Hb-waarde en bloedarmoede: waar die grens vandaan komt
Je Hb-waarde zegt hoeveel hemoglobine er in je bloed zit, de stof die zuurstof door je lichaam vervoert. Is je Hb lager dan 7,5 als vrouw of lager dan 8,5 als man, dan heb je volgens de huisartsen bloedarmoede. Zo'n grens is geen scheidslijn tussen gezond en ziek: ook gezonde mensen kunnen er net onder zitten. Een lage uitslag is vooral een reden om uit te zoeken waar het vandaan komt. Dat zoeken begint met gewoon bloedonderzoek bij je huisarts.
Dit artikel is educatief en geen persoonlijk medisch advies. Bespreek je uitslag en je behandeling met je huisarts.
Op je uitslag staat bij Hb een getal met een sterretje, of een waarde die net onder de streep valt. Misschien voel je je al een tijd moe en lijkt dat ineens verklaard, of je schrikt juist omdat je nergens last van had. Wat zegt zo’n laag Hb nu eigenlijk en waar komt die grens vandaan?
Wat zegt je Hb-waarde?
Je Hb-waarde zegt hoeveel zuurstof je bloed kan meenemen. Hemoglobine zit in je rode bloedcellen en brengt zuurstof van je longen naar alle cellen van je lichaam1. Zie je rode bloedcellen als bezorgbusjes die de hele dag rondrijden, met hemoglobine als de laadruimte. Bij bloedarmoede heb je te weinig rode bloedcellen en dus minder Hb1. Er rijden minder busjes, zodat er minder zuurstof aankomt bij je spieren en organen. Wat de grootte van die rode bloedcellen zegt, lees je bij MCV-waarde.
Bij bloedarmoede passen klachten als1:
- je moe en zwak voelen;
- het gevoel dat je niet genoeg lucht krijgt bij traplopen of sporten;
- duizelig zijn of het gevoel hebben dat je flauwvalt;
- je hart in je borstkas of keel voelen kloppen;
- zweten en hoofdpijn;
- steeds een geluid in je hoofd horen (oorsuizen);
- minder kleur in je gezicht.
Veel van die klachten kun je ook om heel andere redenen hebben. Moeheid is daar het duidelijkste voorbeeld van.
Vanaf welke waarde heb je bloedarmoede?
Als vrouw heb je bloedarmoede bij een Hb lager dan 7,5 en als man bij een Hb lager dan 8,51. Voor zwangeren en kinderen gelden andere getallen. Op je uitslag staat ook de ondergrens van het lab. Die kan per lab iets verschillen.
Thuisarts zet geen eenheid achter die getallen. Internationaal onderzoek rekent vaak in gram per liter of gram per deciliter, en dan zien de getallen er heel anders uit. De omrekentabel van de medisch specialisten zet 12 gram per deciliter gelijk aan 7,5 millimol per liter (mmol/L)2. Kom je online voor vrouwen een grens van 12 tegen, dan is dat dus 7,5 in een andere eenheid.
Hoe wordt zo’n grens bepaald?
Een grens voor bloedarmoede is een statistische streep: hij markeert de onderkant van wat je bij gezonde mensen meet. De grenzen die de WHO gebruikt, zijn ruim vijftig jaar geleden zo vastgesteld, bij het vijfde percentiel3. Van elke twintig gezonde mensen zit er dus één onder de streep, zonder dat er iets mis is.
In 2024 is die streep opnieuw uitgerekend, om de richtlijnen van de WHO te onderbouwen. De onderzoekers gebruikten gegevens van gezonde mensen uit acht landen, waaronder Nederland, en lieten iedereen weg bij wie een aandoening het Hb kon verlagen. Bij vrouwen van 18 tot 65 jaar die niet zwanger waren, kwam de nieuwe grens uit op 119,7 gram per liter, bij mannen op 134,9 gram per liter3.
Omgerekend is 119,7 gram per liter bijna 12 gram per deciliter, en dat staat in de omrekentabel gelijk aan 7,5 mmol/L2. Voor vrouwen landt de nieuwe internationale schatting dus vrijwel precies op de grens die Thuisarts noemt. Ook in dat onderzoek viel één op de twintig gezonde vrouwen onder die streep. Een Hb net onder 7,5 is dus nog geen bewijs dat je ziek bent.
Tot de tienerjaren liggen de grenzen voor jongens en meisjes ongeveer gelijk, daarna komt de grens voor jongens en mannen hoger te liggen. Voor mensen boven de 65 waren er te weinig gegevens om een grens te schatten3.
