Gezondheid · Onderzoek · Bewijs
Biomarkers en bloedwaarden

Referentiewaarden per lab: zelfde uitslag, ander oordeel

Snel antwoord

Dezelfde bloeduitslag kan bij het ene lab normaal heten en bij het andere te laag of te hoog. Bijgewerkt op 8 november 2026: in de openbare labgidsen van tien Nederlandse laboratoria is een ferritine van 25 µg/L bij een vrouw van 40 bij drie van de acht labs die een grens voor ferritine noemen te laag en bij de andere vijf normaal. Een TSH van 5,5 bij een vrouw van 75 is bij zeven van de negen labs te hoog. Kijk daarom naar de grens op je eigen uitslag: daar gaat je huisarts ook van uit.

Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.

Je opent je uitslag in het patiëntenportaal en achter ferritine staat een sterretje: te laag. Je zus liet vorige maand bij een ander lab prikken, had bijna hetzelfde getal en hoorde dat alles normaal was. Hoe kan dezelfde waarde bij het ene lab te laag zijn en bij het andere niet, en waar kijk jij dan naar?

Wat is een referentiewaarde eigenlijk?

Een referentiewaarde is de band waarin de uitslagen van 95 van de 100 gezonde mensen vallen. Een lab kijkt naar een grote groep mensen zonder de aandoening waar het om gaat en legt de grenzen zo dat de middelste 95 procent erbinnen valt1. Daardoor valt per definitie 1 op de 20 gezonde mensen erbuiten. Een sterretje is dus een seintje om beter te kijken, geen diagnose.

Waar die band ligt, hangt af van hoe je meet: de gemeten hoeveelheid hangt af van de methode1. Daarnaast kiest elk lab zelf op welke groep of welke studie het zijn grenzen baseert: het ene lab volgt de bijsluiter van de fabrikant, het andere een Nederlandse afspraak of een advies van de Gezondheidsraad2. Je kunt het zien als een meetlat waarop elk lab de streepjes net op een andere plek zet.

Hoeveel verschillen de grenzen tussen labs?

Bij de ene waarde een beetje, bij de andere flink. Celprisma zette op 8 november 2026 de openbare grenzen van tien Nederlandse laboratoria naast elkaar: labs die voor huisartsen werken, ziekenhuislabs en een academisch ziekenhuis2. Om eerlijk te vergelijken staat in de tabel steeds dezelfde persoon: een vrouw van 40, of een man van 40 waar de grens per geslacht verschilt.

Waarde Voor wie Ondergrens bij de labs Bovengrens bij de labs Aantal labs
Ferritine (µg/L) vrouw van 40 12 tot 30 150 tot 175 8
Ferritine (µg/L) man van 40 15 tot 30 200 tot 409 8
TSH (mIU/L) vrouw van 40 0,27 tot 0,7 4,2 tot 5,33 9
TSH (mIU/L) vrouw van 75 0,27 tot 0,7 4,2 tot 6,5 9
Vrij T4 (pmol/L) vrouw van 40 10 tot 12 18 tot 25 10
Vitamine B12 (pmol/L) volwassene van 40 130 tot 160 569 tot 700 9
Vitamine D (25-OH) (nmol/L) volwassene van 40 overal 50 100 tot 250 (2 labs noemen geen bovengrens) 10
Creatinine (µmol/L) vrouw van 40 45 tot 50 84 tot 91 8
Creatinine (µmol/L) man van 40 50 tot 64 104 tot 113 8

Deze tabel gebruiken

Je mag deze tabel vrij overnemen, delen en bewerken, ook in een artikel, presentatie, praktijkfolder of les. Dat kan onder de licentie CC BY 4.0: vermeld Celprisma met een link naar deze pagina en de datum waarop de tabel is bijgewerkt, want labs hun grenzen kunnen aanpassen.

Bronvermelding

Celprisma (2026). Referentiewaarden per lab: zelfde uitslag, ander oordeel. Bijgewerkt 08-11-2026. https://celprisma.com/nl/referentiewaarden-verschillen-per-lab/

De tabel op je eigen site

Plak deze code in je pagina. De afbeelding staat op celprisma.com en de link eronder is de bronvermelding.

De tabel als afbeelding

Download de tabel als PNG (1600 pixels breed). Naam en adres van Celprisma staan in de afbeelding zelf.

Klopt een waarde niet meer of is een richtlijn veranderd? Mail redactie@celprisma.com.

