Hoge bloeddruk: vanaf welk getal is het te hoog, en waarom merk je er niets van?
Je hebt een hoge bloeddruk als je bovendruk 140 of hoger is. Ben je ouder dan 70, dan ligt die grens bij 150. Meestal merk je er niets van, dus meten is de enige manier om het te weten. Een bloeddruk die jarenlang te hoog is, belast je hart, je bloedvaten, je nieren en je hersenen. Eén hoge meting zegt nog weinig en medicijnen zijn niet altijd nodig. Minder zout, meer bewegen en ongeveer 5 kilo afvallen als je te zwaar bent laten je bovendruk gemiddeld elk een paar punten zakken.
Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.
De band om je arm knijpt even flink, de meter piept en de praktijkondersteuner kijkt wat langer naar het schermpje dan je zou willen. Je bloeddruk is aan de hoge kant, hoor je. Maar je voelt je prima: geen hoofdpijn, niet moe, niets. Hoe kan iets een probleem zijn als je er niets van merkt, en vanaf welk getal is je bloeddruk echt te hoog?
Vanaf welk getal heb je hoge bloeddruk?
Je hebt een hoge bloeddruk als je bovendruk 140 of hoger is. Vaak is je onderdruk dan ook hoger, maar dat hoeft niet1.
De twee getallen horen bij elke slag van je hart. De bovendruk is de druk in je bloedvaten op het moment dat je hart samenknijpt en het bloed je lichaam in pompt. De onderdruk is de druk die overblijft als je hart daarna even ontspant1. Zie het als een pomp die met stoten water door een slang perst: bij elke stoot staat de slang even strak en tussendoor zakt de druk wat terug zonder dat de slang leegloopt. Om je risico te schatten kijkt de huisarts vooral naar de bovendruk2.
Zo liggen de getallen als je rustig zit:
- Bovendruk tussen 100 en 140: zo ligt hij bij de meeste mensen3. Een voorbeeld van een normale bloeddruk is 130/851.
- Bovendruk 140 of hoger: dat heet een hoge bloeddruk. Ben je ouder dan 70, dan heb je een hoge bloeddruk als je bovendruk vaak 150 of hoger is1.
- Bovendruk 180 of hoger in de spreekkamer: artsen noemen dat sterk verhoogd2. Heb je er klachten bij, kijk dan in het rode kader verderop.
Eén meting zegt weinig, want je bloeddruk wisselt: heb je net flink bewogen of veel stress, dan is hij hoger1. Thuis liggen de grenzen iets lager, omdat je bloeddruk daar wat lager uitvalt dan in de spreekkamer. Gemiddeld over een week is een bovendruk onder 135 goed en vanaf 70 jaar een bovendruk onder 1454. Een thuisgemiddelde van 135 komt overeen met een bovendruk van 140 bij de huisarts2. Hoe je thuis een getal krijgt dat klopt, lees je in bloeddruk meten.
Wat merk je van een hoge bloeddruk?
Meestal helemaal niets: een hoge bloeddruk geeft meestal geen klachten1. Pas bij een heel hoge bloeddruk kun je duizelig zijn, wazig zien, hoofdpijn hebben of overgeven. Je kunt je dus prima voelen terwijl je bloeddruk al jaren te hoog is.
Veel mensen weten dan ook niet dat ze het hebben. Wereldwijd hadden in 2019 bijna 1,3 miljard mensen tussen 30 en 79 jaar een hoge bloeddruk. Van de vrouwen onder hen zei 59 procent dat een arts het al eens had vastgesteld, van de mannen maar 49 procent5.
Waardoor krijg je hoge bloeddruk?
Meestal is niet precies duidelijk waardoor je een hoge bloeddruk hebt1. Een deel zit in de familie: hebben anderen in je familie er last van, dan heb je meer kans dat je het ook krijgt. Daarnaast maken deze dingen de kans groter:
- roken;
- te zwaar zijn;
- veel alcohol drinken;
- weinig bewegen;
- ouder worden;
- veel zout eten;
- veel drop eten;
- sommige medicijnen, zoals de pijnstillers ibuprofen, naproxen en diclofenac, of ontstekingsremmende hormonen zoals prednison;
- de pil slikken;
- heel soms een ziekte, zoals een nierziekte.