Waardoor kan je Hb te laag zijn?
Bloedarmoede heeft verschillende oorzaken, en welke het meest voor de hand ligt, hangt onder meer af van je leeftijd en of je ongesteld wordt1:
- Bloedverlies bij de menstruatie: ben je vaak lang en heftig ongesteld, dan verlies je veel bloed. Bij vrouwen is dat het vaakst de oorzaak van bloedarmoede.
- Sluipend bloedverlies via maag of darmen: je verliest langere tijd kleine beetjes bloed, vaak zonder dat je het merkt. Bij mensen boven de 50 is dat vaak de oorzaak. Het kan komen door pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen, diclofenac of acetylsalicylzuur, die je maag kunnen beschadigen zodat die een beetje bloedt. Het kan ook komen door een ziekte van maag of darmen, zoals een darmpoliep of darmkanker.
- Te weinig vitamine B12 of foliumzuur: een tekort aan B12 komt meestal door een ziekte van de maag of darmen. Meer daarover lees je bij vitamine B12-tekort.
- Een ziekte die lang blijft: zoals reuma, een nierziekte, een leverziekte of kanker.
- Een bloedziekte: zoals sikkelcelziekte of thalassemie.
- Een ontsteking: zoals een oorontsteking of buikgriep. Vooral kinderen kunnen daarna een tijdje bloedarmoede hebben.
Bloedverlies kost je ook ijzer, want bloed is rijk aan ijzer. Daarom kan langdurig bloedverlies, door heftige menstruaties of sluipend via maag en darmen, tot een ijzertekort leiden4.
Heb je chronische nierschade, dan komt bloedarmoede vaak voor zodra je nierfunctie (de eGFR) onder de 45 zakt. Ook dan moet de arts andere oorzaken van de bloedarmoede uitsluiten5. Wat je eGFR betekent, lees je bij nierfunctie en je eGFR-uitslag.
Komt je moeheid door je Hb?
Dat kan, maar moeheid alleen is zelden een reden om bloed te laten prikken. Heb je naast je moeheid geen andere klachten, dan komt er uit bloedonderzoek bijna nooit een oorzaak6. Heb je wel andere klachten, dan krijg je vaak wel bloedonderzoek. Meestal gaat moeheid na een tijdje vanzelf weer over6.
Een laag Hb verklaart je moeheid dus niet automatisch en een normaal Hb betekent niet dat je je moeheid inbeeldt. Vraag je je af of je ijzervoorraad laag kan zijn terwijl je Hb normaal is, lees dan verder bij ferritine te laag bij vrouwen.
Wat gebeurt er na een lage uitslag?
Na een lage uitslag zoekt je huisarts met bloedonderzoek uit waar je bloedarmoede door komt, want daar hangen de adviezen en de behandeling van af. Soms is meer onderzoek nodig, zoals onderzoek van je maag of darmen, bijvoorbeeld als je ook maagklachten hebt of ouder bent dan 50. Dat is om zeker te weten dat het geen maagkanker of darmkanker is1.
Dat onderzoek heeft een reden. Een Britse richtlijn schat dat bij ongeveer een derde van de mannen en van de vrouwen na de overgang met bloedarmoede door ijzertekort een onderliggende afwijking wordt gevonden, meestal in maag of darmen4. Bij ongeveer twee op de drie wordt dus geen afwijking gevonden. Het onderzoek is er om die ene op de drie niet te missen.
Komt je bloedarmoede door ijzertekort en eet je al gezond, dan heb je ijzerpillen nodig. Je huisarts vertelt je hoe vaak je een ijzerpil neemt1.
Dat ijzer het Hb verhoogt, laat onderzoek bij vrouwen die nog menstrueren zien. In die proeven kregen de deelnemers elke dag ijzer; dat was de opzet van het onderzoek en geen advies voor jou. In 10 proeven met 3.273 vrouwen hadden de vrouwen met ijzer aan het eind minder vaak bloedarmoede dan vrouwen zonder ijzer, en in 51 proeven met 6.861 vrouwen een hoger Hb. Ze hadden wel vaker last van hun maag en darmen7.
Krijg je ijzerpillen, slik ze dan ’s ochtends voordat je iets gegeten hebt, want dan komt het ijzer beter in je lichaam. Eet er een sinaasappel of kiwi bij. Koffie, thee en melk zorgen dat ijzer minder goed in je lichaam komt, dus neem die er liever niet bij. Bijwerkingen als maagpijn, misselijkheid, diarree, harde poep of zwarte poep komen bij ijzerpillen voor1.
