomen van hart- en vaatziekten. Het effect op hartinfarct, beroerte en sterfte bleef onduidelijk door te weinig langlopend onderzoek, al kan het dieet de bloeddruk en sommige bloedvetten verlagen. bron
- Filippou CD, Tsioufis CP, Thomopoulos CG et al. (2020). Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Diet and Blood Pressure Reduction in Adults with and without Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Advances in Nutrition. PMID: 32330233 [Meta-analyse] Een analyse van 30 gerandomiseerde onderzoeken met 5545 volwassenen naar het DASH-dieet, een eetpatroon dat bedoeld is om hoge bloeddruk te verlagen. Vergeleken met een controledieet verlaagde DASH de boven- en onderdruk bij mensen met en zonder hoge bloeddruk, met een groter effect bij veel zout in de voeding en bij mensen jonger dan 50. bron
- Edwards JJ, Deenmamode AHP, Griffiths M et al. (2023). Exercise training and resting blood pressure: a large-scale pairwise and network meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Sports Medicine. PMID: 37491419 [Systematische review] Een analyse van 270 gerandomiseerde onderzoeken met 15.827 deelnemers naar verschillende soorten training en de bloeddruk in rust. Alle onderzochte vormen verlaagden de bloeddruk, en statische krachtoefeningen, met de muurzit voorop, kwamen als meest effectief naar voren. bron
- Cornelissen VA, Smart NA (2013). Exercise training for blood pressure: a systematic review and meta-analysis. Journal of the American Heart Association. PMID: 23525435 [Meta-analyse] Een analyse van 93 gerandomiseerde onderzoeken met samen 5223 gezonde volwassenen naar het effect van verschillende soorten training op de bloeddruk in rust. Duurtraining, krachttraining en statische krachtoefeningen (isometrische training) verlaagden de boven- en onderdruk, en duurtraining had het grootste effect bij mensen met een hoge bloeddruk. bron
- Morita H, Abe M, Suematsu Y et al. (2025). Resistance exercise has an antihypertensive effect comparable to that of aerobic exercise in hypertensive patients: a meta-analysis of randomized controlled trials. Hypertension Research : Official Journal of the Japanese Society of Hypertension. PMID: 39609644 [Meta-analyse] Een analyse van 84 gerandomiseerde onderzoeken met 5065 volwassenen met hoge bloeddruk naar verschillende soorten beweging. Alle vormen verlaagden de boven- en onderdruk, en krachttraining deed dat even goed als duurtraining. bron
- Baffour-Awuah B, Pearson MJ, Dieberg G et al. (2023). Isometric Resistance Training to Manage Hypertension: Systematic Review and Meta-analysis. Current Hypertension Reports. PMID: 36853479 [Meta-analyse] Een analyse van 12 onderzoeken met 415 volwassenen met hoge bloeddruk naar statische krachtoefeningen (isometrische training). De training verlaagde de boven- en onderdruk bij meting in de spreekkamer en 's nachts, maar niet de gemiddelde bloeddruk over 24 uur. bron
- Neter JE, Stam BE, Kok FJ et al. (2003). Influence of weight reduction on blood pressure: a meta-analysis of randomized controlled trials. Hypertension. PMID: 12975389 [Meta-analyse] Een analyse van 25 gerandomiseerde onderzoeken met samen 4874 deelnemers naar het effect van afvallen op de bloeddruk, door minder eten, meer bewegen of beide. Gemiddeld 5,1 kilo afvallen verlaagde de bovendruk met ongeveer 4,4 en de onderdruk met ongeveer 3,6 mmHg, en bij meer dan 5 kilo afvallen was de daling groter. bron
- Roerecke M, Kaczorowski J, Tobe SW et al. (2017). The effect of a reduction in alcohol consumption on blood pressure: a systematic review and meta-analysis. The Lancet. Public Health. PMID: 29253389 [Meta-analyse] Een analyse van 36 onderzoeken met 2865 volwassenen, vooral mannen, naar het effect van minder alcohol drinken op de bloeddruk. Bij mensen die meer dan twee glazen per dag dronken daalde de bloeddruk als ze minderden, het sterkst bij zes of meer glazen per dag; bij twee glazen of minder was er geen duidelijke daling. bron
- Thuisarts (2026b). Ik ga zelf thuis mijn bloeddruk meten. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 07-09-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over zelf thuis de bloeddruk meten: wanneer de huisarts daarom vraagt, en dat een meter met een band om de bovenarm beter meet dan een polsmeter of smartwatch. Het beschrijft de werkwijze: eerst 5 minuten stil zitten, twee keer meten met 2 minuten ertussen, vaak een week lang 's ochtends en 's avonds, en de metingen bijhouden in een dagboek. bron
- Aburto NJ, Hanson S, Gutierrez H et al. (2013). Effect of increased potassium intake on cardiovascular risk factors and disease: systematic review and meta-analyses. BMJ. PMID: 23558164 [Meta-analyse] Een overzicht van 22 gerandomiseerde onderzoeken en 11 langlopende onderzoeken naar meer kalium in de voeding. Meer kalium verlaagde de bloeddruk bij mensen met hoge bloeddruk, maar niet bij mensen zonder, en hing samen met een kleinere kans op een beroerte; nadelige effecten op nieren of bloedvetten werden bij volwassenen niet gezien. bron
- Lai H, Nesrallah G, Guyatt GH et al. (2026). Comparative effects of salt substitutes on blood pressure, cardiovascular events and mortality: a systematic review and network meta-analysis. BMC Medicine. PMID: 41578335 [Systematische review] Een analyse van 34 gerandomiseerde onderzoeken met 37.063 deelnemers naar zoutvervangers, waarin een deel van het natrium is vervangen door kalium. Vervangers met matig veel kalium en minder natrium verlaagden de bovendruk en waarschijnlijk de sterfte, maar dat laatste rust vooral op één groot Chinees onderzoek en is daardoor slecht over te zetten naar andere bevolkingsgroepen. bron
Verder lezen
Bloeddruk meten: zo krijg je thuis een getal dat klopt
Meet met een band om je bovenarm, na 5 minuten rust, twee keer per moment, een week lang.…
Lees → Hart en bloeddrukLage bloeddruk: wanneer is je bloeddruk te laag, en is dat erg?
Een lage bloeddruk is meestal niet erg: pas als je er last van krijgt, is hij te laag.…
Lees → Hart en bloeddrukHoge bloeddruk: vanaf welk getal is het te hoog, en waarom merk je er niets van?
Hoge bloeddruk begint bij een bovendruk van 140, boven de 70 bij 150. Je merkt er meestal niets…
Lees →