Hoe meer zout mensen aten, hoe vaker ze in de jaren daarna een hoge bloeddruk kregen, en dat verband liep bijna als een rechte lijn6. Zulk volgonderzoek laat zien dat twee dingen samen voorkomen. Of het een het ander veroorzaakt, blijkt daar niet uit. Bij zout is dat wel getest: in proeven waarin mensen minder zout gingen eten, zakte hun bloeddruk7.
Bij drop weet je welke stof het doet: in drop en zoethout zit glycyrrizine, die je bloeddruk hoger maakt1. Extra lichaamsvet kan behalve tot een hogere bloeddruk ook leiden tot ontregelde bloedvetten en een minder goed werkende insuline2. Over die combinatie lees je meer bij metabool syndroom.
Waarom is hoge bloeddruk erg als je er niets van merkt?
De schade ontstaat langzaam en ongemerkt. Een bloeddruk die jarenlang te hoog is, geeft meer kans op ziekten van hart en bloedvaten1:
- Je hart: pijn op de borst (hartkramp) of een hartaanval.
- Je hersenen: een beroerte.
- Je nieren: nierschade.
- Je benen: etalagebenen.
Hoe hoger je bloeddruk, hoe groter dat risico. In een analyse van gegevens van een miljoen volwassenen die bij de start geen hart- of vaatziekte hadden, ging bij mensen van 40 tot 69 jaar elke 20 punten extra bovendruk samen met ongeveer twee keer zoveel sterfte aan een beroerte of een hart- of vaatziekte8. Dat verband liep zonder duidelijke ondergrens door tot minstens 115/75. Bij mensen van 80 tot 89 jaar was het verschil naar verhouding half zo groot als bij mensen van 40 tot 49, maar het verschil in absoluut risico per jaar juist groter.
Ook je hersenen kunnen er op een andere manier last van krijgen. In onderzoek waarin mensen jaren gevolgd werden, kregen mensen met een hoge bloeddruk vaker vasculaire dementie dan mensen zonder, een vorm van dementie die ontstaat door schade aan de bloedvaatjes in de hersenen9.
Toch krijgt niet iedereen met een hoge bloeddruk deze ziektes. De kans wordt wel groter als er meer dingen bij komen die het risico verhogen, zoals roken1.
Wat doet de huisarts, en moet je meteen aan de medicijnen?
Eerst wil de huisarts zeker weten dat je bloeddruk echt te hoog is. Daarom wordt je bloeddruk een paar keer achter elkaar gemeten, de eerste keer aan allebei je armen1. Vaak vraagt je huisarts je ook om een week lang thuis te meten4.
Is je bloeddruk te hoog, dan is het belangrijk om te weten hoe groot je kans is op een ziekte van hart en bloedvaten. Daarvoor kijkt de huisarts ook hoe goed je nieren werken en hoe hoog je bloedsuiker en je cholesterol zijn1. Wat de nierwaarde op je uitslag betekent, lees je bij de eGFR-uitslag.
Medicijnen zijn niet altijd nodig: dat hangt af van je risico1. Is je bovendruk in de spreekkamer 180 of hoger, dan is behandelen in principe altijd nodig2. Krijg je medicijnen, dan blijft gezond leven belangrijk. Behandelen helpt ook echt. In proeven met bloeddrukverlagende medicijnen gaf elke 10 punten lagere bovendruk 20 procent minder ernstige hart- en vaatziekten, 27 procent minder beroertes en 13 procent minder sterfte door welke oorzaak dan ook10.
Wat kun je zelf doen tegen hoge bloeddruk?
Met gezonder leven kan je bloeddruk lager worden1. Rook je, dan is stoppen met roken het belangrijkst, want roken geeft veel schade aan je hart en bloedvaten. Ruim 4 gram zout per dag minder eten en ongeveer 5 kilo afvallen verlaagden de bovendruk in proeven elk met ruim 4 punten7,11. Duurtraining zoals wandelen, fietsen of zwemmen deed dat met gemiddeld 4,5 punten12. Die proeven maten de bloeddruk zelf, niet het aantal hartaanvallen of beroertes. Hoe je dat aanpakt en wat nog meer helpt, lees je in bloeddruk verlagen.
Wanneer is een hoge bloeddruk gevaarlijk?
Gevaarlijk wordt het vooral als je bloeddruk opeens heel hoog is. Dan heb je meer kans op een hartaanval of een beroerte, zeker als je bovendruk opeens hoger is dan 200, of hoger dan 180 met klachten zoals hoofdpijn, slecht zien of misselijk zijn1. Is je bovendruk hoger dan 200 of opeens sterk gestegen, en heb je klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid, braken, kortademigheid of slecht zien, dan kan het gaan om een hypertensieve crisis2.