Na vier weken laat je opnieuw bloed prikken om te zien of je Hb stijgt. Is het weer normaal, dan slik je de pillen volgens Thuisarts nog 8 tot 12 weken door, zodat je ijzervoorraad weer op peil komt. Is je Hb dan nog niet normaal, dan kan meer onderzoek nodig zijn1.
Wanneer naar je huisarts?
Bespreek een lage Hb-uitslag met je huisarts, ook als je je goed voelt. Bel je huisarts als je moe bent en daarnaast andere klachten hebt, zoals6:
- ’s nachts meer zweten dan je gewend bent;
- minder zin in eten dan normaal;
- dunner worden zonder dat je het wilt;
- anders poepen, bijvoorbeeld heel dunne poep of bloed bij je poep;
- benauwd of buiten adem zijn terwijl je weinig doet of rustig ligt;
- hartkloppingen: je voelt je hart snel of onregelmatig kloppen in je borstkas of keel.
Bel ook als je moeheid lang duurt, bijvoorbeeld langer dan een maand6. Slik je ijzerpillen en blijf je veel last houden van bijwerkingen, bespreek dat dan met je huisarts1.
Stop niet op eigen initiatief met een medicijn dat je voorgeschreven hebt gekregen.
Wat je hieruit kunt meenemen
Een Hb onder de streep is geen oordeel over je gezondheid, maar het begin van een zoektocht. Voor vrouwen komt de nieuwste internationale schatting op vrijwel dezelfde plek uit als de grens die je huisarts gebruikt. Belangrijker dan hoe ver je eronder zit, is waarom. Zware menstruaties, sluipend bloedverlies, een tekort aan B12 of een ziekte die lang blijft vragen elk om iets anders. Bespreek je uitslag daarom met je huisarts, die met bloedonderzoek uitzoekt waar je lage Hb vandaan komt.
Veelgestelde vragen
Mijn Hb zit net onder de grens. Is dat erg?
Waarom is de grens voor mannen hoger dan voor vrouwen?
Gelden er andere grenzen als je zwanger bent?
Is gezond eten genoeg om mijn Hb omhoog te krijgen?
Geldt de grens ook als ik ouder ben dan 65?
Bewijsoverzicht
Het label zegt hoe sterk het onderzoek achter een uitspraak is, niet hoe goed iets bij jou werkt.
| Bewering | Bewijsniveau | Wat het bewijs wel zegt | Wat het niet zegt | Bron |
|---|---|---|---|---|
| De internationale Hb-grens is opnieuw geschat: 119,7 g/L voor niet-zwangere vrouwen en 134,9 g/L voor mannen van 18 tot 65 jaar | Beperkt | Een analyse van gegevens van gezonde mensen uit acht landen, ook Nederland, schatte het vijfde percentiel bij 3.640 vrouwen en 2.377 mannen | Wat een gezonde waarde is; een vijfde percentiel beschrijft een verdeling | 3 |
| Tot de tienerjaren zijn de grenzen voor jongens en meisjes ongeveer gelijk, daarna ligt die voor mannen hoger | Beperkt | De geschatte grenzen liepen vanaf 12 jaar uiteen tussen de geslachten | Waardoor het verschil ontstaat | 3 |
| De onderzoekers vonden geen aanwijzing voor een aparte Hb-grens per afkomst | Beperkt | In de gegevens en drie grote genetische studies vonden de onderzoekers geen veelvoorkomende varianten per afkomst die het Hb beïnvloeden | Hoe je uitslag gelezen wordt als je een erfelijke bloedziekte zoals thalassemie hebt | 3 |
| Bij ongeveer een derde van de mannen en de vrouwen na de overgang met bloedarmoede door ijzertekort wordt een onderliggende afwijking gevonden, meestal in maag of darmen | Beperkt | Een Britse richtlijn geeft dit aandeel als reden om naast ijzer naar de oorzaak te zoeken | Hoe dat aandeel is bij jongere vrouwen die nog menstrueren | 4 |
| Dagelijks ijzer vermindert bloedarmoede en verhoogt het Hb bij vrouwen die nog menstrueren | Redelijk | Minder vaak bloedarmoede in 10 proeven met 3.273 vrouwen en een hoger Hb in 51 proeven met 6.861 vrouwen, met vaker maag- en darmklachten | Of ijzer helpt bij een normale ijzerstatus of bij andere groepen dan menstruerende vrouwen | 7 |
Zie ook
- Ferritine te laag: ijzer, energie en vrouwen
- Vitamine B12-tekort: wat je uitslag betekent
- Nierfunctie en je eGFR-uitslag
- Bloedonderzoek: hoe je je uitslag leest
- Bloedwaarden-tabel: wat de markers meten
- Volledige bloedtest: wat er wel en niet in zit
- Lage bloeddruk: wanneer is je bloeddruk te laag, en is dat erg?