Je leest de tabel zo: bij ferritine ligt de ondergrens voor een vrouw van 40 bij het ene lab op 12 en bij het andere op 30. Het verschil is het grootst bij ferritine en bij de bovengrens van vitamine D. Bij creatinine voor vrouwen liggen de grenzen juist dicht bij elkaar.

Waarom heet een ferritine van 25 bij het ene lab te laag?

Omdat drie van de acht labs de ondergrens voor vrouwen op 30 hebben gezet en de andere vijf ergens tussen 12 en 20. Met een ferritine van 25 heb je bij SALT, OLVG Lab en Certe een te lage uitslag en bij de andere vijf labs een normale2. Zit je op 18, dan draait het om: te laag bij vijf labs en normaal bij drie.

Nieuw is dat niet. Onderzoekers legden de ferritinegrenzen van 52 Nederlandse labs naast bijna 400.000 metingen van gezonde mensen bij de huisarts. Afhankelijk van welke labgrens ze gebruikten, viel bij vrouwen vóór de overgang 11 tot 53 procent van de uitslagen onder de grens. Zelfs labs met hetzelfde apparaat hanteerden sterk verschillende grenzen3.

Een deel van de labs schuift intussen op. OLVG Lab verhoogde op 1 oktober 2024 de ondergrens naar 30 µg/L, voor mannen en vrouwen gelijk. Het ziekenhuis verwachtte dat huisartsen daardoor vaker ijzergebrek zouden vaststellen en schreef erbij dat nog niet alle labs met die grens werken4.

Goed om te weten

Je huisarts kijkt bij ferritine naar meer dan de grens van het lab. Heb je bloedarmoede, dan bevestigt een ferritine onder 15 µg/L volgens de richtlijn van huisartsen dat die door ijzertekort komt en sluit een waarde boven 100 dat uit. Zit je daartussen, dan zijn er andere gegevens nodig5. Wat een lage ferritine voor je energie kan betekenen, lees je bij ferritine te laag.

Waarom schuift de TSH-grens mee met je leeftijd?

Omdat TSH bij ouderen van nature hoger ligt en een deel van de labs daar rekening mee houdt. In de gegevens van 13 Nederlandse labs lag de bovengrens hoger vanaf 50 jaar bij vrouwen en vanaf 60 jaar bij mannen6. Certe werkt sinds 1 januari 2026 met TSH-grenzen per tien levensjaren en het Catharina Ziekenhuis met grenzen per leeftijd en geslacht2.

Hier zie je het verschil het duidelijkst. Een vrouw van 75 met een TSH van 5,5 heeft bij zeven van de negen labs een te hoge uitslag. Bij Certe en het Catharina Ziekenhuis is dezelfde uitslag normaal, want daar ligt de bovengrens voor haar leeftijd boven de 62. Met grenzen per leeftijd kregen vrouwen boven de 50 en mannen boven de 60 minder vaak de diagnose trage schildklier. Dat rekenden de onderzoekers na met de gegevens van één fabrikant6.

Je huisarts volgt hierin het lab: de richtlijn vraagt om de grenzen van het lab waar je bloed is onderzocht, zo nodig per leeftijd1. Wat je TSH zelf betekent, lees je bij TSH-waarde.

Waarom liggen andere waarden juist dicht bij elkaar?

Omdat Nederlandse labs voor een rij gewone bloedwaarden samen dezelfde grenzen hebben afgesproken. In dat project, NUMBER, leverden 16 labs ruim 7,5 miljoen uitslagen van huisartspatiënten aan. Op basis daarvan werden ze het eens over de grenzen voor 18 algemene bepalingen7.

Bij creatinine, een maat voor hoe goed je nieren werken, zie je hoe dicht labs bij elkaar kunnen zitten. Voor een vrouw van 40 ligt de ondergrens bij alle acht labs tussen 45 en 50 µmol/L en de bovengrens tussen 84 en 91. Bij mannen loopt de ondergrens wat verder uiteen, van 50 tot 64. Star-shl noemt NUMBER als bron voor zijn creatininegrenzen2. Hoe je je nierwaarden leest, staat bij nierfunctie en eGFR.