Bel direct 112, de huisarts of de huisartsen-spoedpost in deze situaties1:
- Je hebt pijn op je borst.
- Je hebt opeens veel pijn tussen je schouders.
- Je bent erg benauwd.
- Je hebt een verlamde arm of een verlamd been, een scheve mond of je kunt opeens niet goed meer praten.
Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost in deze situaties1:
- Je meet een bovendruk hoger dan 180 en je hebt er klachten bij zoals hoofdpijn, erg duizelig zijn of benauwd zijn.
- Je bovendruk is hoger dan 200 en dat is hoger dan je gewend bent.
- Je hebt de bloeddruk op 1 dag vaker gemeten en de bovendruk blijft zo hoog.
- Je bovendruk is lager dan 90.
Wanneer naar je huisarts?
Maak een afspraak met je huisarts of bel met je huisarts of de praktijkondersteuner in deze situaties1:
- Je bovendruk is tussen 180 en 200 en dat is hoger dan je gewend bent.
- Je bovendruk is een week lang tussen 160 en 180. En dat is hoger dan je hebt afgesproken.
- Je bovendruk is een week lang lager dan 110, maar hoger dan 90.
Heb je een week lang thuis gemeten, dan geldt dit4:
- Is je gemiddelde bovendruk 135 of hoger? En ben je jonger dan 70 jaar? Bel dan je huisarts tijdens werkdagen.
- Ben je 70 jaar of ouder? Bel dan tijdens werkdagen je huisarts als je gemiddelde bovendruk 145 of hoger is.
- Heb je andere afspraken met je huisarts gemaakt? Die gaan dan voor.
Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.
Wat je hieruit kunt meenemen
Een hoge bloeddruk voel je meestal niet en juist daarom is hij het meten waard. Schrik niet van één hoge meting: pas een gemiddelde van meerdere metingen zegt iets. Blijft je bovendruk 140 of hoger, of boven je 70e vaak 150 of hoger, kijk er dan samen met je huisarts naar. Minder zout, meer bewegen, afvallen als je te zwaar bent en stoppen met roken helpen allemaal. Medicijnen zijn niet altijd nodig.
Veelgestelde vragen
Is een bloeddruk van 160/100 gevaarlijk?
Wat als je bloeddruk alleen bij de huisarts hoog is?
Kan stress een hoge bloeddruk veroorzaken?
Kun je ook jong een hoge bloeddruk krijgen?
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Bewering | Bewijsniveau | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Een lagere bovendruk door bloeddrukverlagende medicijnen geeft minder hart- en vaatziekten | Sterk | In gelote studies gaf elke 10 punten lagere bovendruk minder hart- en vaatziekten, beroertes en sterfte | Welk middel bij jou past of hoe ver jouw bloeddruk omlaag moet | 10 |
| Een hogere bloeddruk hangt samen met meer sterfte aan beroerte en hartziekten | Beperkt | Bij een miljoen volwassenen zonder hart- of vaatziekte ging een hogere bovendruk samen met meer sterfte, tot minstens 115/75 | Dat de hogere bloeddruk die sterfte veroorzaakt: het gaat om een samenhang | 8 |
| Hoge bloeddruk hangt samen met meer vasculaire dementie | Beperkt | Mensen met hoge bloeddruk kregen in de jaren erna vaker vasculaire dementie | Of het verlagen van je bloeddruk die dementie voorkomt | 9 |
| Meer zout eten hangt samen met meer kans op hoge bloeddruk | Beperkt | Hoe meer zout mensen aten, hoe vaker ze later hoge bloeddruk kregen, bijna in een rechte lijn | Dat zout bij jou de oorzaak is: het gaat om een samenhang | 6 |
| Minder zout eten verlaagt de bloeddruk | Sterk | In gelote studies zakte de bovendruk na minstens vier weken minder zout, het meest bij mensen met hoge bloeddruk | Of dat ook minder hartaanvallen of beroertes geeft: de studies maten de bloeddruk | 7 |
| Afvallen en meer bewegen verlagen de bloeddruk | Sterk | Afvallen en duurtraining verlaagden in gelote studies de bovendruk met gemiddeld ruim 4 punten | Of dat ook minder hartaanvallen of beroertes geeft: de studies maten de bloeddruk | 11, 12 |
Zie ook
Bronnen