Bronnen
- Thuisarts (2024). Ik heb bloedarmoede. Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 24-10-2024. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van de huisartsen over bloedarmoede: een te laag Hb, meestal door te weinig ijzer. Je leest welke grenzen gelden, welke oorzaken er zijn en hoe de behandeling met ijzerpillen verloopt. bron
- Richtlijnendatabase (2026). Omrekentabel hemoglobine (Hb) waarden. Federatie Medisch Specialisten, geraadpleegd 18-10-2026. [Tabel, FMS] Een tabel van de Federatie Medisch Specialisten om hemoglobinewaarden om te rekenen van gram per deciliter naar millimol per liter. Zo staat 12 g/dL gelijk aan 7,5 mmol/L. bron
- Braat S, Fielding KL, Han J, et al. (2024). Haemoglobin thresholds to define anaemia from age 6 months to 65 years: estimates from international data sources. PMID: 38432242. Evidence: Observational Analyse van gegevens uit acht internationale bronnen over hemoglobinegrenzen voor bloedarmoede, bij gezonde mensen van 6 maanden tot 65 jaar. De grens bij volwassenen verschilde per geslacht, namelijk 119,7 g/L bij niet-zwangere vrouwen en 134,9 g/L bij mannen, maar niet per afkomst. bron
- Snook J, Bhala N, Beales ILP, et al. (2021). British Society of Gastroenterology guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults. PMID: 34497146. Evidence: Guideline Richtlijn van de British Society of Gastroenterology voor het behandelen van bloedarmoede door ijzertekort bij volwassenen. Naast ijzerbehandeling is onderzoek naar de onderliggende oorzaak nodig, want ongeveer een derde van de mannen en vrouwen na de menopauze heeft een afwijking, meestal in het maagdarmkanaal. bron
- NHG (2018). Richtlijn Chronische nierschade (CNS). Nederlands Huisartsen Genootschap en Nederlandse Internisten Vereniging, Richtlijnendatabase, gepubliceerd 06-04-2018. [Richtlijn, NHG/NIV] De richtlijn van huisartsen en internisten over chronische nierschade. Ze beschrijft wanneer er sprake is van nierschade (een afwijking die langer dan drie maanden bestaat), hoe eGFR en albuminurie samen het stadium bepalen en waar je bij medicijnen op let. bron
- Thuisarts (2023f). Ik ben moe. Wat kan het zijn? Nederlands Huisartsen Genootschap, laatst gewijzigd 18-04-2023. [Patiëntinformatie, NHG] Patiëntinformatie van de huisartsen over moeheid. Moeheid heeft meestal meer oorzaken tegelijk en komt bijna nooit door een erge ziekte; bij moeheid zonder andere klachten levert bloedonderzoek bijna nooit iets op. bron
- Low MS, Speedy J, Styles CE, De-Regil LM, Pasricha SR (2016). Daily iron supplementation for improving anaemia, iron status and health in menstruating women. PMID: 27087396. Evidence: Meta_Analysis Samenvatting van 67 gelote proeven met 8506 vrouwen die nog menstrueren, naar dagelijks ijzer bij bloedarmoede en ijzerstatus. Vrouwen die ijzer kregen hadden minder vaak bloedarmoede (0,39) en hogere hemoglobinewaarden, al kwamen maagdarmklachten vaker voor. bron
Verder lezen
Leukocyten verhoogd of te laag: wanneer moet je je zorgen maken?
Verhoogde leukocyten komen meestal door een infectie of ontsteking, maar roken en stress tellen ook mee. Lees wanneer…
Lees → Biomarkers en bloedwaardenMCV-waarde te hoog of te laag: wat zeggen je rode bloedcellen?
Je MCV is de grootte van je rode bloedcellen. Boven 100 fL heten ze vergroot. Lees wat een…
Lees → Biomarkers en bloedwaardenWoordenlijst labtermen: andere namen en afkortingen van bloedwaarden
Ander woord voor ferritine, ALAT of BSE? 18 labtermen met hun andere namen en afkortingen, in één zin…
Lees →