Vitamine B12 en vitamine D zijn twee aparte gevallen:

  • Vitamine B12: de ondergrens loopt van 130 tot 160 pmol/L. Dat lijkt weinig, maar een uitslag van 140 is daardoor bij zeven van de negen labs te laag en bij twee normaal. Star-shl meet bovendien iets anders, namelijk actief B12, met grenzen van 37,5 tot 188 pmol/L. Die getallen kun je niet naast een gewone B12-uitslag leggen2. Meer bij vitamine B12-tekort.
  • Vitamine D: alle tien labs leggen de ondergrens op 50 nmol/L. De bovengrens loopt van 100 tot 250 en twee labs noemen er geen. Certe en Clinical Diagnostics noemen hun grenzen streefwaarden2. Meer bij vitamine D-tekort.

Welke grens hanteert elk lab?

Per lab verschilt het beeld: SALT heeft voor ferritine een van de hoogste ondergrenzen en voor vitamine B12 de laagste. Dit zijn de grenzen voor een vrouw van 40 zoals de labs ze op 8 november 2026 openbaar hadden staan, met een link naar elke labgids2.

Lab Ferritine (µg/L) TSH (mIU/L) Vrij T4 (pmol/L) Vitamine B12 (pmol/L) Vitamine D (25-OH) (nmol/L) Creatinine (µmol/L)
Clinical Diagnostics (SCAL) 20-150 0,38-5,33 12-22 133-675 50-250 49-90
SALT 30-175 0,27-4,2 12-22 130-700 vanaf 50 45-84
Star-shl 15-150 0,27-4,2 12-22 ander bloedonderzoek: actief B12 37,5-188 50-150 46-91
Catharina Ziekenhuis (Eindhoven) 13-150 0,7-4,7 12-22 145-569 vanaf 50 49-90
Certe (Noord-Nederland) 30-175 0,65-4,93 11-18 145-569 50-250 50-90
OLVG Lab (Amsterdam) 30-175 0,3-4,2 12-22 160-700 50-123 45-84
Slingeland Ziekenhuis (Doetinchem) 12-150 0,3-4,2 10-24 150-700 50-150 50-90
Streekziekenhuis Koningin Beatrix (Winterswijk) niet vermeld niet vermeld 10-24 150-700 50-130 niet vermeld
UMC Utrecht 20-150 0,35-5 11-24 150-700 50-100 49-90
Ziekenhuis Rivierenland (Tiel) niet vermeld 0,27-4,2 10-25 145-569 50-150 niet vermeld

“Niet vermeld” betekent dat de grens niet op de openbare pagina van dat lab stond. Labs passen hun grenzen soms aan, dus voor de actuele stand kijk je altijd bij je eigen lab.

Wat doe je met jouw uitslag?

Houd de grens van je eigen lab aan en bespreek een twijfelgeval met je huisarts. Drie stappen:

Lees de grens op je eigen uitslag

Waarom het werkt: je huisarts gaat van dezelfde grens uit. De richtlijnen van huisartsen voor bloedarmoede en voor de schildklier vragen allebei om de grenzen van het eigen lab te gebruiken1,5.

Zo doe je het: in het patiëntenportaal staat de grens meestal naast het getal. Een lijstje van internet of de grens van een ander lab hoeft niet bij jouw meting te passen.

Leg uitslagen van verschillende labs niet zomaar naast elkaar

Waarom het werkt: wat een lab meet, hangt af van de methode die het gebruikt1. Een verschil tussen twee uitslagen kan dan deels van de meetlat komen.

Zo doe je het: wil je zien hoe een waarde zich ontwikkelt, vraag je huisarts dan of de metingen bij hetzelfde lab gedaan zijn. Bij TSH vraagt de richtlijn juist om op het verloop over meerdere metingen te letten1.

Bespreek een uitslag net buiten de grens

Waarom het werkt: 1 op de 20 gezonde mensen valt buiten de band, omdat die zo is gelegd1. Je huisarts weegt je klachten en eerdere uitslagen mee.

Zo doe je het: noteer de waarde, de grens en de datum en vraag wat de uitslag voor jou betekent.

Wanneer naar je huisarts?

Neem contact op met je huisarts als:

  • je een uitslag buiten de grens hebt en niet weet wat die voor jou betekent;
  • je bij een ander lab ineens een sterretje krijgt bij een waarde die eerder normaal was;
  • je een te hoog TSH hebt en klachten krijgt die bij een te langzaam werkende schildklier passen, zoals het snel koud hebben, zwaarder worden of je sloom of moe voelen. Bel dan op een werkdag8.