- Thuisarts (2026a). Mijn bloeddruk is te hoog. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 08-07-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over hoge bloeddruk: wat boven- en onderdruk zijn, dat een bovendruk van 140 of hoger als hoog geldt en boven de 70 jaar vaak 150 of hoger, en hoe de bloeddruk wordt gemeten. Het beschrijft dat hoge bloeddruk het risico op hart- en vaatziekten vergroot, hoe gezond leven de bloeddruk kan verlagen en wanneer medicijnen aan de orde komen. bron
- Richtlijnendatabase (2024). Cardiovasculair risicomanagement (CVRM) - samenvatting, bloeddruk. [Richtlijn] De samenvatting van de Nederlandse richtlijn Cardiovasculair risicomanagement van huisartsen, internisten en cardiologen (NHG, NIV en NVVC), hier het deel over bloeddruk. Het beschrijft dat een bovendruk van 180 of hoger in de spreekkamer in principe altijd reden is om behandeling aan te bieden, dat bij een bovendruk tussen 160 en 180 eerst leefstijl aan bod komt, en dat een 24-uursmeting of thuismeting wordt gebruikt om witte-jassenhypertensie uit te sluiten. bron
- Thuisarts (2026c). Ik heb een lage bloeddruk. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 28-07-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over lage bloeddruk, die pas te laag is als er klachten zijn, voor de meeste mensen bij een bovendruk onder 90 of een onderdruk onder 60. Het beschrijft klachten zoals duizeligheid bij het opstaan, oorzaken zoals medicijnen en uitdroging, en adviezen zoals genoeg drinken, rustig opstaan en geen extra zout nemen. bron
- Thuisarts (2026b). Ik ga zelf thuis mijn bloeddruk meten. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 07-09-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over zelf thuis de bloeddruk meten: wanneer de huisarts daarom vraagt, en dat een meter met een band om de bovenarm beter meet dan een polsmeter of smartwatch. Het beschrijft de werkwijze: eerst 5 minuten stil zitten, twee keer meten met 2 minuten ertussen, vaak een week lang 's ochtends en 's avonds, en de metingen bijhouden in een dagboek. bron
- NCD Risk Factor Collaboration (2021). Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control from 1990 to 2019: a pooled analysis of 1201 population-representative studies with 104 million participants. Lancet. PMID: 34450083 [Onderzoek] Een wereldwijde analyse van 1201 bevolkingsonderzoeken met 104 miljoen mensen van 30 tot 79 jaar, over de jaren 1990 tot 2019. Het aantal mensen met hoge bloeddruk verdubbelde in die periode, en in 2019 was de bloeddruk onder controle bij 23% van de vrouwen en 18% van de mannen met hoge bloeddruk. bron
- Filippini T, Malavolti M, Whelton PK et al. (2022). Sodium Intake and Risk of Hypertension: A Systematic Review and Dose-Response Meta-analysis of Observational Cohort Studies. Current Hypertension Reports. PMID: 35246796 [Meta-analyse] Een overzicht van 11 langlopende onderzoeken naar de hoeveelheid natrium (uit zout) in de voeding en de kans op hoge bloeddruk. Vanaf ongeveer 3 gram natrium per dag nam de kans toe, en in de best opgezette onderzoeken was het verband vrijwel rechtlijnig: hoe meer natrium, hoe groter de kans. bron
- He FJ, Li J, Macgregor GA (2013). Effect of longer term modest salt reduction on blood pressure: Cochrane systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. PMID: 23558162 [Meta-analyse] Een Cochrane-analyse van 34 gerandomiseerde onderzoeken met 3230 deelnemers die minstens vier weken wat minder zout aten. Ongeveer 4,4 gram zout per dag minder verlaagde de bovendruk gemiddeld met ruim 4 mmHg, bij mensen met en zonder hoge bloeddruk, en hoe groter de zoutvermindering, hoe groter de daling van de bovendruk. bron
- Lewington S, Clarke R, Qizilbash N et al. (2002). Age-specific relevance of usual blood pressure to vascular mortality: a meta-analysis of individual data for one million adults in 61 prospective studies. Lancet. PMID: 12493255 [Meta-analyse] Een grote analyse van de gegevens van een miljoen volwassenen zonder hart- en vaatziekte uit 61 langlopende onderzoeken. Hoe hoger de gebruikelijke bloeddruk, hoe groter de kans om aan een hart- of vaatziekte te overlijden, zonder ondergrens tot ten minste 115/75 mmHg; op hoge leeftijd was het verband relatief zwakker, maar het aantal sterfgevallen per jaar groter. bron