Wat je hieruit kunt meenemen

Een referentiewaarde is een meetlat en elk lab heeft zijn eigen versie. Bij ferritine, TSH en vitamine B12 kan dat het verschil maken tussen een sterretje en geen sterretje, bij creatinine veel minder. Houd daarom de grens op je eigen uitslag aan en bespreek een twijfelgeval met je huisarts, die van dezelfde grens uitgaat. Een uitslag net buiten de band is vooral een reden om samen beter te kijken.

Veelgestelde vragen

Welk lab heeft de juiste grens?
Dat valt uit deze vergelijking niet op te maken. Wat een lab meet, hangt mede af van zijn methode1. Toch kiezen ook labs met hetzelfde apparaat verschillende grenzen3. Onderzoekers pleiten wel voor één landelijke afspraak voor ferritine, omdat de verschillen tussen labs nu meebepalen hoe vaak ijzertekort wordt vastgesteld3. Voor 18 gewone bloedwaarden bestaat zo’n afspraak al7.
Kan ik mijn uitslag vergelijken met een lijstje op internet?
Liever niet, want zo’n lijstje geeft één set grenzen terwijl jouw lab misschien een andere gebruikt. Neem het met een korrel zout en houd de grens op je uitslag aan. Wil je weten wat een waarde meet en wat een hoge of lage uitslag kan betekenen, kijk dan in de bloedwaarden-tabel. Hoe je een uitslag in het algemeen leest, staat bij bloedonderzoek.
Waarom staat er een andere grens dan bij mijn vorige uitslag?
Misschien is je bloed nu door een ander lab onderzocht, of heeft je lab zijn grenzen aangepast. Dat gebeurt geregeld: OLVG Lab verhoogde in oktober 2024 de ondergrens voor ferritine4 en Certe stapte op 1 januari 2026 over op TSH-grenzen per leeftijd2. Bij een lab met grenzen per leeftijd kan je TSH-grens ook verschuiven als je een leeftijdsgrens passeert, bijvoorbeeld je vijftigste verjaardag.
Is een uitslag net buiten de grens gevaarlijk?
Niet vanzelf. De grens is zo gelegd dat 1 op de 20 gezonde mensen erbuiten valt1. Wat telt, is het hele plaatje: hoe ver de uitslag van de grens af ligt, of je klachten hebt en hoe eerdere uitslagen waren. Bij ferritine noemt de richtlijn van huisartsen bijvoorbeeld een eigen ondergrens van 15 µg/L om ijzertekort als oorzaak van bloedarmoede vast te stellen, los van de grens van het lab5.

Bewijsoverzicht

Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.

Bewering Bewijsniveau Wat het bewijs wel zegt Wat het niet zegt Bron
Ferritinegrenzen verschillen sterk tussen Nederlandse labs, ook bij hetzelfde apparaat Beperkt Bij 52 labs viel bij vrouwen vóór de overgang 11 tot 53 procent van de uitslagen onder de grens, afhankelijk van welke labgrens je nam Welke grens het beste past of hoeveel mensen echt ijzertekort hebben 3
De bovengrens van TSH ligt hoger bij ouderen Beperkt In gegevens van 13 Nederlandse labs steeg de bovengrens vanaf 50 jaar bij vrouwen en vanaf 60 jaar bij mannen Dat minder diagnoses betere zorg betekent: dat effect is nagegaan bij de apparatuur van één fabrikant 6
Labs kunnen voor gewone bloedwaarden dezelfde grenzen afspreken Beperkt Zestien labs werden het met ruim 7,5 miljoen uitslagen eens over 18 bepalingen Dat elk lab die grenzen ook gebruikt den Elzen 2019

Zie ook

Bronnen

  1. NHG (2025). NHG-Standaard Schildklieraandoeningen (M31). Nederlands Huisartsen Genootschap, maart 2025. [Richtlijn, NHG] De richtlijn van huisartsen over schildklieraandoeningen. Ze vraagt de huisarts voor TSH en vrij T4 de grenzen van het eigen lab te volgen, zo nodig per leeftijd, omdat de uitkomst afhangt van de meetmethode. bron
  2. Labgidsen (2026). Labgidsen en referentielijsten van tien Nederlandse laboratoria: SALT, Star-shl, Clinical Diagnostics (SCAL), Certe, UMC Utrecht, OLVG Lab, Catharina Ziekenhuis, Slingeland Ziekenhuis, Streekziekenhuis Koningin Beatrix en Ziekenhuis Rivierenland. Opgehaald 08-11-2026; adres per lab in de tabel op deze pagina. [Labgids] De openbare referentiewaarden die tien Nederlandse laboratoria op hun website of in hun referentielijst zetten, opgehaald op 8 november 2026. Celprisma zette per lab de grenzen voor ferritine, TSH, vrij T4, vitamine B12, vitamine D en creatinine naast elkaar.
  3. Kurstjens S, van Dam AD, Oortwijn E et al. (2025). Inconsistency in ferritin reference intervals across laboratories: a major concern for clinical decision making. Clin Chem Lab Med 2025;63(3):600-610. PMID: 39392623. Evidence: Observational Onderzoek naar de ferritinegrenzen van 52 Nederlandse laboratoria, met 397.548 metingen van gezonde patiënten bij de huisarts. De grenzen verschilden sterk, ook tussen laboratoria met hetzelfde apparaat, waardoor het aandeel waarden onder de grens bij vrouwen vóór de overgang uiteenliep van 11 tot 53%. bron
  4. OLVG (2024). Normaalwaarden ferritine aangepast. Verwijsnieuws OLVG, 28-11-2024. [Nieuwsbericht ziekenhuis] Bericht van OLVG aan verwijzers: sinds 1 oktober 2024 ligt de ondergrens voor ferritine bij OLVG Lab op 30 µg/L, voor mannen en vrouwen gelijk. Het ziekenhuis verwacht dat huisartsen daardoor vaker ijzergebrek vaststellen en meldt dat nog niet alle labs deze grens gebruiken. bron
  5. NHG (2024). NHG-Standaard Anemie (M76). Nederlands Huisartsen Genootschap, laatste aanpassing september 2024. [Richtlijn, NHG] De richtlijn van huisartsen over bloedarmoede. Ze noemt als normaal Hb 8,5 tot 11 mmol/L voor mannen en 7,5 tot 10 voor vrouwen, adviseert de grenzen van het eigen lab te gebruiken en beschrijft hoe ferritine helpt om ijzertekort als oorzaak vast te stellen of uit te sluiten. bron
  6. Jansen HI, Dirks NF, Hillebrand JJ et al. (2024). Age-Specific Reference Intervals for Thyroid-Stimulating Hormones and Free Thyroxine to Optimize Diagnosis of Thyroid Disease. Thyroid 2024;34(11):1346-1355. PMID: 39283820. Evidence: Observational Onderzoek met 7,6 miljoen TSH- en 2,2 miljoen FT4-aanvragen uit 13 Nederlandse laboratoria, om leeftijdsspecifieke referentiewaarden vast te stellen. Met leeftijdsspecifieke TSH-grenzen bij volwassenen werd minder vaak een onderactieve schildklier vastgesteld bij ouderen, wat volgens de auteurs overweging verdient. bron
  7. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH et al. (2019). NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2019;57(1):42-56. PMID: 30218599. Evidence: Observational Nederlandse labs bundelden ruim 7,5 miljoen uitslagen van huisartspatiënten om voor 18 gewone bloedwaarden dezelfde referentiewaarden af te spreken. Het doel is dat een uitslag overal in het land op dezelfde manier wordt gelezen. bron
  8. Thuisarts (2026o). Ik heb een te hoog TSH en geen schildklier-probleem. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 09-07-2026. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van de huisartsen over een licht verhoogd TSH met een goed werkende schildklier. Je merkt er meestal niets van, de waarde wordt vaak vanzelf normaal en medicijnen zijn niet nodig. bron
Hoe dit artikel tot stand kwam
  • De bronnen komen uit één kennisbank, waarin elke bevinding aan haar citatie vastzit.
  • Elke bewering draagt een zichtbaar bewijsniveau: meta-analyses wegen zwaarder dan cohortstudies, cohortstudies zwaarder dan dieronderzoek.
  • Elke bron gaat vóór publicatie langs de originele database. Een bron die niet bestaat, haalt de pagina niet.

Celprisma is evidence-based en science-led, niet medisch-gereviewd. De samensteller is geen medische professional. Lees onze werkwijze →

Samengesteld door Ronald de Jong · Redacteur onderzoekssynthese

De informatie in dit artikel is educatief en vormt geen medisch advies. Bespreek bloeduitslagen en risicofactoren altijd met je huisarts of een bevoegd zorgverlener.