- Sharp SI, Aarsland D, Day S et al. (2011). Hypertension is a potential risk factor for vascular dementia: systematic review. International Journal of Geriatric Psychiatry. PMID: 21495075 [Meta-analyse] Een overzicht van elf onderzoeken met samen 768 mensen met vasculaire dementie, dementie door problemen met de bloedvaten, en 9857 mensen zonder dementie. Hoge bloeddruk hing samen met een grotere kans op vasculaire dementie. bron
- Ettehad D, Emdin CA, Kiran A et al. (2016). Blood pressure lowering for prevention of cardiovascular disease and death: a systematic review and meta-analysis. Lancet. PMID: 26724178 [Meta-analyse] Een analyse van 123 gerandomiseerde onderzoeken met samen 613.815 deelnemers naar het effect van bloeddrukverlagende behandeling. Elke 10 mmHg lagere bovendruk verminderde het risico op ernstige hart- en vaatziekten, beroerte en hartfalen en ook de sterfte, ongeacht hoe hoog de bloeddruk aan het begin was. bron
- Neter JE, Stam BE, Kok FJ et al. (2003). Influence of weight reduction on blood pressure: a meta-analysis of randomized controlled trials. Hypertension. PMID: 12975389 [Meta-analyse] Een analyse van 25 gerandomiseerde onderzoeken met samen 4874 deelnemers naar het effect van afvallen op de bloeddruk, door minder eten, meer bewegen of beide. Gemiddeld 5,1 kilo afvallen verlaagde de bovendruk met ongeveer 4,4 en de onderdruk met ongeveer 3,6 mmHg, en bij meer dan 5 kilo afvallen was de daling groter. bron
- Edwards JJ, Deenmamode AHP, Griffiths M et al. (2023). Exercise training and resting blood pressure: a large-scale pairwise and network meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Sports Medicine. PMID: 37491419 [Systematische review] Een analyse van 270 gerandomiseerde onderzoeken met 15.827 deelnemers naar verschillende soorten training en de bloeddruk in rust. Alle onderzochte vormen verlaagden de bloeddruk, en statische krachtoefeningen, met de muurzit voorop, kwamen als meest effectief naar voren. bron
- Cohen JB, Lotito MJ, Trivedi UK et al. (2019). Cardiovascular Events and Mortality in White Coat Hypertension: A Systematic Review and Meta-analysis. Annals of Internal Medicine. PMID: 31181575 [Meta-analyse] Een analyse van 27 langlopende onderzoeken naar witte-jassenhypertensie, een bloeddruk die alleen bij de dokter te hoog is. Onbehandelde witte-jassenhypertensie hing samen met meer hart- en vaatziekten en een grotere kans om te overlijden; bij mensen die al bloeddrukmedicijnen gebruikten en alleen bij de dokter hoger uitkwamen, werd dat verband niet gevonden. bron
- Yano Y, Lloyd-Jones DM (2016). Isolated Systolic Hypertension in Young and Middle-Aged Adults. Current Hypertension Reports. PMID: 27739020 [Review] Een overzichtsartikel over volwassenen tot 50 jaar bij wie alleen de bovendruk te hoog is (geïsoleerde systolische hypertensie). Het beschrijft dat dit geen eenvormige aandoening is, met bij de een meer bloed per hartslag en bij de ander een stijvere grote lichaamsslagader, en pleit voor een beoordeling per persoon in plaats van één aanpak voor iedereen. bron
Verder lezen
Bloeddruk verlagen: hoeveel scheelt minder zout, bewegen of afvallen?
Minder zout, meer bewegen en 5 kilo afvallen halen je bovendruk elk ruim 4 punten omlaag. Lees wat…
Lees → Hart en bloeddrukBloeddruk meten: zo krijg je thuis een getal dat klopt
Meet met een band om je bovenarm, na 5 minuten rust, twee keer per moment, een week lang.…
Lees → Hart en bloeddrukLage bloeddruk: wanneer is je bloeddruk te laag, en is dat erg?
Een lage bloeddruk is meestal niet erg: pas als je er last van krijgt, is hij te laag.…
Lees →